Senbi, 19 Qırküyek 2020
COVID-19 QAZAQSTANDA. Jwqtırğandar — 107199. Jazılğandar — 101822. Qaytıs bolğandar — 1671
Alaşorda 4370 2 pikir 26 Jeltoqsan, 2018 sağat 09:49

«Künşığıs baspasında» jarıq körgen Qazaq kitaptarı

Qazaqtıñ wlttıq avtonomiyası Alaşorda ükimeti taratılğan soñ alaş oqığındarı halıq ağartu isi men bilimge basa män bere bastadı. Alaşorda törağası men kösemi bastağan bir top Alaş ziyalıları Mäskeudegi «Künşığıs baspası» aynalasında toptalğan edi. Baspa turalı XX ğasırdıñ 20 jıldarı baspasözde jii aytılatın. Qazaqşa resmi atı  - «KSRO halıqtarı kindik baspasınıñ qazaq-qırğız bölimi». Onıñ tarihı 1922 jıldan  bastaladı. Osı jılı avtonomiyalıq respublikalar men oblıstar üşin kitaptar jäne merzimdi basılımdar şığaratın KSRO OAK Şığıs baspası negizinde aşıldı.

Halıq arasında «Künşığıs baspası» dep atalıp ketken bwl mekemege 1922-1928 jıldarı Näzir Töreqwlov basşılıq jasağan bolsa, baspada 1922-1927 jıldarı Alaş kösemi Älihan Bökeyhan da jwmıs jasağan. 1923 jılı Mäskeuge kelgen Mağjan da atalğan baspağa jwmısqa twradı.

Mäskeudegi qazaq oqığandarı jäne Qazaqstandağı qazaq oqığandarı öz kezeginde audarma men öz qalamınan tuğan şığarmaların atalğan baspa arqılı şığarıp twrğan-dı.

Baspadan avtorlıq kitaptarı men audarmaları jarıq körgen qalamgerler arasında: basqarama törağası - Näzir Töreqwlov, Abaydıñ Twrağwlı, Jwmağali Tileulin, Älihan Bökeyhan  -qır balası, Mamıtwlı Ahmet, Mağjan Jwmabaev, Kemeñgerwlı Qoşke, Maldıbaywlı Biläl, Kemelwlı Äli, Bektasov, Ibıraş, Äbdilda, Aqberdiwlı Q, Meskeywlı, Äkim, Mirjaqıp, Baytaswlı, Jüsipbek Aymauıtov, Mırzağazıwlı Esbol, Abbas Nwrımwlı, Igenwlı Ibat, Ğababs Toğjanov, Daniyal Isqaqwlı, Kenjebaywlı Beysembay, Swltan Lepeswlı, Hamit, Daku, Jebeş, Barjaqsıwlı Ahmet, Qapawlı, Mırzağazıwlı Ğ, Ahmetwlı El, Qapaş, Maylıwlı Beyimbet, Basqarawlı Jüsipbek t.b avtorlardıñ türli saladağı eñbekteri kezdesedi.

«Künşığıs baspasında» jarıq körgen

Qazaq kitaptarı

Keñes odağı halıqtarınıñ Künşığıs baspasöziniñ janındağı qazaq basqarması mektepterge kerek kitaptar, sayasi braşuralar (wsaq kitaptar) bastırudı 1923 jıldardan-aq josparlap jüzege asırıp otırğan. Mısal retinde 1923 jıldıñ alğaşqı jartısında tömendegi atalğan bağıttağı kitaptardı şığaru isin josparlağan eken:

1) Mektep balalarına layıq oqu kitabı.

2) Qazaqtıñ elmen tanıstıru kitabı.

3) Mektep bibliotekası (qazaq twrmısınan jazılğan äñgime, öleñ, pessa, roman häm orıs ia basqa halıqtardıñ ädebietinen köşirgen kitaptar).

4) Sociologiya. (halıqtıñ önip-ösuin tanıstıratın kitap).

5) Şarua jağarapiyası. (ekonomiçeskaya Geografiya).

6) «Bwrınğı häm qazirgi Rossiya» jäyimen tanıstıratın kitap. (Spravoçnik «Novaya i Staraya rossiya»).

7) Qazaq pen orıs tilinde jazılğan söz tizimi. (Slovar).

8) Sayasattanu kitabı. (Kniga Polit gramotı).

9) Künşığıs halıqtarı men tanıstıratın türli braçura, kitaptar.

10) Jaratılıs, tabiğat, adam jayınan jazılğan türli wsaq braçuralar.

Bwl jobalap otırğan kitaptarımızdıñ qolımızda barı da bar, joğı da bar. Planımızğa kirgizip otırğandağı oyımız orındardağı azamattardıñ jazğandarı bar şığar dep otırmız. Ne äli jazbasa; bwdan bılay jazar dep otırmız. Bwl künge deyin qazaq azamattarınıñ kitap jazbay jüruiniñ bir zor sebebi «bügin tañda basa qoyatın tipografiya joq, qwr bosqa jazıp qaytem» deytin.

Biz, joğarıda sanap ötken kitaptardı üş aydıñ işinde basamız dep otırmız, qolımızğa jararlıqtay kitap tise tipografiyada bögelmeydi. Tez basılıp şığadı. Sondıqtan, jergilikti qazaq azamattarınan swraytınımız, joğarğı körsetken kitaptardan jazılğan kitaptar bolsa, ne jazatın oyları bolsa basqarmamızğa hat arqılı söylessin, dayar jazılğandarı bolsa tura basqarmağa jibersin. Jazu aqısı kitap iesine tolıq beriledi. («Temirqazıq» jurnalı. № 1, 1923 jıl) dep arnaulı habarlama da basılğan edi. Qazaqşa kitap jazu men oqulıqtar audaruğa belsene aralasqan azamattar öte köp boldı. Bwlardıñ arasında atap aytsaq:

Näzir Töreqwlov

1922-1928 jıldar aralığında Näzir Töreqwlwlı Mäskeudegi özi basqarıp otırğan «Künşığıs» baspasınan 1924  jılı  «Qazaq-qırğız üşin jaña älipbi», «Jaña älipbi nege kerek»  attı kitaptarın, 1926  jılı «Wlt mäselesi men mektep», «Jat sözder turalı» eñbegin şığaradı.

Näzir Töreqwlwlınıñ «Jat sözder turalı» eñbegin 2005 jılı, filologiya ğılımdarınıñ doktorı, professor Şerubay Qwrmanbaywlı men filologiya ğılımdarınıñ kandidatı Orınay Jwbaeva Arab grafikasınan kirillicağa köşirip, Almatıdağı «Öner» baspasınan şığarğan edi.

Onda atalğan eñbek turalı: osıdan jetpis jıldan astam uaqıt bwrın jarıq körgen bwl eñbek 1926 jılı 2000 dana taralımmen keñes odağı elderiniñ kindik baspasınan jarıq körgen. Sözdik qazirde öte sirek kezdesetin, taptıra bermeytin kitaptar qatarında.

Qazaq halqınıñ körnekti qayratkeri N.Töreqwlwlınıñ «Jas sözder turalı» dep atalatın bwl şağın eñbegi terminologiya tarihın zertteudiñ, termintanuşılar men terminograftardıñ til mäselesi qızıqtıratın köpşilik qauımnıñ qajetine jaraydı dep bilemiz,– deydi.

Näzir Töreqwlwlı Mäskeudegi «Künşığıs» baspasınan 1924  jılı  «Qazaq-qırğız üşin jaña älipbi» attı eñbegin basıp şığarğanın joğarıda ayttıq.

Bwl eñbek joba retinde wsınılğan nwsqa edi. Bas betinde: «Atañ balası bolma – adam balası bol. Tez üyrenip al!» – degen ündeu jazılğan kitapşa 2000 danamen Mäskeude basılıp qazaq dalasına taralğan edi.

Atalğan eñbektiñ betinde qazaqtıñ bas aqını Abaydıñ, wlt wstazı Ahmettiñ sözderinen de mısal keltirilgen eken.

Abaydıñ twrağwlı

Twrağwl Abaywlı özin solay atağan eken. Twrağwl - Abaydıñ ekinşi äyeli Aygerimnen tuğan wlı. Alaşorda qozğalısına belsene at salısqan azamattardıñ biri. Aqın, audarmaşı. Äkesi Abaydıñ mwraların jinaqtau men zerdeleuge kömegin tigizip, jwmıs tobına  qatısqan.

Tömendegi 3 kitap 1927 jılı Mäskeude basılıp şıqqan Twrağwldıñ audarmaları eken. Mwnıñ işinde "Balanıñ erligi" (Eskimos eliniñ twrmısınan alınıp jazılğan äñgime ) degen äñgime ataqtı Amerikan jazuşılarınıñ biri - Djek Londonnıñ şığarması. Djek Londonnıñ şığarmasın alğaş qazaqşağa audarğandardıñ biri Jüsipbek Aymauıtov. 1926 jıldarı audarıp jurnaldarda jariyaağan. Jalpı,  Keñes kezinde şığarması eñ köp audarılıp taratılğan Amerikan jazuşısınıñ keybir  şığarmaların Mwqtar Äuezov mırzalar da keyinnen tärjimalağan.

"Balanıñ erligi" degen äñgime turalı Twrağwl "Bet aşarında" bwy deydi: Bwl kitapşanı oquşı Alaş balası, jalpı Alaş balasına Eskimos degen eldiñ jäyi mälim emes şığar?! Qısqaşa sezim bergenim artıq bolmas dep mına tömendegi sözdi jazdım...

Jer şarnıñ jaratılısı men kün qozğalısı turalı qısqaşa toqtala ketip, Soltüstik polyuste mekendeytin halıq turalı bılay aytadı: «Eskimos - bwrınğı zamanda añşılıq pen barıp qalğan sarı twqımnan tarağan el. Bügin sol Temirqazıqtıñ astında - ämse qıs bolıp qar basıp jatatın jerde, üyi qardan boladı. Terezesi mwzdan, däuleti añdardıñ eti, qayğısı qarnı bolıp jürgen el» - dep betaşarın tämämdaydı.

Taralımı 5 mıñ danamen basılğan äñgimenniñ audarma tili jeñil, oqiğası tüsinikti.

Bwdan özge tağı eki audarması densaulıq saqtau turasında. «Jwqpalı auırudı wsaq januarlar taratadı» (1927),  «Balalı äyel ne bilu kerek» (1927) audarmaları 4000 tirajben jarıq körgen.

Älihan Bökeyhan – qır balası

«Densaulıq saqta».  Jazuşı: Qır balası. Mäskeu. 1926 jıl. Alaqanday 15 bettik kitapşa. Bağası 2 tiın. «Keñes Odağındağı elderdiñ Kindik baspası keyingi kezde türli mäseleler turalı kişkene-kişkene kitapşalar şığara bastadı. Mwndağı maqsat – jeñil til men arzan bağalı, qaltağa salıp jürip qalt etkende oqıp şığa qoyuğa qolaylı kitapşalar şığarıp, eldiñ kitap oquğa ıqılasın arttru, är türli kerekti mäseleler turalı qısqaşa tüsinik beru bolsa  kerek. Bwl jaqsı pikir. Öytkeni osı küngi qazaq kitaptarınıñ ötbey, taramay jatqanınıñ sebebi – bağasınıñ qımbattığı. Mına biz sınap otırğan kitapşa älgi kişkene kitapşalardıñ biri. Mwnda eldegi türli jwqpalı auırular neden bolatını olardı joyudıñ jeñil, oñay joldarı körsetilgen...». /«Auıl tili» gazeti. № 10, 1927 jıl./

Şestakov. Qır balası. «1916-1926 jıl». Mäskeu. 1926 jıl.

«Jazuşılar kitapşada 1916-inşı jılğı qırğızben qazaqtıñ patşa ükimetine qarsı köterilisi neden tuğan, köterilis qanday bolğanın, köteriliske qarsı patşa ükimeti qanday şaralar qoldanğanın, el qanday qırğınğa wşırağanın körsetken. Kitapşada köterilis sebebi patşa ükimetiniñ otarşıl sayasatı, äkimderdiñ elge istegen qiyanat pen zorlığı. Qazaqtıñ öz işinen juandardıñ otarşıl ükimetke jardemşi bolıp qazaq jerin tilimge saluı. Otarşıldıq arqasında orıs pen qazaq arasında şıqqan arazdıq, jihangerlik soğısınan el şaruası küyzelui bolıp körsetilgen...». /«Eñbekşi Qazaq» gazeti. № 255, 1926 jıl./

Tağı da bir geografiya turalı audarması turalı «Eñbekşi Qazaq gazetinde bılayşa sın beriledi: T.Tutkovskiy. «Jerdiñ qısqaşa tarihı». Audaruşı: Qır balası. Mäskeu. 1926 jıl. 102 bet.  «...Qar balası audarğan bwl kitakpta jer tarihı söylengen: jer basınan ötkizgenin, jandı-jansız närse jerden qaşan tap bolıp, qalay özgergenin söylegen. Qazaqşasınıñ tili öte jeñil. Audarmanıñ közge tüsetin bir qasieti – kitaptı bireuden audardı deytin emes, qazaq jeriniñ tarihı arnalıp jazılğan deytin. Tutkovskiydiñ mısaldarı ornına Qır balası qazaq jerin mısalğa alıp otırğan. Qazaqtıñ är audanı qaşan jaratılğanın körsetip otırğan...». /«Eñbekşi Qazaq» gazeti. № 272 , 1926 jıl./

«Jamandat – topalañ». Jazuşı: Qır balası. Mäskeu. 1926 jıl. Alaqanday 15 bettik kitapşa. Bağası

D.Krebe. «Dünieniñ qwrılısı». Audaruşı: Qır balası. Mäskeu. 1926 jıl. 101 bet. Bağası 50 tin.

Astronomiya älipbii.  Flammarion K.,; aud. Qır balası - Mäskeu : Keñester odağındağı elderdiñ kindik baspası, 1924 . - 225 b.

Halıqtı ağartu turalı Leninniñ ösieti / Krupskaya,; aud. Qır balası (Bökeyhanov) - M. : Keñester odağındağı elderdiñ kindik baspası, 1925 . - 56 b. 10 000 dana .

Makardıñ tüsi / Korolenko,; aud.Qır balası - Mäskeu : SSSR halıqtarınıñ kindikbas, 1923 . - 41 b. 3 000 dana .

Ahmet Mamıtwlı

1938 jılı atılğan Alaş azamattarınıñ biri - Ahmet Mamıtwlı. Adam men tabiğat, densaulıq saqtau slasında oqulıqtar jazğan. «Egin ösiru joldarı» degen kitabınıñ alğı sözin basqarma atınan qır balası jazıptı.

Egin ösiru joldarı: jerge su saqtap jiyu / Besser, - Mäskeu : Keñester odağındağı elderdiñ kindik baspası, 1924 . - 80 b. 5000 dana.

Besser kitabı oñtüstik, seskelik Rossiya eginşisine bir ese kerek bolsa, bizdiñ qazaq eginşisine on ese kerek. Bwl kitaptıñ siltegen beti eginşini adastırmaytwn qasqa jol. Ömir zañı, ömir saltı talas, ädis tartıs. Şarua saqtauğa, kele jatqan şöl joyqınğa qarsı amal, ädis qılu kerek. Osı amal, ädis jolı Besser kitabında körsetilgen. Qır balası. 18-İ-24. [Egin ösiru joldarı kitabınıñ alğı sözi]

«Adam tegi» (1925), «Ösimdikter häm olardıñ ömirleri» (1924) kitaptarı da 4000-5000 tirajben jarıq körgen.

Mağjan Jwmabaev

Alaş qozğalısınıñ qayratkeri, aqın, şeber audarmaşı, qazaq ädebietiniñ jarıq jwldızdarınıñ biri – Mağjan Bekenwlı Jwmabaevtıñ biıl tuğanına 125 jıl toldı. Mağjannıñ  Mäskeude jazılıp, audarılıp, basılıp taratılğan 20 dan astam eñbekteri bizge belgili. Eñ azı 4000 danamen eñ köbi 36 000 tirajben basılıp Altaydan Astrahanğa deyingi qazaq dalasına 100 mıñnan astam taralımmen taralğan.

Mağjan Jwmabaevtıñ jaratılıstanu ğılımdar boyınşa jazğan oqulıqtarınıñ biri «Kürkireu, nayzağay, elektr» degen kitapşasınıñ alğı sözin basqarma arqılı jazğan Qır balası (Älihan Bökeyhan) kitaptıñ jazılu täsili men mazmwnına toqtaladı. Basqarmadan: «Biz bwdan bwrın orıs kitabın qazaqşalap audarıp keldik. Endi osı kitapşa men bilim beti men qazaqşa kitaptiñ özin jazatın jolğa tüstik. Haleldiñ «Januarları», Eldestiñ «Fizikası» bolmasa, bilim betinde bwdan bwrın qazaqtıñ öz kitabı joq ta şığar» - dep, atalğan kitaptıñ qazaq oqulıqtarınıñ alğaşqıları ekenin atap ötedi.

Audarma kitaptıñ mänin qazaqi tüsinikpen oqırman qauımğa jetkize bilgen audarmaşınıñ şeberligi turalı bılay deydi: «Orıs kitabın qazaq tiline audarğanda eriksiz soğan erip ketip, qazaqqa tüsiniksiz dälelderdi qoldanıp kitaptı qiındatıp kelemiz. Endi bizdiñ bilimge, qalamğa jüyrik jigitter osı Mağjan jolına tüsse, el ağartu isi sätti bolar edi».

Kitaptıñ mazmwnı men maqsatı turalı: «Bwl kitapta bilim beti Taldıköldegi auıldarda jiılğan aqsaqaldar, mwğalimder, oqudağı balalarğa sabaq esebinde aytılğan bolıp jazılğan. Bwl sabaqtı bergen jigit özine swrağanğa jauap ta berip otırğan. El aldında täjiribemen aytqanın däleldegen. Sabaq key kezde aytısqa aynalğan» dep tüyindeydi.

Mağjannıñ osı nwsqası da bilim betinen qazaq tilinde kitap jazatın jigitterdiñ qoldanatın jolı.

Soñında elektr taqırıbı turalı, fizika turalı tereñ bilgisi keletin oqırman qauımğa bılay dep keñes beredi: «Bwl kitapta elektr qısqaşa jazılğan. Kitaptıñ izdegeni elektr turalı älippeden sabaq bergen. Elektrmen tereñ boylap tanısam degen oqudağı iniler, mekteptegi mwğalimder Eldestiñ «Fizikasın» alıp oqığan oñ» - dep sözin qorıtındılay kelip, soñında «Qır balası» degen qoltañbasımen alğı sözdi ayaqtaydı.

Mağjannıñ qos kitabı - "Sauattı bol" jäne "Jañbır degen ne?"

«Jañbır degenimiz ne?» dep atalatın tağı bir şağın kitapşasında jañbırdıñ payda boluınıñ fizikalıq zañdılıqtarı, aua qozğalısı men bwlttardıñ türlerine toqtalğan. Bağası nebäri 2 tiın twratın alaqanday kitaptardıñ «Künşığıs baspasınan» şığıp taratıluı turalı « Auıl tili» gazeti bılay dep jazadı: «Keñes odağındağı elderdiñ kindik baspası keyingi kezde türli mäseleler turalı kişkene-kişkene kitapşalar şığara bastadı. Mwndağı maqsat -  jeñil til men arzan bağalı,qaltağa salıp jürip qalt etkende oqıp şığa qoyuğa qolaylı kitapşalar şığarıp, eldiñ kitap oquğa ıqılasın arttıru, är türli kerekti mäseleler turalı qısqaşa tüsinik beru bolsa kerek. Bwl jaqsı pikir. Üytkeni osı küngi qazaq kitaptarınıñ ötpey, taramay jatqanınıñ bir sebebi – bağasnıñ qımbattığı. Mine biz sınap otırğan kitapşa älgi kişkene kitapşalardıñ biri.degen tüsinikteme bere ketudi jön köripti. («Auıl tili» gazeti. № 10,1927 jıl). Atalğan kitaptar Mağjannıñ jaratılıstanu bağıtında jazğan oqulıqtarı edi. Büginde mektepterde oqıtılatın geografiya sabağı men fizika oqulıqtarındağı keybir fizikalıq qwbılıstardıñ atauları däl osı Mağjannıñ audarmasınan bastau aladı dep aytuğa boladı. Älihan Bökeyhan: egerde fizikalıq qwbılstardı tolığıraq tüsinem degen oqırman bolsa eldestiñ «Fizika» oqulığın qarauına boladı dep jön silteydi.

Eresekterdiñ sauattı boluına qolğabıs qılatın Mağjannıñ «Sauattı bol» oqulığı da 4-5 ret qaytalay tüzetilip, jañğırtılıp qayta basılğan eken. 4 – basıluı tipten 36 000 danamen taralğan. Kitaptıñ erekşeligi eresekterge arnaoğan sebepti kitap soñında qosımşa twrmısqa kerekti is qağazdarınıñ  ana-tilinde jazu ülgileri de berilgen.

Mağjan Jwmabaevtıñ basqarma tarapınan audarğan keybir audarmaları partiya s'ezderi men qaulıları turalı edi. 1925 jılı Mäskeuden Mağjannıñ tağı bir audarması  «Keñes respublikaları odağındağı mwğalimderdiñ İ tobınıñ qaulıları» kitapşası 1000 danamen basılıp şığadı. Bwl qaulılar arasında «Künşığıs baspası» basqarma törağası Näzir Töreqwlovtıñ bayandaması da bar bolatın. Keyinnen Näzir Töreqwlovtıñ söylegen sözi jeke kitapşa bolıp «Wlt mäselesi men mektep» atauımen 5000 danamen basılıp şıqqan edi. Bwl kitapşanıñ da audarğan Mağjan dep jazılğan. Wlttıq mektepdiñ jağdayı men onı wyımdarstıru üşin qajetti şarttar jazılğan eñbektiñ mañızı oqıtuşılar qauımına taptırmas qwral retinde paydalanuğa jäne bağıt aluğa jol siltep, kömektesti. Bwl eñbektiñ de qazaq bilim salasın damıtuğa tigizgen özindik äseri bar.

Qorıtındı

Biz joğarıda, «Künşığıs baspasının» jarıq körgen qazaq kitaptarınıñ bir böligine ğana toqtaldıq. Eresekterge arnalğan «Sauat aşu» oqulıqtarınan bastap, jaratılıstanu bağıtında arnaulı jazılğan oqulıqtar, densaulıq saqtau men şaruaşılıq jürgizu haqında, partiyanıñ zañ-jarlıqtarı da  Mäskeude jazılıp, audarılıp, basılıp taratılğan qazaqşa eñbekterge qısqaşa şolu jasadıq. Eñ azı 2000 danamen eñ köbi 36 000 tirajben basılıp Altaydan Astrahanğa deyingi qazaq dalasına mıñdağan taralımmen taralğan. 4-5 avtordıñ eñbekterine toqtaldıq. Atalğan eñbekterdiñ köbi büginde Almatı qalasındağı Wlttıq kitaphananıñ sirek kitaptar qorında saqtaulı.

1, Tili. Qazaq tildi oqulıqtardıñ alğaşqı legi retinde qalıptastı. Köptegen kitaptarğa baspa atınan basqarma törağası – Näzir Töreqwlov pen qır balası «Qazaq oqulıqtarıñ alğışqıları» dep alğı söz jazıp, qısqaşa sipattama men tüsindirme berilip otırğan. Audarma şeberligi men til tazalığan basa män berilgenin ayta kelip, wlttıq tildegi kitaptardıñ qazaq qoğamına auaday qajet ekenin atap ötken.

2, Jazu stili. Ädebi audarmaların arqılı qazaq qoğamınıñ twrmısına beyimdep audarıp jazdı. Äsirese, jandı mısaldar keltirude qazaqtıñ dästürli twrmısınan mısaldar ala otırıp, qazaq qoğamınıñ körinisin sipattap berdi. Äsirese, geografiya men şaruaşılıq jürgizu turalı kitaptardıñ mäni men mañızdılığı turalı erekşe toqtalıp, densaulıq saqtau slalasında eñbekter jazuğa män bergen. Eñbekterdiñ qazaq qoğamına mañızdılığı turalı «Eñbekşi Qazaq», «Auıl tili» t.b gazetter arqılı sın berip otırğan.

3, Paydalanu auditoriyası. Balalarğa arnalğan ädebietten bastap, eresekterge sauat aşu oqulıqtarına deyin jazıp şıqtı. Densaulıq saqtau men şaruaşılıq jürgizudiñ tiimpdi şeteldik ozıq täsilderin qazaq wltına tanıstırudı közdedi. Qarız seriktigi men kommunaldıq artel'der turalı kitaptarın şarualarğa qosımşa kömek retinde wsınıldı.

4, Taralımı men bağası. Eñ az taralımı 2000 danadan bastalıp 36 mıñğa deyingi tirajben basılğan. Jer-jerdegi kitaphanalar men kitap dükenderinen qalay aluğa bolatını kitaptarda qosımşa körsetilgen. Bağası qol jetimdi. Eñ tömengi bağası 2 tiınnan bastap, qımbatı 1som 20 tiın bolğan.

Biz bwl bayandamamız arqılı Mäskeudegi qazaq oqığandarınıñ  «Künşığıs baspası» tarapınan jarıq körgen kitaptarına ğana toqtaldıq. Wlt isteri üşin bir bağıtta – bilim-men ğılım isterine özderin arnağan, maqsattarı bir arnada toğısa alğan Alaş azamattarı Alaşorda ükimeti taratılıp,  Keñes ükimeti ornağan kezeñderde de öz wstanımdarınan auıtqımay, qazaq halqı üşin ayanbay eñbek ete bildi. Elimiz täuelsizdik alıp, egemendikke qol jetken künnen bastap Alaş mwrasın zerttep-zerdeleu jüyeli türde jürgizildi. Prezidentimizdiñ «Ruhani jañğıru» bağdarlamasınıñ jalğası spettes «Wlı dalanıñ 7 qırı» attı maqalasında atap ötken «Arhiv-2025» bağdarlaması  da ata-baba mwrasın jinaqtau men zertteu jwmıstarı jalpı wlttıq deñgeyge köterudi maqsat twtqan biregey jobalardıñ biri bolmaq. Atalğan is-şarağa azamattıq ün qosı maqsatımen Mäskeudegi baspadan jarıq körgen qazaqtıñ alğaşqı kitaptarı turalı osı bayandamanı jazıp otırmız. Wrpaqqa ülgi berer Alaş mwrası ärqaşanda wrpaq sanasınan öşpesin dep tileyik!

Sözimizdi qorıta kele tüyinin osı jılı 125 jıldığı toylanıp otırğan Jwmabaev Mağjannıñ öleñimen ayaqtağımız keledi:

Ne körsem de Alaş üşin körgenim,

Mağan ataq – wltım  üşin ölgenim.

Men ölsem de, Alaş ölmes körkeyer,

İstay bersin qoldarınan kelgenin...

Keşegi Alaş amanatı, bügingi – täuelsiz Qazaqstan. Täuelsizdigimiz twğırlı, egemendigimiz ğwmırlı, Alaş tuı biiktey bersin! Jasasın Alaş!!!

Abay Mırzağali

Abai.kz

2 pikir