Senbi, 19 Qırküyek 2020
COVID-19 QAZAQSTANDA. Jwqtırğandar — 107199. Jazılğandar — 101610. Qaytıs bolğandar — 1671
Ädebiet 6506 0 pikir 30 Qañtar, 2015 sağat 22:47

Quat QAYRANBAEV. ELGE SÄLEM

ELGE SÄLEM

Köpten jol tüspep edi,

elge bardım,

Kön bolğan köñilimdi terbep aldım.

Bir körsem degen arman jür eken ğoy,

Janımnıñ tükpirinde şöldep är kün.

 

El jaqqa köpten jolım tüspep edi,

«Kelgin» dep ol da meni küştemedi.

Alayda, auıl-aymaq eles sındı,

Tün bolsa twnjırap bir tüske enedi.

 

Bir basıp sağınıştı ölşenbegen,

Tüs emes,

öñimde onı körsem dep em.

Jürektiñ iñkärligin öleñ qılıp,

Bir qızdıñ bwrımına örsem degem.

 

Öñimde barıp-qaytqım kelgen edi,

Äytpese, jürek nege şerlenedi?

Balalıq, bal däurenim qolın bwlğap,

Şaqıra beretindey elge meni.

 

Seyilmey köñildegi küdik köp kün,

Tirlik dep qaşanğı endi ürikpekpin.

Auılğa,

basu üşin añsarımdı,

Qolımdı bir-aq siltep jürip kettim...

 

QAPAL

Jol tağı bir jotadan asıradı,

Tıñdaşı,

şırqalmay ma ğasır äni.

Şirkin-ay,

tuğan jerdiñ är töbesi,

Közime meniñ ottay basıladı.

 

Osı ğoy köpten beri añsağanım,

Oralmay nege jürgem qanşama kün?!

Aqırın äuejaydan asa berseñ,

Molası körinedi Keñsabanıñ.

 

Asıqsañ kete bergin töte, meyli,

Köñilden quıp jiber böten oydı.

Ötken soñ Twzdısudan oñğa qaray,

Küre jol Qapal jaqqa jeteleydi.

 

Tarih qoy mına jatqan dala degen,

Şarıqtap şıñğa qaray baradı öleñ.

Sal Birjan Eşkiölmestiñ baurayında,

Jolığıp, aytısqan-dı Saramenen.

 

Bolğan soñ eşkisi de, qoyı da aman,

Eşkiölmes...

Sır şertedi jayı mağan,

Oñ jaqqa bir asudan asıp tüsseñ,

Qoñır twr,

tuıp-ösken Sayın ağam.

 

Tabiğat osı jerde qızığar jan,

Şığadı ayta bersem tüzip aldan.

Köşkental köşesinde körer bolsañ,

Marfuğa, Ötepbergen izi qalğan.

 

Suında sıñğırlağan mıñ bir äni,

Aldıñnan qarsı aladı Şıñbwlağı.

Jabayı alması men örigi mol,

Qaraqat, büldirgen köz twndıradı.

 

Etegi kömkerilgen bau-qayıñğa,

Taulardıñ suığına jaurayın ba?!

Mwzbwlaq, Nayzatas pen Sayın, Bölek,

Bwyığı Qapal jatır baurayında.

 

Saf taza tilegi bar lağıldayın,

Kelgende alğa tosqan barın däyim.

Seri dep,

salğan meni alaqanğa,

Qapaldıñ jwrtın qalay sağınbayın.

 

Qart Joñğar,

qalıñ jaudıñ bögetindey,

Qoñtäji – kileñ şıñnın töbesindey.

İliyas jırğa qosqan swlu ölke,

Meyirin endi mağan tögetindey.

 

Balanıñ qaytpasın dep baq-talabı,

Tilegin arda jwrtım aqtaradı.

Bwl Qapal,

qanat berip qalıqtatqan,

Mäñgilik jüregimde saqtaladı!

                

EGİNSU

Bäri öter...

öter jastıq,

öter jalğan,

Tirşilik, tätti me ediñ şeker baldan.

Minekey,

Qarajota keyin qaldı,

Mäñgilik Sara aqınğa meken bolğan.

 

Jastıqtıñ jırğa qosıp jarastığın,

Qız zarın aytıp edi,

Alaş mwñın.

Saramen baqwldasıp, äri attansañ,

Tospası şığadı aldan Aqeşkiniñ.

 

Qarasañ köz jetpeytin alabına,

Jaqın ğoy jüregime dala mına.

Bir jol bar batıs jaqqa jeteleytin,

Köz körgen Alajide, Molalığa.

 

Tirliktiñ talşıq etip sabağın key,

Öziñdi, Qızılağaş, baram ündey.

Joñğardıñ silemi bop ünsiz jatır,

Jwmbağın işke bügip Qaraküngey.

 

Auası kermekti alar qolqadağı,

Sanamda sayalaydı ölke mäni.

Şap-şağın şaruaqor auıl mınau,

Bir kezde bolğan deydi köl tabanı.

 

Şığısta taular qalıp asqaralı,

Joñğardıñ tüksiedi qas-qabağı.

Aldımnan balğın künniñ elesindey,

Jazığı Eginsudıñ bastaladı.

 

Bwl jerde jastıq şaqtıñ kuäsi köp,

San märte tüzdi kezip, qır asıp ek.

Örgizgen qoynauında tağıların,

Tübinde är şiiniñ bir asım et.

 

Köktem köl,

jasıl şalğın jaz añğarı,

Sol suret jii aladı mazamdı äli.

Üşköldiñ suı tolıp, jayılğanda,

Şalşıqta şorşitwğın sazandarı.

 

Ne jeter perzent üşin elge, tegi,

Mwndayda sezim-bwlaq seldetedi.

Twsına auılımnıñ taqalğanda,

Tılsım küş jüregimdi terbetedi.

 

Estelik är töbesi jatqan batpan,

Mına mañ,

qozı bağıp, saqpandatqan.

Tünimen ay astında seruendep,

Kirpikti qamauşı edik atqanda aq tañ.

 

Ol şındıq,

arttı zaman halqıma jük,

Sodan ba,

bizder tasıp, şalqımadıq.

Äne, äkem temirjolmen baratqanday,

Balğasın iığına artıp alıp.

 

Basqanda tuğan jerdi keledi oy köp,

Auılğa jetuşi edim töredey bop.

Twrğanday anam tosıp üy aldında,

Janarın alaqanmen kölegeylep.

 

Tuğan jer,

perzent üşin bekem aylaq,

Esimde,

san kelgenmin «kökem-ay»-lap.

Ağayın jatır, mine, bir qırqanı,

Tuıstay qoñsı qonğan jeke jaylap.

 

Tau körip qwm üyilgen jay töbeni,

Taypaq tal bolğan köñil bäyteregi.

Auıldıñ köşesine toqtay qalıp,

«Keldim!» dep ayqay salsam qayter edi?!

 

Atatın araylana tañ bilinip,

Ot alğan osı aradan san bir ümit.

«Keldim» dep köşesinde ayqay salsam,

Dauısım ketetindey jañğırığıp.

 

Dese de tuğan jerin maqtaydı ärkim,

Eginsu,

köñilimde baqqa aynaldıñ.

Jañarğan köşeñmenen kele jatıp,

Sende ötken jastığımdı tappay qaldım!...

 

MATAY

Jır kütip şayırıñnan eleñdeseñ,

Jazayın,

ketkendey-aq öleñde esem.

Tizgigin köligiñniñ Matayğa bwr,

Qwmdardı bwyrat-bwyrat körem deseñ.

 

Taptatpay jauğa nayza kezep kelgen,

Tağdırlı tarih mwnda bezektelgen.

Qwrözek, Aqözek pen Taldıözektey,

Ötesiñ jol-jönekey özekterden.

 

Joq mwnda biik şıñdar tas örlegen,

Sonda da osı ölkeni äsem körem.

İliyas jırğa qosqan Aqsu, äne,

Arını äldeqayda bäseñdegen.

 

Dep keldim,

kieli ölke,

jır alayın.

Enşimdi nege endeşe swramayın?!

Sibir men Türkistandı jalğap jatqan,

Temir jol,

ötken künnen mwradayın.

 

Demegin,

sar dalanıñ bar ma säni?

Jadımda sol qwmdardıñ talmas äni.

Bwyıqqan bwyrat-bwyrat aq şağıldar,

Balqaştıñ tolqınına jalğasadı.

 

Tağdırdıñ az boldı ma sıbağası?

Biz üşin jwmaq edi qwm arası.

Ornında biz oqığan internattıñ,

Meşittiñ qalqiyadı mwnarası.

 

Demep em,

jıraq ketip baq sınayın,

Aray kün,

sağım sıylap atşı däyim!

Mektebim – jau qaytarğan qamal sındı,

Ağam jür,

qorğap onı saqşıdayın.

 

Köñildi qaumalap ap qırmızı mwñ,

Qwrbımen tıñdauşı edik jwldız ünin.

Sömkesin, baqıttı edik, arqalasaq,

Bota köz,

qolañ şaştı bir qızınıñ...

 

YApır-ay,

sonıñ bäri keşe me edi?!

Bir tılsım sezimimdi eseledi.

Qamsız jwrt,

qalıptı ömir,

qaraşa üyler,

Qalpında bizder jürgen köşeleri.

 

Bilmeymin,

aytıldı ma lağıl änim?

Ötken kün eske tüsse qamığamın.

Wstazdar az qalıptı aldın körgen,

Qwrbılar äje boptı sarı qarın.

 

Otarba,

boptı iesi tas twğırdıñ,

Köñilden onı körip qaştı bir mwñ.

Bwl Matay bäzbireuge beket şığar,

Men üşin baq mekeni jastığımnıñ.

 

Jır kütip şayırıñnan eleñdeseñ,

Jazayın,

Ketkendey-aq öleñde esem.

Tizginin köligiñniñ Matayğa bwr,

Jalının jastığımnıñ körem deseñ!

 

İLE

Beu, İle!

qart dariya,

esil irgem,

Tolqınnıñ toqtamasın köşi müldem.

Jağaña jañqaday bir wlıñ keldi,

Jalğanda qonaq ğwmır keşip jürgen.

 

Sabırlı ağısıñnan küy aqtarıp,

Sabañnan asıp-tasıp jii attanıp.

Jannat jer – Jetisudı aralaysıñ,

Beyne bir küretamır siyaqtanıp.

 

Aruday,

juıp-şayğan nwrğa şaşın,

Asığa,

şıñnan qwlap, qırğa asasıñ.

Ğasırlar qoynauınan tamır tartıp,

Al, erteñ, bolaşaqpen sırlasasıñ.

 

Baqıtın bayandı etken san otaudıñ,

Halqıma jağalauıñ jannat-au mıñ.

Sälemin alıp wşıp qwldilaysıñ,

Balqaşqa asqaralı Alataudıñ.

 

Nwr qwyıp tuğan jerdiñ tösine şın,

Enedey emirene kösilesiñ.

Suıñnan barşa tirlik bastau alıp,

Wl-qızıñ terip jeydi nesibesin.

 

Köşirip köñildegi san küdikti,

Beu, İle,

oyatasıñ tañğı ümitti.

Alğausız ağısıña qarap twrıp,

Wğamın Şeksizdik pen Mäñgilikti!

 

TAÑBALI

Jetkizgen ğasırlardıñ jan dabılın, 

Estildi, köne däuir, samğap üniñ.

Ey, bolaşaq, salğaysıñ nazarıñdı,

Tasına jaqpar-jaqpar Tañbalınıñ.

 

Baqıt tauıp qiya qwz, mañ daladan,

Tas qaşay ma qinalıp añğal adam?!

Ey, bolaşaq, babalar bwl belgini,

Bälkim, sağan jetsin dep tañbalağan.

 

Qaysı däuir, qaysı bwl ğasır eken?

Dey almaymın äyteuir  zatı böten,

Tasqa qaşap qaldırğan bwl suretter,

Babamnıñ bizge jazğan hatı ma eken?

 

Jauına tabalatpay tauında ölgen,

Qalğan iz be qaharlı jauıngerden.

Ey, bolaşaq, qwlaq sal, estimisiñ,

Büginge jetken ündi däuirlerden.

 

Tirşilik taqağanda janına mwñ,

Bizderge joldadı ma sağım änin?

Tabınıp tarıqqanda Kün-qwdayğa,

Talğajau etken tüzdiñ tağıların.

 

Tabiğat aynalğanda än bağına,

Tağdırdı babalarım tañdadı ma?

Tildesip, tağzım jasap qaytam deseñ,

Ey, bolaşaq, kelip-ket Tañbalığa!

 

ASTANA

Aspanı Astananıñ tüneredi,

Aqşañqan üylerdiñ de küreñ öñi.

Swp-suıq swr bwlttarğa otırğızıp,

Aulaqqa köñilimdi jiberedi.

 

Bar ızğar alğanday-aq jiılıp kil,

Aspanı Astananıñ tüyilip twr.

Qatulı qarsı alğanı az bolğanday,

Jeli de jüyke bwzar jii wlıp twr.

 

Jaz boyı künniñ közi külmey ketti,

Arular kimey ketti gül köylekti.

Asıqqan armanına Astananı,

Ay men Kün araylana süymey netti?!

 

Qara bwlt qasarısa qırsığadı,

Jastıqtıñ aşılmay twr bürşigi äli.

Suı men sazı jerdiñ az bolğanday,

Qwyılıp kökten nöser tınşımadı.

 

Sırları bolmasa da basqa mälim,

Aspannıñ tanimız ğoy qas-qabağın.

Twrğını tarttı ma älde tabiğatqa,

Qatulı qaymanası Astananıñ.

 

Arqanı äurege sap bayqadıñdar,

Beu, bwlttar,

jılay bermey jay tabıñdar...

Közderi kündi körip külimdesin,

Jauındı Almatıma qaytarıñdar!

 

Abay.kz 

0 pikir