Särsenbi, 20 Qaraşa 2019
Jañalıqtar 1396 0 pikir 28 Qırküyek, 2012 sağat 12:51

Dini birlestikterdiñ üşten biri jabıladı

Qayrat Mämidiñ törağalığımen ötken Senattıñ keşegi jalpı otırısında Din isteri agenttiginiñ törağası Qayrat Lama Şarif osınday mälimdeme jasadı. Esteriñizde bolsa, bıltırğı jıl soñında el Parlamenti «Dini qızmet jäne dini birlestikter turalı» jaña zañ qabıldağanı mälim. Agenttik basşısınıñ aytuınşa, osı zañnıñ 25-babı boyınşa «ötpeli kezeñ» belgilenipti, onıñ merzimi biılğı jıldıñ 25 qazanında tügesiledi eken. Zañğa säykes, osı merzim işinde barlıq dini birlestikter «memlekettik» tirkeuden ötuleri tiis. Ötpegender köp körinedi! Qayrat Lama Şarif senatorlarğa qayta tirkeu üderisi boyınşa özderiniñ endigi bir jılğa juıq uaqıt boyı jwmıs jasap jatqandarın jetkizdi. Biraq ol közderi joyılatın dini birlestikterdiñ «qwnıkeri» basqa ekendigin mälimdeuge asıqtı. «Birden ayta keteyin, dini birlestikterdi tir­keumen jäne qayta tirkeumen Ädilet ministrligi jäne onıñ aumaqtıq departamentteri aynalısuda, - dep birden barlıq ayıp ataulını özinen aulaqtatuğa tırıstı Agenttik törağası. - Din isteri agettigi Ükimet qa­bıldağan qaulığa säykes, dini sa­raptama jürgizude, sonday-aq biz (dini birlestikti qwruğa) bastamaşılar tizimin qarauğa qwqılımız».

Qayrat Mämidiñ törağalığımen ötken Senattıñ keşegi jalpı otırısında Din isteri agenttiginiñ törağası Qayrat Lama Şarif osınday mälimdeme jasadı. Esteriñizde bolsa, bıltırğı jıl soñında el Parlamenti «Dini qızmet jäne dini birlestikter turalı» jaña zañ qabıldağanı mälim. Agenttik basşısınıñ aytuınşa, osı zañnıñ 25-babı boyınşa «ötpeli kezeñ» belgilenipti, onıñ merzimi biılğı jıldıñ 25 qazanında tügesiledi eken. Zañğa säykes, osı merzim işinde barlıq dini birlestikter «memlekettik» tirkeuden ötuleri tiis. Ötpegender köp körinedi! Qayrat Lama Şarif senatorlarğa qayta tirkeu üderisi boyınşa özderiniñ endigi bir jılğa juıq uaqıt boyı jwmıs jasap jatqandarın jetkizdi. Biraq ol közderi joyılatın dini birlestikterdiñ «qwnıkeri» basqa ekendigin mälimdeuge asıqtı. «Birden ayta keteyin, dini birlestikterdi tir­keumen jäne qayta tirkeumen Ädilet ministrligi jäne onıñ aumaqtıq departamentteri aynalısuda, - dep birden barlıq ayıp ataulını özinen aulaqtatuğa tırıstı Agenttik törağası. - Din isteri agettigi Ükimet qa­bıldağan qaulığa säykes, dini sa­raptama jürgizude, sonday-aq biz (dini birlestikti qwruğa) bastamaşılar tizimin qarauğa qwqılımız».
Lama Şarif HQKO-lar (CON) jäne Ädilet ministrligi arqılı alğan derekterine silteme jasay otırıp, qayta tirkeu nauqanına deyin Qazaq­standa barlığı 4 mıñ 551 birlestik bolğandığın ayttı. «Endigi barlıq oblıstarda 2 mıñ 300-den astam meşit qayta tirkeuden ötti, - dedi ol. - Pravoslav şirkeuiniñ 270 prihodı qayta tirkeuden ötude. Qayta tirkeu procedurası ayaqtalğan soñ, dini birlestikterdiñ şamamen 30 payızı öz jwmıstarın toqtatadı. 25 qazanğa qaray 4500 birlestiktiñ 3 mıñnan astamı tirkeletin boladı». Tirkeuden tıs qalatındar qatarında qazaqtıñ dini bar. «Birqatar şalğay­dağı auıl­darda imamdarı joq meşitter bar, - dedi Qayrat Lama Şarif. - Sondıqtan Qazaqstan Mwsılman­darınıñ dini basqarması olardı jeke filialdar retinde tirkemeuge şeşim qabıldadı. Olar namazhana jäne qwramdas üy-jay retinde qaladı».
Al pravoslavtardıñ ayı oñınan tuğanğa wqsaydı. «Orıs pravoslav şirkeuine kelsek, olar biri qalmay, to­lı­ğımen tirkeledi, - dedi Qayrat Lama Şarif. - Lyuterandıq şirkeu­ler­di tirkeu ayaqtaldı. Bwl rette, atap ötkim keledi, bwlar birinşi bolıp tir­keldi. Qazaqstanda lyuteran­dıq bağıt­tağı barlığı 9 jergilikti dini birlestik jwmıs jürgizedi. Bizdiñ zañımızğa deyin olardıñ sanı 32 dep esepteldi. Qalğandarı sol jergilikti dini bir­les­tikterdi qwru bastamaşı­larınıñ bol­mauı nätijesinde tirkeuden öte almadı».
Din isteri agenttigi dini birlestikter­diñ qısqaruı konfessiyalarğa eşqanday nwqsan keltirmeydi degen wstanımda. Qay­ta tirkeu tek is jüzinde joqtarın ğana alıp tastaytın körinedi: «90-jıl­darı köptegen nemister jäne basqa da etnostar özderiniñ tarihi otandarı­-
na köşip ketti, - dedi Qayrat Lama Şarif. - Al älgi dini birlestikter qayta qwru kezeñinde jäne 90-jıldardıñ basında tirkelgen. Endi mine, 20 jıl öte kele, biz olardıñ tek qağaz jüzinde ğana qalğandığın anıqtap otırmız. Mwnı dini birlestikterdiñ ökilderi de tüsinedi, olarmen, mäselen, baptistermen, tiisti äñ­gimelesuler jürgizdik. Eger bizdiñ zañımızğa deyin Qazaqstan aumağında 197 baptistik birlestik tirkeude twrsa, al qazir nebäri 60 dini birlestik qana qw­jattarın tapsırdı. Bwl konfessiyalarda eşqanday qwqıq bwzuşılıqtar joq». Agenttik kezinde Qazaqstan auma­ğında köp şu tudırğan baptisterdiñ qwjat­ta­rı­na «mwqiyat dini saraptama jürgizipti», nätijesinde «oñ bağa bergen»! «Son­dıq­tan bwl konfessiya Qazaqstanda tirkele­-
di, - dep mälimdedi Lama Şarif. - Biraq onıñ dini birlestikteriniñ sanı 60% qıs­qaradı!»
Äytse de alda Qazaqstanda katolikter özderiniñ uağız isin döñgelentip äketui ğajap emes. Keşe senatorlar da «Qazaq­stan men Qasietti Taq arasındağı Özara qatınastar turalı» kelisimdi ratifikaciyalap, Memleket basşısınıñ qol qoyuı­na joldadı. Zañ jobası turalı bayan­dağan Din isteri agenttiginiñ törağası Qayrat Lama Şarif Qasietti Taq bügingi tañda 70-ten astam memleketpen, sonıñ işinde Izrail', Äzirbayjan, Latviya se­kildi zayırlı Europa elderimen kelisim­der jasasqanın alğa tarttı. Agenttik basşısı «ötken ğasırdıñ 30-50 jıldarında Qazaqstanğa nemister, polyaktar, litvalıqtar men ukrainder jappay jer audarılıp, sonıñ nätijesinde katolik dinin wstanatındar sanı edäuir ösken­digin» ayttı. Qazirgi tañda Qazaqstanda 150 mıñnan astam azamat katolik dinin wstanadı. Respublikamızda 79 rim-kato­lik, 2 grek-katolik qauımı qızmet etedi eken. Al mına kelisim rim-katolik şir­keuine Qazaqstanda mektepter, prihodtar, missiyalar, qauımdastıqtar, seminariyalar, kolledjder jäne basqa da tär­bie mekemelerin aşuına jol aşpaq.
Bir ayta keter jayt, Senattıñ keşegi jalpı otırısı özgeşe ötti. Onıñ basında Astanağa resmi saparmen kelgen Türkiyanıñ Wlı Wlttıq jinalısınıñ törağası Djemil Çiçek deputattar aldında söz söyledi. Osıdan keyin öz jw­mıs­tarına kirisken senatorlar basqa da birqatar halıqaralıq kelisimderdi tal­qı­lap, ratifikaciyaladı.

Eldos SENBAY
"Ayqın" gazeti

0 pikir