Beysenbi, 12 Jeltoqsan 2019
Birtuar 2831 0 pikir 26 Qaraşa, 2015 sağat 03:00

OÑTÜSTİK OBLIS QARQINDI DAMIP KELEDİ

Jeñisbek MÄULENQWLOV, oblıstıq ardagerler keñesiniñ törağası:

– Qazir bükil älemde ekonomikalıq dağdarıs örşip twr. Qazaqstan damuınıñ da tejelgeni turalı aytıluda. Al, Oñtüstik Qazaqstan oblısınıñ soñğı uaqıttardağı äleumettik-ekonomikalıq damu barısına qanday bağa berer ediñiz?

– Birden ayta keteyin, oblıstıñ damuı turalı aytqanda bügin men keşegi kezeñdi salıstıruğa bolmaydı. Bıltırğa deyin mwnay bağası joğarı boldı da, respublikalıq byudjetten öñirlerge milliardtağan qarjı audarılıp otırdı. Al, qazir byudjet qarjısın oñtaylandıru jürip jatır. Endi oblıs öz mäselelerin öz betinşe şeşui tiis. Soğan qaramastan oblıs äkimi Beybit Atamqwlovtıñ qolğa alğan şaralarınıñ arqasında oblıs ekonomikasında aytarlıqtay damu bayqaladı. Sözimiz däleldi boluı üşin birqatar naqtı derekterge köz jügirteyik. Aytalıq, önerkäsip salasında ötken 10 ayda öndirilgen önim bıltırğımen salıstırğanda 3,8 payızğa artıp, jalpı kölemi 523 milliard teñgeni qwradı. Onıñ işinde soñğı 3 ayda, yağni oblıs basşılığına Beybit Bäkirwlı kelgeli beri atalğan salada 182 milliard teñgeniñ önimi öndirilipti. Bwl da bıltırğı osı kezeñdegiden 4 milliard 200 million teñgege artqan.

Auıl şaruaşılığı salasında bıltırğı jılmen salıstırğanda naqtı kölem indeksi 100,9 payızdı qwradı. Jıl basınan beri Oñtüstiktiñ diqandarı men şaruaları 300 milliard teñgeniñ önimin öndirse, sonıñ 182 milliard teñgesi soñğı 3 aydıñ enşisinde eken. Soñğı 3 ayda tamşılatıp suaru ädisi 11100 gektarğa engizilse, osı biraz uaqıttıñ işinde 5,7 gektar alqapqa jılıjay salınğan. Osılayşa oblıstağı jılıjaydıñ kölemi 1020 gektarğa jetti. Bwl respublikadağı barlıq jılıjaydıñ 87 payızı Oñtüstik Qazaqstanda degen söz.

Endi äleumettik mäselelerge toqtalsaq. Bilim beru salasında jıl basınan beri 60 nısan el igiligine berilse, sonıñ 23-i soñğı 3 aydıñ enşisinde. Jaqın keleşekte oblıstağı apattı jäne üş auısımda oqıtatın mektepterdiñ mäselesi 100 payızğa şeşiledi dep kütilude. Bwl jañalıq jerlesterimizdiñ köñiline quanış ornatqanı anıq. Al, densaulıq saqtau salasında soñğı bir toqsanda 12 nısan aşılğan. Bwl derekterdiñ barlığın ne üşin aytıp otırmın? Dağdarısqa qaramastan ekonomika salalarında ilgerileu bar, äleumettik mäseleler de uaqtılı şeşilip jatır. Bir sözben aytqanda, eki büyirden qısqan ekonomikalıq dağdarısqa qaramastan Oñtüstik öñiri ornıqtı damuın jalğastırıp jatır. Mwnıñ özi oblıs äkimi qızmetine tağayındalğanına 100 kün tolıp otırğan Beybit Atamqwlovtıñ isker basşı, qızmetine adal azamat ekenin körsetedi.

– Kezinde Oñtüstik Qazaqstan oblısınıñ atı aq maqtası arqılı alısqa tanılğanı belgili. Soñğı jıldarı osı sala qwldıray bastap edi, oblıstıñ jaña basşılığı osı olqılıqtıñ ornın toltırudı qolğa alğanday...

– Iä, maqta – Oñtüstik Qazaqstan oblısı üşin strategiyalıq mañızğa ie tehnikalıq daqıl türi. Ötken ğasırda öñirimizde maqta ösirudiñ özindik mädenieti qalıptasıp, şaruaşılıqtıñ bwl türi birqatar audandardıñ twrğındarı üşin atakäsipke aynaldı. Al, elimiz täuelsizdik alğalı beri Özbekstan tarapı ağın suğa baylanıstı birşama qiındıqtar tuındatıp, maqtalıq alqaptardı suaru qiındadı. Sondıqtan Elbasınıñ qoldauımen Maqtaaral audanında Sırdariyadan su tartatın kanal salınıp, ağın su tapşılığı birşama azaydı. Soğan qaramastan soñğı jıldarı maqtalıq alqaptıñ kölemin qısqartuğa jergilikti bilik biraz ıqpal etti. Olar maqtanıñ ornın kökönis jäne bau-baqşa önimderimen almastıramız dep oyladı. Biraq kökönis keybir jıldarı şamadan tıs köp ösiriledi de, swranıs tömendep ketedi. Onıñ üstine onı saqtau men tasımaldaudıñ maşaqatı köp. Mäselen, biıl keybir diqandar kökönis ösiremiz dep şığınğa battı. Al, maqtağa halıqaralıq narıqta da, öz elimizde de swranıs twraqtı. Öytkeni, bwl önim jeñil önerkäsiptiñ negizi. Sondıqtan oblıs äkimi Beybit Atamqwlovtıñ maqtalıqtıñ kölemin qayta köbeytip, bwl şaruaşılıqqa barınşa qoldau körsetu jönindegi wstanımın tolıq qoldaymın. Bwl is az jıldarda nätijesin berip, öñirimizdegi maqta-toqıma klasteri de ayaqtan twrıp keterine senimdimin.

– Büginde el arasında «oblıs äkimi tek ekonomika men şaruaşılıqtı damıtıp, basqaruşı ğana emes, halıqtıñ ruhani mäselelerine de nazar audarıp otıratın eljandı basqaruşı retinde tanıluda» degen pikir bar. Bwğan qalay qaraysız?

– Beybit Bäkirwlı oblıs äkimi qızmetine biılğı 8 tamızda tağayındaldı. Aynalası eki aydıñ işinde oblıstıñ barlıq audan, qalaların, şalğay auıldardı aralap, el-jwrtpen kezdesti. Twrğındardıñ jağdayımen, aymaqtardıñ damu deñgeyimen, şeşimin kütken problemalarmen etene tanıstı. Bwl kez kelgen basşı üşin öte mañızdı qadam. Biz de soñğı eki-üş aydan barlıq audandardı aralap, ardagerlermen, jastarmen, qoğamdıq wyımdardıñ ökilderimen jäne tağı basqalarmen kezdesip şıqtıq. Aytayın degenim, sol kezdesulerde oblıs äkimi turalı jılı pikirlerdi köp estidik. Bäri de B.Atamqwlovtıñ öte mädenietti, kişipeyil azamat ekenin aytuda. Är basşınıñ özindik stili boladı ğoy. Beybit Bäkirwlı asığıp-aptıqpay-aq, qol astındağılarğa wrısıp, jekimey-aq, sabırlı, saliqalı qalıppen istiñ közin tabuğa bolatının körsetti. Ol kisi öte mädenietti türde söylesip otırıp ta adamdardı nätijeli jwmıs istetip jatır.

Iä, qazirgidey dağdarıs kezinde ekonomikanıñ damu deñgeyin saqtap qalu öte mañızdı. Üş millionğa juıq halqı bar öñirdiñ äleumettik problemaları da qaşanda özekti bolıp qala bermek. Onıñ üstine jaña basşı tağayındalğanda halıq bir özgeris, jaqsılıq bolarınan ümittenedi. Biz oblıs basşısınıñ halıqtıñ senimin aqtap, bwl isterdi wrşıqtay iirip äketerine senemiz. Onımen de şektelip qalmay, halıqtıñ ruhani mäselelerine de tereñnen nazar audaruda. 1 qazan – halıqaralıq qarttar künine oray oblıstıq ardagerler keñesiniñ ökilderimen arnayı kezdesu ötkizgen kezde biz osını bayqadıq.

Kezdesude oblıs äkimi bilim beru men jas wrpaaqtıñ tärbiesine erekşe nazar audardı. Wrpağımız zamanğa say bilimdi, közi aşıq bolmasa, elimizdiñ bolaşağı jarqın boladı dep aytu qiın. Sondıqtan eñ aldımen mwğalimderdiñ biliktiligin arttıru mäselesine basımdıq beru kerektigin tilge tiek etti. Oğan qosa bilim salasında mıqtı kadrlardı tañdau jöninde wsınıs berudi swradı. Qazir, ökinişke qaray, jasöspirimder arasında qwqıqbwzuşılıq köbeyip twr. Oblıs basşısı bwl mäselede mektep pen ata-analar arasındağı baylanıstı nığaytu kerektigine toqtaldı. «Bala tärbiesindegi birinşi jauaptı twlğa – ata-ana. Sondıqtan ärkim öz balasınıñ tärbiesine jauapkerşilikpen qarauı kerek. Osını köpşilikke tüsindiriñizder» dedi.

Keleli basqosuda auıl şaruaşılığın qwldıratpay wstap twru, qwrılıstıñ sapası, densaulıq saqtau mäseleleri jöninde keñestik. Bügingi belsendi ardagerler keşegi är salanıñ täjiribeli mamandarı ğoy. Olardıñ tereñ bilimi men ömirlik bay täjiribeleri bar. Oblıs äkiminiñ ağa buın ökilderimen aqıldasıp, keñesip otırğanı öte orındı. Mwnan ol kisiniñ wtarı köp.

Densaulıq saqtau degennen şığadı, biz Wlı Otan soğısı men tıl ardagerlerine auruhanalardan arnayı palata böludi swrağan edik. Öñir basşısı bwl mäseleni de tez arada şeşip berdi. Bwl üşin ardagerlerdiñ alğısı şeksiz. Oğan qosa oblıs basşısı wrpaqtar sabaqtastığına da män berude. Onıñ däleli retinde oblıstan şıqqan Socialistik Eñbek Erleri men Qazaqstannıñ Eñbek Erlerine arnap arnayı alleya salğızudı qolğa alğanı der edim. Mwnıñ astarında bügingi jastar öñirimizdiñ damuına ölşeusiz üles qosqan sol azamattardan ülgi alıp, solarğa qarap boy tüzese degen oy jatqanı belgili.

– Tälim-tärbie mäselesinde tağı qanday mäselelerge nazar audaru kerek?

– Oñtüstik Qazaqstan oblısı wlttıq salt-dästürimiz jaqsı saqtalğan öñir ğoy. Biraq jönge salınbay kele jatqan bir mäsele toy ötkizu mädenietimiz der edim. Qazir toylar ülken saltanatpen zäulim saraylarda ötedi. Dastarqan mädenieti de jaqsı. Än men bi de tüzelgen. Biraq toylar ünemi keşigip bastaladı. Odan qalsa, toy wyımdastıruda özara baqtalastıq, bäsekelestik bar. «Meniñ toyım pälenşeniñ toyınan mıqtı bolsın» dep neşe türli ısırapşıldıq, dañğazalıq pen daraqılıqqa barıp jatqandar jeterlik. Oblıs basşısı osı mäselege de nazar audaruımız kerektigin eskertti. Ärbir aqsaqal jürgen jerinde ebin tauıp osı mäselelerdi jastarğa eskertip, toyğa keşigip kelgenderdiñ atın atap, wyaltıp otıruımız kerektigin ayttı. Qızmetke kiriskenine endi jüz kün tolıp otırğan Beybit Bäkirwlı osınday mäselelerdiñ barlığına nazar audarıp, şeşu joldarın wsınuda. Bwl dwrıs qadam der edim. Öytkeni, el basqaru isinde wsaq-tüyek degen närse bolmaydı.

– Äñgimeñizge rahmet!

Swhbattasqan Aydar QWLJANOV.

Abai.kz

0 pikir