Seysenbi, 14 Şilde 2020
COVID-19 QAZAQSTANDA. Jwqtırğandar — 61755. Jazılğandar — 35911. Qaytıs bolğandar — 375
Tamır 5631 0 pikir 26 Tamız, 2015 sağat 09:30

OSIDAN JÜZ JIL BWRINĞI ŞIMKENTTİÑ SIYQI

 

Osı saytta jariyalanğan Şımkentti körip şok alğan (riza bolğan) soltüstik balasınıñ pikirin salıstıru üşin bir ğasır bwrın jazılğan qala turalı maqalanı nazarlarıñızğa wsınamız.

Şımkent qalası – auasınıñ tazalığı, jeriniñ egiske qolaylılığımen Sırdariya oblısında birinşi jer. Qalanıñ oñtüstik jağında üş şaqırım şamasında «Qoşqar ata» deytin äulieniñ ziratı bar. Sonıñ tübinen aqqan kümistey jıltırağan taza bwlaq suı bwralıp qalanıñ tap ortasınan, jarıp ötedi.

Qwdaydıñ adam balaları üşin tegis paydalanuğa ağızıp qoyğan nığmetinen payda körip, bau-baqşa ösirip qalanı bezep körkeytken halıq – orıstar, onan qala sart bauırlarımız eken.

 Biz mwnda 25 fevral'da bolıp edik. Qalanıñ sırt jağına şığıp jürdik. Jer jüzi türli şöpter, bäyşeşektermen qaptalıp, masatıday qwlpırğan. Aspanğa qarasañ türli-türli änge basqan qwstar. Mwnıñ bäri bizge may ayın eske tüsiredi. Şımkent äuelde sarttar saldırğan qala bolğandıqtan halqınıñ köbi sart. Bwl sarttardıñ aşıq pikirli, zamanadan habardar bir-eki bayları saldırğan bir mektebi bar. Mwnda üş mwğalim jüzdep balanı töte oqumenen oqıtadı. Sart balalarınan basqa balalardı oqıtuğa ükimet rwqsat qılmaydı. Mwnda on eki noğay bauırlar da bar eken, Bwlar da azdığına qaramay, öz aldına mwğalim wstap, balaların töte oqumen oqıttırıp jatır. Kelelik qazaqtarğa. Ne qala qazağı, ne dala qazağı bolsın, mwğalim wstap balasın oqıtqan bir qazaq joq. Şımkent uezine qarağan 38 bolıs qazaq bar eken. Köbi wlı jüz, dulat. Odan qala orta jüz – nayman, arğın, qıpşaq. Bwlardıñ bwrınğı kezde köşip-qonıp jürgen jerlerine bw künde mwjıq ornağan. Jayaulap köşip kelgen haholdar jılına üş jüz desyatinadan egin salıp, osı küni mıñ-mıñdap mal aydağan qazaq bayların basıp ozdı. Qazaqtar bwrınğı baylıqtan da ayırılıp, onıñ üstine haholdarşa wqsatıp egin de sala almaydı. İlgerirek zamanda ükilep at minip, özderinşe sauıq-sayran qılıp jürgen jayı bar körinedi.

Şımkent uezine qarağan osınşa qazaqtıñ işinde közi aşıq, halıqtı ğılım jolına bastaytın, wlt qayğısın qayğırtqan ne orısşa, ne mwsılmanşa oqığan bireu joq. «Qazaq» gazetasına Mwhamedğali Orazaev arqılı on şaqtı kisi aluğa jazıldı. Sol jazılğan adamdardıñ işinde bir-aq jigit şımkenttik. Basqası şet uezden kelip, uaqıtşa qızmet qılıp twrğan azamattar. Basqa elderge qarağanda zamanadan eñ habarsız jatqan el Şımkent eli bolsa kerek.

Maqala «Qazaq» gazetine 1915 jılı basılğan. Avtorı Zäkir Ğaysin. «Elu jılda el jaña, jüz jılda qazan» degenimiz osı bolar. Qazir türli aqparattarda Şımkent qalasında 200-ge juıq mektep, 94 kolledj, 66 JOO bar – degen derekter keltirilgen.

 

Abai.kz

 

0 pikir