Senbi, 4 Säuir 2020
COVID-19 QAZAQSTANDA. Jwqtırğandar — 525. Jazılğandar — 36. Qaytıs bolğandar — 5
Qoğam 3280 0 pikir 30 Qazan, 2015 sağat 11:56

ASTANADAN BASQASI QWRIP KETUİ KEREK PE?


Astana Elordağa aynalğan 17 jıldıñ işinde 100 milliard dollar köleminde investiciya tartılğan. Sonday-aq, Elordamız eñsesin tiktegen osı bir jıldarı 16 mln. şarşı metrge twrğın üyler twrğızılğan. Bwl turalı Astana qalası äkimi Ädilbek Jaqsıbekov mırza  VI-Halıqaralıq invest-forumında mälimdegen. Bwl turalı abai.kz portalı Total.kz-ke silteme jasay otırıp habarlaydı.

«Büginde Astana qarqındap damıp keledi. Bwl qalamızdıñ makroekonomikalıq äleueti dälel. Mısalı, 17 jıldıñ işinde Astananıñ halqınıñ sanı 3 esege, öndiris orındarınıñ sanı 17 esege ösken. Bizdiñ qazirgi esebimiz boyınşa, Astana qalasına halqaralıq investorlardan 100 milliard dollarğa juıq investiciya tartılğan. Bwl endi örkendep kele jatqan qalanıñ ülken potencialı», – dedi Jaqsıbekov mırza.

Sonday-aq, qalanıñ geografiyalıq ornalasu jağdayı men şetelden investorlar tartu mäselesin de söz etken ol:

«Osında otırğan barlığıñızğa aytarım, bizde investorlar üşin barlıq sala tiimdi. Astana arqılı Ortalıq Aziya narığına, Resey men Qıtay narığına jol aşuğa boladı. Astana büginde kez kelgen investorlarmen kelisimder jürgizuge nietti. Al bügin jalpı soması 1,9 milliard dollardı qwraytın 34 memorandumğa qol qoyılmaq», – dedi.

Jaqsıbekov mırzanıñ sözine sensek, Astana Qıtay men Resey narığın jalğastıruşı altın köpir. Sayasi sauda alañı (bılayşa aytqanda – bazar). Al mwndağı Astananıñ röli – alıpsatarlıq. Äkim mırza däl osını aytpaq bolıp otırmağanı sözsiz. Biraq, saptağan sözi solay şıqqanın ras.

Al Jaqsıbekov mırza üşin 5 mıñ dollar twratın IT ayaldamanı, 10 millionğa ornatu qalıptı jağday ekenin eskersek, joğarıda özi aytıp ötken 100 milliard dollardıñ qanday maqsattarğa jwmsalğanın swrap, äure bolmağanımız dwrıs şığar. Basşılıqtıñ da, basqanıñ da közin baqıraytıp qoyıp, jasağan qulığınıñ artın reseylik sayasatker Astanağa kelgende aşıp salıp edi ğoy. Al äkim mırza bolsa, şimirikpesten, «bwl qalıptı jağday», – degen bolatın.

Elorda Elbası negizin qalağan qala bolğan soñ, bar jaqsını osı qalağa qwyatınımız aqiqat. Birinşiden, bwl resmi qala. Türli memleket basşıların kütip aladı, halıqaralıq kelisimderge, memorandumdarğa qol qoyıladı, tağısın tağı. Degenmen, Ükimettegiler men «aqsaqal bilik» Qazaqstanda Astanadan özge de qalalardıñ kenje damıp kele jatqanınan habarı ma degen swraq kökeyimizge maza bermeytini tağı ras.  Äsirese mono qalalardı körkeytuge bölinetin jıldıq byudjet pen Astananıñ jıldıq qazınasın salıstıruğa mülde kelmeytini jasırın emes.

Qalalar mäselesi – är türli akspektini qamtitın mañızdı keşendik mäselelerdiñ biri: äleumettik – ekonomikalıq, demografiyalıq, geografiyalıq, ekologiyalıq, statistikalıq jäne tağı basqa kriteriler boyınşa qala statusına äbden layıq eldi-mekenderdi urbanizaciyalau, onıñ barlıq problemaların şeşu oñay şarua emes. Elimizdegi otızdan astam qalanıñ jayı müşkil bolıp twrğan kezde eñsesin tiktep, ayağına twrğan Astanağa osınşama qarjını qwya berudiñ qajeti qanşa?! 14 oblıstağı irili-wsaqtı qalalardıñ jıldıq byudjeti men Astana byudjetin salıstırsañız jağañızdı wstaysız. Qazaq tek qana Astanada twrıp jatqan joq qoy...

Qala qwruşı käsiporındar,  monoqalalarmen baylanıstı 2012-2020 jıldarğa arnalğan Qazaqstan monoqalaların damıtu Bağdarlaması bar bizde.  Atalmış bağdarlama elimizdegi 27 monoqalalardı örkendetuge bağıttalıp jasalğan. Olardıñ işinde 16 qala tiisti audandardağı äkimşilik ortalığı bolsa, 11 qala audan ortalığı bolıp tabıladı, olar: Stepnogorsk, Tekeli, Serebryansk, Kurçatov, Şahtinsk, Saran', Qarajal, Lisakovsk, Arqalıq, Aqsu, Jañaözen. Olardıñ bir böligi oblıstıq mañızğa ie qalalar bolsa, endi bir böligi audandardıñ qosıluına baylanıstı audan ortalığı märtebesin joğaltqandar. 27 monoqalalardıñ 19-ında qala qwruşı käsiporındar jwmıs isteydi, beseuinde — jartılay, üşeuinde mülde jwmıs istemeydi. Qarağandı oblısında 8 monoqala, Şığıs Qazaqstan men Qostanay oblıstarında 4, Jambıl men Pavlodar oblıstarında 2 monoqala bar. Eldi alğaşqı dağdarıs tolqını kelip wrğan kezde odan negizinen halqınıñ ekonomikalıq belsendiligi tömen monoqalalar ülken zardap şekti. Mısalı, dağdarısqa deyin monoqalalardağı önerkäsiptik öndiristiñ ülesi 43-44 payızdı qwrasa, dağdarıstan keyin bwl körsetkiş 25 payızğa deyin tömendep ketti. Osınday monoprofil'di qalalardı damıtu, köşin ilgeriletu memleketimiz üşin mañızdı bolsa kerek. Dağdarıs dendegen twsta Elbasımızdıñ özi bastap, ünemdeu sayasatın qolğa alğandığın biz jaqsı bilemiz. Al Jaqsıbekov mırza, 10 million dollarğa bir ğana ayaldama ornatqanına qarağanda joğarıdağı 100 milliard dolları äli tausıla qoymağan sekildi. Ädilbek Jaqsıbekov milliondardı qayda jibererin bilmey jürgende özge qalalarımızdıñ toz-tozı şığıp jatadı. Bwl ädilettilik pe? Ayaldama saludıñ şeberi atanğan Astana äkimi investiciya tartudı da az meñgermegenge wqsaydı. Ädilbek mırza endi sol investiciya tartu önerin özge qalalardıñ äkimderine üyretse ğoy, şirkin!

Nwrgeldi Äbdiğaniwlı

abai.kz 

0 pikir