Jwma, 10 Şilde 2020
COVID-19 QAZAQSTANDA. Jwqtırğandar — 54747. Jazılğandar — 31815. Qaytıs bolğandar — 264
Jañalıqtar 1912 0 pikir 6 Naurız, 2014 sağat 05:19

Meñdibay İztwrğanwlı. 14 naurız - jaña jıldıñ bası

Endi birneşe künnen soñ Jer betine Jaña jıl keledi. Erekşe bir elge emes, jer betine! Tabiğat tiriledi, jaña uaqıt sanağı bastaladı .  14 naurız - Jaña jıldıñ bası. Bwl kündi Qazaq Eliniñ Mañğıstau öñiri atam zamannan beri toylap, dästürli merekeni üzbey jalğastırıp keledi.

    Bizdiñ bala şağımız Türkimen Eliniñ Şağadam jerinde, jergilikti adaylar Jañğaqtıñ oyı dep ataytın ölkede, Qoşoba degen auılda ötti. Közimizdi aşqalı mine, elu jıldan astı, Naurız toylanbay qalğan jıl bolğan emes. Tañ alageuimnen twrıp alıp, qoñsı-körşilerdiñ üyine jügiretinbiz. «Assalaumağaleyküm» dep qos qolımızdı wsınıp, körisemiz. Üy ieleri de mäz, qay uaqıtta pisirip ülgergeni belgisiz, ıssı bauırsaq pen tättilerdi qolımızğa wstata beredi, «Jılıñ qwttı bolsın!», «Jasıñ wzaq bolsın!» dep, bataların beredi. Sodan osılay, auılda birde-bir üy qaldırmay, şwbırıp jügirip jürip körisip şığamız.

    Al, ülkender özderinşe toylaydı. Barlıq üyde derlik qazan asıladı, keybiri mal soyıp, qonaqası beredi. Sıylı kisilerge, jası ülkenderge, sırqos  adamdarğa arnayı barıp körisedi. Amandıq-saulıq swrasıp, «keler jılğa da Qwday jetkizsin»-derin tileydi.

Endi birneşe künnen soñ Jer betine Jaña jıl keledi. Erekşe bir elge emes, jer betine! Tabiğat tiriledi, jaña uaqıt sanağı bastaladı .  14 naurız - Jaña jıldıñ bası. Bwl kündi Qazaq Eliniñ Mañğıstau öñiri atam zamannan beri toylap, dästürli merekeni üzbey jalğastırıp keledi.

    Bizdiñ bala şağımız Türkimen Eliniñ Şağadam jerinde, jergilikti adaylar Jañğaqtıñ oyı dep ataytın ölkede, Qoşoba degen auılda ötti. Közimizdi aşqalı mine, elu jıldan astı, Naurız toylanbay qalğan jıl bolğan emes. Tañ alageuimnen twrıp alıp, qoñsı-körşilerdiñ üyine jügiretinbiz. «Assalaumağaleyküm» dep qos qolımızdı wsınıp, körisemiz. Üy ieleri de mäz, qay uaqıtta pisirip ülgergeni belgisiz, ıssı bauırsaq pen tättilerdi qolımızğa wstata beredi, «Jılıñ qwttı bolsın!», «Jasıñ wzaq bolsın!» dep, bataların beredi. Sodan osılay, auılda birde-bir üy qaldırmay, şwbırıp jügirip jürip körisip şığamız.

    Al, ülkender özderinşe toylaydı. Barlıq üyde derlik qazan asıladı, keybiri mal soyıp, qonaqası beredi. Sıylı kisilerge, jası ülkenderge, sırqos  adamdarğa arnayı barıp körisedi. Amandıq-saulıq swrasıp, «keler jılğa da Qwday jetkizsin»-derin tileydi.

   Sol uaqıtta «Amal keldi», «Besqonaq», «Samarqannıñ kök tası eridi», «Naurızdıñ aqşa qarı» sözderin estigenmen mağınasına män bermeytinbiz. Bizdiñ tüsinigimizde naurızdıñ däl 14-i küni qar jauuı tiis. Biraq, keybir jıldarı 13-i, keyde 15-16-larındada jauıp jatadı, oğan onşa män bermeymiz, ülkender «Naurızdıñ aqşa qarı ğoy!» dep jatatının bilemiz.

  Bwl künde Naurız toyı turalı pikir de, jazba da köp. Esti, oqi jürip, Naurız toyınıñ negizgi mağınası men mänin ajırata alatınday küyge jettik. Qorıtındı jasadıq, pikir tüydik.  Endi sol oylarımızdı ortağa salıp köreyik degen toqtamğa kelip, qolğa qalam aldıq. Aldımen eskerer närse, bwl meniñ öz tüygenderim jäne Naurız turalı köptegen eñbekter jariya bolğandıqtan ğılımi zertteulerge silteme jasamay-aq jazdım, dwrıs-bwrısın oqığandar ekşep alar.

   Birinşi tüyin. Mektepte «Hayuanattardıñ jıl basına talasuı» ertegisin oqıdıq.  Osı ertegide hayuanattar Jıldı Künniñ şığuınan kütedi, yağni Kün şıqqanda Jıl keledi. Bizdi de bala künimizde ata-anamız sol küni erte twrıp dalağa şığuğa, Nwrdı köruge şaqıratın. Olay bolsa Jaña jıldı tünde qarsı aluımız tübirimen qate bolğanı. Ärbir tañmen birge Jaña kün keledi, bastaladı.

    Ekinşi tüyin. Jaña jıl qaqağan borandı qısta emes, köktemede, jer dünie jañarıp, wyqığa ketken jan-januarlar men ösimdikter oyanıp, tirşilik bastalğanda keledi eken.

   Jaña jıldı qañtardan bastau keybir tüsiniksizdikterge alıp keledi. Qazirgi küntizbe boyınşa bir jılda eki qıs mezgili bar. Mısalı, 2014 jıldıñ basındağı qañtar, aqpan ayları qıs mausımı jäne jıl ayağında jeltoqsan ayında tağı qıs mezgili keledi. Tüsinip kör!

   Täulik mezgili de osınday keleñsizdikke qwrılğan, yağni, bir tünde eki kün bar. Är kün Künniñ şığuımen bastalsa mwnday soraqılıq orın almas edi dep oylaymın.

    Bwlardı özgertu ärine qıyın, degenmen ğalımdardıñ oylanıp, jaña jüye jasauğa talpınıp köruine bolatın şığar. Bizdiñ qoldan keler şaruamız bwqaralıq aqparat qwraldarı arqılı Jaña jıl turalı köpşilik işinde dwrıs pikir qalıptastırudı jolğa qoyu. Qazirgidey, jeltoqsan bastalğannan «Jaña jıl» kütip, keler jıldıñ beynesin aldın ala jarnamalap, u-şu boludıñ qajeti şamalı. Bwl qazaq tildi aqparat qwraldarına tiisti. Özderi wlttıq tärbieden sırtqarı qalğan dübärä wrpaqtıñ mıyın odan äri mıypalau jasap, ulaudıñ paydası joq. Sol üşin tele-gazet tilşileriniñ bilim deñgeyi kez-kelgen ğalımğa para-par boluı şart, mindetti.

   Qoğamdı tärbieleu men basqaru üşin ideologiya, wlttıq ideologiya qajet ekeni bärimizge belgili. Sol ideologiyanıñ qaynar közi  wlttıq salt-dästürlerimiz ben ata-babanıñ aq jolı. Qoğamnıñ ärbir müşesi özi twrğan eldiñ jön-joralğıların bilui men orındauı mindetti. Qazaq halqınıñ kez-kelgen basqa jwrt pen marginaldar tüsine bermeytin oy-tolğamdarı men täjiribesinen tuğan, Alla tağaladan tikeley qoldau tapqan wstanımdarı bizdiñ negizgi jolımız boluı tiis.

   Keler Jılqı jılı barşamızğa qwt äkelgey!

Mañğıstau

Abai.kz

0 pikir