Beysenbi, 13 Tamız 2020
COVID-19 QAZAQSTANDA. Jwqtırğandar — 101372. Jazılğandar — 76756. Qaytıs bolğandar — 1269
Anıq 1995 63 pikir 10 Qañtar, 2020 sağat 11:36

Qalamgerlerin bağalamağan el azadı...

Qazir bizde az-maz bolsa da otarsızdanu (dekolonizaciya) procesi orın ala bastadı. Biz orıs otarşıldığınan qwtılğanımızben olardıñ tili men şirkeui jäne äsireorısşıl jergilikti BAQ tituldı wltqa qarsı «qañbaq küş» bolıp otır. Otarşıldar ketkenimen olardıñ mädeni-ğılımi älemi ğasırğa juıq uaqıtqa deyin saqtalıp qaladı. Biz bwnı arab pen afrika elderindegi «qañbaq küş» tildik jäne mädeni jağdaydan añğara alamız. 

Memlekettik tilimiz bola twra, orıs tildi BAQ bası bütin basımdıq berilip Ükimet tarapınan köpşilikke körsetip bir, el közinen jasırıp bir qıruar qarjı bölinip jatır. Osı uaqıtqa deyin olarğa bölinip kelgen qarjını Jazuşılar Odağına bası bütin beretin kez keldi. Orıs tili basım aymaqtarda audandıq jäne oblıstıq İşki sayasat bölimine basşılıqqa birde-bir belgili qalamgerdiñ  otırmauın nemen tüsindiremiz. 

Elimizde 50 mıñğa tarta kitaphana bolsa da, Jazuşılar odağındağı 700 tarta qalamgerdi köpsinip, kitaptarın şığarudı wzınsonar kezekke twrğızıp, taralımın 500 ben 1000 asırmaytındardıñ közdegeni ne? Jäne ol şıqqan kitaptardıñ bağası şarıqtap, 1000 teñgeden asıp jığıladı. Jäne atı jöni belgisiz baspadan memlekettik tapsırıspen saudağa tüsirilip, eñ qımbat qağaz ben eñ äşekeyli mwqabamen şığarıladı. Sonda Jazuşılar Odağınıñ qwramına kiretin qazaq baspaları eñ arzan qağazğa, eñ jwqa mwqabamen 300 bettik kitaptı qwnı 100-150 teñge arasında şığarıp,  100 mıñ taralımmen elimizdegi 50 mıñğa tarta kitaphanağa jetkizip bere almay ma!?

Bar gäp kitapqa salınatın qosımşa qwn salığı men Qazpoşta arqılı tasımalınıñ tarifinde bolıp otır. Osı mäseleni oñdı şeşimin tapqızatın birde-bir deputattıñ dauısın estuge zar boldıq!? Bir sözben aytqanda qazaq kitabı qwldıqta, qalamgerlerimiz mädeni kisende. Qwldıqtıñ joyılıp, mädeni kisenniñ alınuına biznes te, bilikte müddeli emes. Olarğa qazaq tili men mädenietiniñ güldengeni eş kerek emes!?

Elimizde 160 tarta audan bar deyimiz solardıñ qalıñ oqırmandarı bügingi jas qalamgerlerdi bile bermeydi. Nege sebebi kitap qwnı qoldan şarıqtatılıp otır. Äri qazaq kitap satıp ala almaytın wltqa aynalıp baradı. Kinä jazuşılardıñ bağasına jetpey otırğan bilikte. 

«Ruhani jañğıru» ayasında jürgizilgen şaralardan ärtister, kompozitorlar, jurnalister, türli salanıñ mamandanğan audarmaşıları jäne qalamgerler, yağni barşa ziyalı qauım müldem tıs qaluda. Bwnıñ sebebi orıs tildi bilik internet älemindegi birtwtas qazaq mädeni kontentin jasauğa qwlıqtı emes. Osı kontentti audio-beyne jäne baspa önimi etip jasap, alaş balasına jetkizuşi: ärtister, kompozitorlar, jurnalister,  türli salanıñ mamandanğan audarmaşıları jäne qalamgerler jetim balanıñ küyin keşude. 

Jwrttıñ bäri qalamgerlerdi tek jazumen aynalısatın şığarmaşılıq adamı dep tanidı. Şınımen solay ma!? Joq, qazirgi qazaq jazuşısı: kinoger, baspager, subitrli jäne jeke dauıstı audarma jasauşı t.s.s. ämbebap öner iesi.  

Osınday zor talant ielerin jautañköz jasauşılıqqa toqtau qoyatın kez keldi. Ol üşin bar mäsele orıs tildi BAQ men qazaq tilin oqıtuğa arnalğan aqşalardıñ jäne mädenietke bölinetin barşa qarjınıñ Jazuşılar odağına berilip, Ükimettik emes wyımdar tarapınan ne istelip, ne qoyğanına baqılau jasaudı jolğa qoyatın kez keldi.   Mädeniet pen baspa salasında memlekettik tapsırıs degen bäleni joyu qajet. Mädeni kontent jasaudı ärtister, kompozitorlar, jurnalister, türli salanıñ mamandanğan audarmaşıları jäne qalamgerler twratın qoğamdıq birlestikke bası bütin bekitip bermey, qazaq örkenieti eş damımaydı. 

Jazuşılar qaşanda qoğamdı qaterli dertten arıltuşı mileti şipager bolıp tabıladı. Osı märtebeli şipagerlik qasietin qalamgerlerimizge qaytarıp beruge orıs tildi bilik dayın ba?

Äbil-Serik Äliakbar

Abai.kz

63 pikir