Särsenbi, 23 Qırküyek 2020
COVID-19 QAZAQSTANDA. Jwqtırğandar — 107450. Jazılğandar — 102219. Qaytıs bolğandar — 1699
Qoğam 3720 0 pikir 9 Tamız, 2020 sağat 12:15

Qwrannıñ qwdireti nede?

Mağan atalmış maqalanı jazuğa sebep bolğan jağday - qazirgi el basına sın tüsken pandemiya kezindegi soraqılıq. Iä, «Adam azdı, zaman tozdı» dep osındayda aytılatın şığar. Öytkeni, adami qwndılıqtan ayırılğanımız sonşalıqtı, mäyithanadağı mäyitti alu üşin de aqşa talap etude. Bılayşa aytqanda, mäyithanadağılar janı aşıp, köñil aytqannıñ ornına, aqşa swraydı. Al endi janıñ qinalğanda «Jedel järdem» şaqırasıñ. Aqşa berseñ ğana auruhanağa alıp ketedi, bermeseñ türli sıltaularmen üyiñde qala beresiñ. Onıñ artı köbine ölimge soqtırıp jatqanınıñ da kuäsimiz.

Odan beter därihanada däri joq. Al alıpsatarlardıñ qolınan on ese bağasına satıp alasıñ. Bwğan qosa, qazaqtıñ qay zamannan kele jatqan qasietti susını qımız ben şwbattı da taza küyinde oñaylıqpen taba almaysıñ. Keyde amaldıñ joqtığınan ayran qosqan şwbattı nemese küriştiñ suın qosqan qımızdı işuge de tura keledi. Osı orayda bizdiñ:  «Qazaq - qonaqjay halıq», «Qazaq - astındağı jalğız atın soyıp beretin darhan halıq», «Qazaq – bauırmal halıq»  deytin boytwmarımız ben halıqtıq qasietimiz qayda ketken? Sondıqtan da qazirgi uaqıtta adami qwndılıqtı bilmeytin keybir pendeler  osı bir qasietti kitap - Qwrannıñ betin aşar bolsa, qara tünek basıp qalğan jan sarayına bir jarıq säule tüse me degen ümitpen qolıma qalam aldım.

Men özim asa dindar adam emespin. Alayda, 114 süre men 6346 ayattan twratın külli mwsılman qauımınıñ asa qasietti kitabı – Qwrandı birneşe märte oqığannan keyin barıp, Alla tağalanıñ jalğız, al qasietti Qwrannıñ şın ekenine közim jetti. Sonımen qatar, qasietti Qwran jöninde tüsinik bergen birneşe kitaptar men maqalalardıñ işinde köñilimnen şığıp, közimdi köp närsege aşqan eki şığarmanı erekşe atap ötkendi jön kördim.

Birinşisi – Türkiyanıñ kemeñger filosofı Adnan Oktardıñ «Çudesa Korana» attı kitabı (Eskertu: Adnan Oktardıñ eki psevdonimi bar. Djavit YAlçin jäne Harun YAh'ya. Atalmış kitaptıñ avtorı psevdonimmen Harun YAh'ya dep körsetilgen). Ekinşisi – esimi elimizge tanımal belgili memleket jäne qoğam qayratkeri, diplomat äri ğalım jäne audarmaşı Ädil Ahmetovtıñ «Qwrannıñ ğajayıp qwpiyası» attı maqalası. Eki şığarmada da bir-birine wqsastıq elementteri bar.

Osı orayda, oqırmanğa tüsinikti bolu üşin Ädil Ahmetov ağamızdıñ «Qwrannıñ ğajayıp qwpiyası» attı maqalasınan Qwrandağı matematikalıq jüye jöninde üzindi keltire ketkendi jön kördim: «1974 jılı, yağni Qwran düniege kelgennen soñ arada 1406 (19h74) jıl ötken kezde, mwsılman äleminiñ qasietti kitabınıñ işki qwrılımı matematika ğılımı twrğısınan mwqiyat zerttelip, nätijesinde birde-bir jwmır bastı pendeni jaybaraqat qaldıra almaytın ğajayıp sırdıñ şımıldığı aşıldı. Bwl sırdıñ negizgi kilti Qwrandağı «Mudessir» nemese «Tığulı qwpiya» attı aydarmen berilgen jetpis törtinşi süreniñ otızınşı ayatında eskertilgen, wlı jwmbaqtardıñ biri delingen 19 sanı o bastan-aq Qwran qwramında twrğanımen, Qwrannan bergi 14 ğasırdan asıp jığılatın wzaq zamanda älgi jwmbaq sırt közge sır bermey, öziniñ mejeli mezgilin kütip, bwğıp jaqtan sıñaylı.

Älemde teñdesi joq bwl qwpiyanıñ sırın aşu filosofiya ğılımdarınıñ doktorı, amerikalıq ğalım-biohimik Raşad Halifanıñ mañdayına jazılğan bolsa kerek... Lauazımdı ğalım Raşad Halifa 1969 jılı komp'yu'erdiñ kömegimen matematikalıq ädisterdi şeber paydalana otırıp, 114 süre men 6346 ayattan twratın Qwran mätininiñ ön boyındağı ärbir ärip pen ärbir sözdiñ män-mağınasın, olardıñ jalpı sanın, bir-birimen ara-qatınasın, t.s.s. anıqtau maqsatımen ğılımi zertteu jwmısın bastap ketipti. Ğalımdı bwl jwmısqa qwlşındırğan jäne itermelegen eñ bastı sebep, birinşiden, Qwrannıñ adam qolımen emes, kerisinşe, nağız Allanıñ ämirimen tuındağan qasietti kitap ekendigine ğılımi twrğıdan köz jetkizu bolsa, ekinşiden, Qwrannan soñ oğan tüsinikteme retinde jazılğan sansız köp hadisterdiñ arasında qasietti kitaptıñ qwnın tüsiretin jalğan da ziyandı dünielerdiñ bar ekenin äşkereleu bolğan. Bwğan türtki bolğan Qwrannıñ özi eken.

Mäselen, ğalım Qwrandı zerttey kele, 19 sanımen baylanıstı tömendegidey qwpiyalar tizbegin aşqan:

«Bismilladan» bastalatın birinşi süredegi arap äripteriniñ jalpı sanı 19-ğa teñ. Sosın Qwran tüsken zamanda 1,2,3,... t.s.s. sandıq tañbalar nemese cifrlar arabtarda bolmağan. Olardıñ orına sandıq mäni bar äripter paydalanılğan. Sandıq tañbalar nemese cifrlar arabtarğa tek toğızınşı ğasırda ğana Indiyadan auısqan.

Qwran 114 süreden twradı. Bwl san 19-ğa bölinedi nemese 19 ben 6 sanınıñ köbeytindisine teñ.

Qwrandağı ayattardıñ wzın sanı – 6346  nemese 19 h 334 = 6346.

6346-nı qwraytın 6,3,4 jäne 6 sandarınıñ özara qosındısı (6+3+4+6) da 19-ğa teñ.

Qwranda «Bismilla» 114 ret qaytalanadı. Bwl 19 ben 6 sandarınıñ köbeytindisine teñ.

«Bismilla» toğızınşı sürede kezdespeydi, biraq onıñ esesine 27-şi sürede eki ret qaytalanadı. Söytip, 9 ben 27 sandardıñ arasındağı süreler tizbegi tağı da 19-ğa teñeledi.

Qwrandağı joğarıda aytıp ötken matematikalıq jüye bwnımen bitpeydi. Men qısqaşa altı mısalğa ğana toqtaldım. Onıñ bärin aytu üşin atalmış maqalanı tolıqtay köşiru qajet. Qwrannıñ qwdiretin bwdan da tereñirek bilgisi kelgen adamğa bwl maqalanı tauıp oqu asa qiınğa soqpas dep oylaymın. Atalmış maqala avtordıñ «Tübi türki örkeniet» («Arıs» baspası, 2009 jıl) attı kitabına engizilgen. Al endi Qwranda joğarıda aytıp ötkennen basqa da matematikalıq jüye kezdesedi. Bwl mısal da «Qwrannıñ ğajayıp qwpiyası» attı maqalada körsetilgen. Mısalı:

- «ay» (arabşası – «şehr») degen söz 12 ret qaytalanadı.

- «kün» («yum») degen söz 365 ret kezdesedi.

- «künder» («eyam» nemese «yumeyn») 30 ret qaytalanadı.

- «şaytan» («şeytan») men perişte («melek») 88 retten.

- «dünie» («düniya») men «ahret» («ahirah») 115 retten.

- «senim» («iman») men «küpirşilik» («kufr») 25 retten.

- «ädilettilik» («kist») pen «ädilestizdik» («zulm») 15 retten qaytalanadı.

Demek, soñğı tört joldan Qwran jaqsılıq pen jamandıqtıñ qatar jüretinin, olardıñ egiz ekenin, qarama-qarsılıqtıñ birlestigin jäne olardıñ tepe-teñdik saqtaytının öte ayqın bayqatadı.

Osılardıñ bäri kezdeysoq nemese jasandı deuge eşkimniñ batılı bara qoymaydı. Oytkeni olay deuge Qwrannıñ 72 süresiniñ 28-şi ayatındağı (72:28) mına sözder jibere qoymaydı: «... Ol (Alla – avtor) külli dünieniñ esebin biledi».

Al endi türkiyalıq kemeñger filosof ğalım Harun YAh'yanıñ «Çudesa Korana» attı kitabınan da (audarmasız, orısşa küyinde) kişkene üzindi keltire ketkenimiz jön şığar. («Povtor slov o Korane», str. 73.) Qwrannıñ matematikalıq fenomeni turalı ayta kele avtordıñ Qwranda tepe-teñdikpen qaytalanatın sözderdiñ tizbegine toqtalayıq:

«Sem' nebes» – 7 raz.

«Sotvorenie nebes» - 7 raz.

«mir» - 115 raz.

«potustoronniy mir» - 115 raz.

«Vera» - 25 raz.

«Bezbojie» - 25 raz.

«Zakyat» - 32 raza.

«Blagodenstvie» - 32 raza.

«Miloserdie» - 79 raz.

«Vstuplenie na poiski puti istinnogo» - 79 raz.

«Sotvoril vas» - 16 raz.

«Rabstvo» - 16 raz.

«Vino» - 6 raz.

«P'yanstvo» - 6 raz.

«Bogatstvo» - 26 raz.

«Bednost'» - 13 raz.

«Kara» -117 raz.

«Proşat'» - 2h117=234 raza.

«Rastenie» - 26 raz.

«Derevo» - 26 raz. t.b.

Mine, joğarıda aytıp ötken maqala men kitapta keltirilgen mısaldar men dälelderdi oy eleginen ötkizer bolsañ, wlı Abaydıñ «Allanıñ özi de ras, sözi de ras» degen sözine eriksiz bas wrasıñ. Egerde qasietti Qwrandı jäne oğan tüsinik bergen atalmış şığarmalardı Qwdaydıñ barına, Qwrannıñ şındığına şübä keltirip, basqa dinniñ töñireginde adasıp jürgen key pendeler oqitın bolsa, onda olardıñ raylarınan tezirek qaytıp, mına on segiz mıñ ğalamnıñ ämirşisi jäne jaratuşısı – Allanı moyındaudan basqa amalı qalmaytınına eşbir şek keltirmeymin.

Endi, maqala soñında qasietti Qwrannıñ özime erekşe oy salğan jäne basımdı iyuge mäjbür etken sürelerge toqtala keteyin:

«Alla tağala eki teñizdi qatar qoydı. Biri – twşı (auız) su, biri – twzdı (aşı) su. Eki arasına aralaspaytın böget jasadı». «Äl-Furqan» süresi, 53 ayat.

«Alla tağala ärkimdi istegen isterine qaray jazalaydı. Öytkeni, Alla tağala tez esep aluşı». «Ibrahim» süresi, 51 ayat.

«Tozaqtıñ jeti qaqpası bar. Olardan är top bölinip, tiesili qaqpasına jiberiledi». «Äl-Hijr» süresi, 44 ayat.

«Alla tağala jeti qabat aspandı eki künde jarattı. Är qabattıñ mindetin belgiledi...». «Fussilat» süresi, 12 ayat.

«Alla tağala eger künaları üşin adam balasın jazalaytın bolsa, jer betinde adam qalmas edi. Biraq olardı belgili bir merzimge deyin keşiktirdi. Olardıñ esep beretin mezgili jetkende, olardıñ istegen isterine qaray sıy ne jaza beredi. Alla tağala qwldarınıñ is-äreketterin körip, baqılap twradı.» «Fatır» süresi, 45 ayat.

«...Alla tağalanıñ Kitabında jazılğan ömir wzartılmaydı da, qısqartılmaydı...» «Fatır» süresi, 11 ayat.

«Er adam äyeline bilik etedi. Alla tağala biriñnen–biriñdi artıq etip jarattı. Olar mal-düniesin de näpaqa (mahr) etip berdi. Erler äyelder üşin tabıs tabuşı, asırauşı. Saliqalı äyelder erlerine boywsınadı. Erleri joq kezde öz abıroyların saqtaydı»...  «Än- Nisa» süresi, 34 ayat.

«Bastarıña kelgen bir auırtpaşılıq özderiñniñ istegenderiñniñ saldarınan boladı jäne de Alla tağala köbin keşiredi». «Aş-Şura» süresi, 30 ayat.

«Aqşanı ösim payızben beretinder aqiret küni jın soqqanday eseñgirep twradı. Bwl olardıñ «sauda degenniñ özi ösimqorlıq qoy» degenderi üşin. Alla tağala sauda-sattıqtı adal etip, ösimge (haram dep) tıyım salğan. Kim Rabbısınıñ tıyım salğanı dep ösimdi toqtatsa, onıñ bwrınğı alğandarı öziniki boladı. Onıñ isteri Alla tağalanıñ biliginde, al kim onı jalğastırsa jalındağan otqa tüsedi, äri onda mäñgi qaladı». «Äl-Baqara» süresi, 275 ayat.

Iä, qasietti Qwrandı jete nazar salıp, tıñğılıqtı zeyinmen oqığan adamnıñ köñil sarayı köp närsege qanıq boladı. Qwranda joğarıdağı sürelerde keltire ketken mısaldardan basqa jetimdi jebep jüru jäne onıñ nesibesin jemeu, zeket beru, adamdarğa şaması kelgenşe jaqsılıq jasau, qinalğan adamnıñ moynındağı qarızdı şama kelgenşe keşire bilu, tarazıdan jemeu, ğılımğa boy wsınu, otbasınıñ berekesi, erli-zayıptılardıñ ara-qatınası, keşirimdi jäne sabırlı bolu siyaqtı adami qwndılıqtar jöninde de keremet aytılğan.

Eger de jer basıp jürgen jwmır bastı pendelerdiñ barlığı Allanıñ qasietti kitabı - Qwranda aytılğan kieli ayattarğa nazar audaratın bolsa, biz paydakünemdik pen paraqorlıqtı, peyildegi tarlıqtı, jeñ wşınan jalğasqan sıbaylastıqtı jäne aramdıq pen azğındıqtı jeñip, auızbirligi mıqtı el bolıp qalıptasuımız da qiınğa soqpas edi. Mına türimizben sol künge jete alamız ba? Oylanıp köreyikşi...

Beken Nwrahmetov,

Qazaqstan Jurnalister odağınıñ S.Berdiqwlov atındağı sıylığınıñ laureatı.

Abai.kz

0 pikir