Düysenbi, 25 Mamır 2020
COVID-19 QAZAQSTANDA. Jwqtırğandar — 8531. Jazılğandar — 4506. Qaytıs bolğandar — 35
Anıq 2487 0 pikir 1 Jeltoqsan, 2018 sağat 17:37

Qazaqstan BWW-ğa qalay müşelikke ötti?

Täuelsiz Qazaqstan tarihında 1992 jıldıñ 2 naurızı Qazaqstannıñ Birikken Wlttar Wyımına müşelikke qabıldanuımen erekşelenedi. Elimiz BWW Bas Assambleyası­nıñ 46-sessiyasında Wyımnıñ jaña müşesi retinde ğana emes, qazirgi zamannıñ eñ özekti halıqaralıq problemaları boyınşa belsendi poziciya wstanatın memleket retinde müşe boldı.

BWW Bas Assambleyasınıñ 47-sessiyasında Memleket basşısı N.Nazarbaev Qazaqstannıñ halıqaralıq sayasatı turalı ayta kelip, eki mañızdı wsınıstı alğa tarttı. Onıñ birinşisi – barlıq ükimetterdiñ izgi niet bildiru tärtibimen “bir+bir” formulası boyınşa BWW-nıñ bitimgerşilik küş-jigeriniñ qorın qwrudı bastau. Bwl formula ärbir memleket oğan öziniñ qorğanıs byudjetinen bir payız bölip, jıl sayın onı bir payızğa wlğaytıp otırudı közdeydi. Osılay etkende on jıldan soñ bitimgerşilik soması on esege ösedi. Ekinşi wsınısı – Aziyadağı Özara Iqpaldastıq jäne Senim Şaraları jönindegi Keñes (AÖSŞK) şaqıru. Memleket basşısınıñ bwl bastaması köpşilik elder tarapınan, sonday-aq BWW-dan qoldau tauıp, Qazaqstannıñ sırtqı sayasatın ayqındauda aytarlıqtay röl atqardı.

1992 jıldan beri Qazaqstan tek qana halıqaralıq qauımdastıqtıñ müşesi retinde qabıldanıp qoymay, sonımen birge onda öziniñ layıqtı ornın taba bildi.

Qazaqstannıñ BWW jüyesi jwmısına qatısuı elimizdiñ köpjaqtı diplomatiyasınıñ bastı bağıttarınıñ biri, ol eldiñ egemendigi men täuelsizdigin nığaytuğa septigin tigizip, äleumettik-sayasi, ekonomikalıq jäne qoğamnıñ t.b. salalarında qolaylı halıqaralıq jağdaylardı tuğızadı. Osı bağıttıñ negizgi maqsatı halıqaralıq sahnada QR-nıñ ğalamdıq jäne aymaqtıq qauipsizdik salasındağı strategiyalıq müddelerin, sayasat pen ekonomikada ädiletti älemdik tärtip pen ornıqtı damu ortasın qwrudı, älemdik qauımdastıq müşeleri arasındağı qarım-qatınastardı üylestirudi közdeydi.

Memleketimizdiñ basşılığı halıqaralıq ıntımaqtastıqtıñ mañızdı salalarındağı BWW-nıñ rölin küşeytuge bağıttalğan BWW sol kezdegi Bas Hatşısı K.Annannıñ qızmetin qolday otırıp, QR-nıñ osı bedeldi wyım, onıñ mamandandırılğan mekemeleri, qorları jäne bağdarlamalarımen ıntımaqtastığın keñeytuge bağıttalğan bağdar wstanuda.

Qazaqstannıñ BWW-men ıntımaqtastığı tarihındağı bastı şaralardıñ biri BWW Bas Hatşısı K.Annannıñ Qazaqstanğa 2002 jılğı 17-18 qazandağı resmi saparı boldı, ol Qazaqstannıñ BWW-men onjıldıq ıntımaqtastığınıñ nätijelerin bekitip, ıqpaldastıqtıñ bolaşağın ayqındadı.

Memlekettikti qwru satısında Qazaqstanğa sarapşılar, tehnikalıq jäne qarjı kömegin tartu isinde BWW Damu Bağdarlaması, Balalar Qorı, Düniejüzilik Densaulıq Saqtau Wyımı, BWW-nıñ Qorşağan orta jönindegi bağdarlamasımen ıntımaqtastıqtıñ ülken äleueti bar.

BWW-nıñ Jarğısın mültiksiz orındau negizinde, Qazaqstan Wyımdı nığaytu men BWW basşılığımen älemdik qauipsizdik jüyesin qwruğa küş-jiger jwmsaudı tolıq jaqtaydı.

BWW-nıñ qazirgi tañdağı mañızdı mäselelerdi şeşudegi basım rölin tani otırıp, Qazaqstan osı wyımda orın alıp otırğan ürdisterden tıs qala almaydı. Qazaqstan täuelsizdik alğan künnen beri bükil älemdik beybitşilik pen qauipsizdikti saqtau isine ülken üles qosıp keledi. YAdrolıq qarudan bas tartu, Aziyada senim şaraların ornatu, Euraziya keñistiginde integraciyalıq ürdisterdi nığaytu, örkenietter men dinder dialogın şaqıru – osınıñ bäri bizdiñ memleketimizdiñ BWW Jarğısınıñ wstanımdarı men maqsattarına säykes atqarğan isteriniñ äli de tolıq emes tizimi.

Qazaqstan BWW-nıñ bitimgerşilik qızmetin jäne onıñ bitimgerşilik äleuetin nığaytu jönindegi küş-jigerine qoldau körsete otırıp, BWW-nıñ rezervti kelisim-şarttar jüyesi mandatın keñeytu şaraların oñ bağalaydı. Qazaqstannıñ osı bağıtta belsendi qızmet atqaruınıñ däleli Qazaqstandıq bitimgerşilik batal'onınıñ (Qazbat) qwrıluı, äri osı batal'on sarbazdarınıñ Irakta twraqtandıru küşteri qatarında qızmet körsetui bolıp tabıladı.

Qazaqstan 2003 jılı BWW-nıñ dayındıq is-şaraları jüyesine üles qosu jönindegi Özara tüsinistik memorandumına qol qoyıp, qazirgi tañda bitimgerşilik operaciyalarğa Qazbat batal'onınıñ adam, bronetehnika jäne kölik resurstarın böluge dayındığın, äri BWW-nıñ bitimgerşilik operaciyaları üşin satıp alular jüyesinde neğwrlım belsendi qatısuğa ıntasın bildiredi.

Biz BWW men aymaqtıq wyımdar arasındağı ıqpaldastıqtı keñeytudi, äri aymaqtıq wyımdardıñ özderi arasındağı wyımdasqan qılmıs, esirtki qaupi, zañsız migraciya, dini ekstremizm, joqşılıq pen AQTQ/JQTB taraluımen küreste seriktestik baylanıstarın keñeytudi quattaymız.

Qazaqstan BWW-nıñ jäne onıñ mamandandırılğan mekemeleriniñ mümkindikterin Aral teñiziniñ tartıluı, Semey sınaq alañınıñ radioaktivti lastanuı, auız-su közderiniñ lastanuı sekildi tehnogendik jäne ekologiyalıq apattardıñ ekonomikalıq jäne gumanitarlıq saldarların azaytuğa maqsattı türde paydalanudı közdeydi. Osı twrğıda jeke nazardı Mıñjıldıq damu maqsattarı men ornıqtı damu wstanımdarın jüzege asırudağı Qazaqstannıñ belsendi qatısuına audaru kerek.

1992 jılğı aqpannan bastap Qazaqstanda BWW-nıñ mamandandırılğan mekemeleriniñ, qorlarınıñ jäne bağdarlamalarınıñ ökildikteri jwmıs isteude. Olardıñ qızmeti tehnikalıq, keñes jäne qarjılıq kömek körsetuge bağıttalğan.

Birikken Wlttar Wyımı (BWW) - jalpı qwzırı bar, aşıq türdegi halıqaralıq, memleketaralıq ämbebap wyım. Birikken Wlttar Wyımı 1945 jılı KSRO, AQŞ, Wlıbritaniya jäne Qıtay arasındağı kelisim negizinde qwrıldı. Birikken Wlttar Wyımınıñ Jarğısı 1945 jıldıñ 26 mausımında qabıldanıp, 1945 jıldıñ 24 qazanında küşine endi.

Birikken Wlttar Wyımınıñ maqsattarı men principteri Jarğınıñ 1-2 baptarında bekitilgen. Osığan säykes Birikken Wlttar Wyımı mına maqsattardı közdeydi:

• halıqaralıq beybitşilik pen qauipsizdikti qamtamasız etu;

• wlttardıñ teñdigi jäne özin-özi basqaru principin qwrmetteu negizinde halıqtar arasında dostıq qarım-qatınastı damıtu;

• ekonomikalıq, äleumettik, mädeni jäne gumanitarlıq sipattağı halıqaralıq mäselelerdi şeşude jäne adam qwqıqtarı men negizgi bostandıqtarın damıtu men qoldauda äriptestikti jüzege asıru;

• wlttardıñ osı maqsattarğa jetu jolında üylestiruşi ortalıq bolu. Birikken Wlttar Wyımı kelesi principterge süyenip äreket etedi:

• onıñ barlıq müşeleriniñ egemendi teñdigi; • olardıñ moynına alğan barlıq halıqaralıq mindettemelerdi adal orındauı;

• olardıñ arasında tuındaytın halıqaralıq dau-janjaldardı beybit jolmen şeşu;

• basqa memleketterge qarsı küş qoldanbau nemese küş qoldanamın dep qoqan-loqı körsetpeu;

• olar Birikken Wlttar Wyımınıñ Jarğısına säykes jürgiziletin barlıq şaralarğa janjaqtı kämek körsetui kerek;

• Birikken Wlttar Wyımı oğan müşe emes barlıq memleketterdiñ osı principterdi wstanuın talap etedi, öytkeni bwl halıqaralıq beybitşilik pen qauipsizdikti qamtamasız etu üşin qajet;

• Birikken Wlttar Wyımına Jarğı eşqanday jağdayda memleketterdiñ işki isine jatatın äreketterge aralasuına qwqıq bermeydi. Kez kelgen beybitşilik süygiş, Birikken Wlttar Wyımınıñ Jarğısın moyındap, ondağı mindettemelerdi orındauğa kelisken memleket Birikken Wlttar Wyımına müşe bola aladı.

Birikken Wlttar Wyımınıñ resmi tilderi: qıtay, ağılşın, francuz, orıs, ispan tilderi. Bwlardan basqa Bas Assambleyada, Qauipsizdik Keñeste jäne Ekonomikalıq jäne äleumettik keñeste resmi til retinde arab tili qosıldı. Birikken Wlttar Wyımınıñ qwrılımı altı bastı organnan twradı. Ol: Bas Assambleya (BA), Qauipsizdik Keñesi (QK), Ekonomikalıq jäne äleumettik keñes, Halıqaralıq sot, Qamqorlıq jönindegi Keñes jäne Hatşılıq...

Abai.kz

0 pikir