Senbi, 19 Qırküyek 2020
COVID-19 QAZAQSTANDA. Jwqtırğandar — 107199. Jazılğandar — 101822. Qaytıs bolğandar — 1671
Mäyekti 6606 0 pikir 4 Säuir, 2016 sağat 11:38

QAZAQ QIZDARI «ZÄÑGİNİÑ» DAMBALINAN DAUA İZDEP JÜR ME?

Redakciyadan: Oqırman, aldımen tömendegi: «Şeteldik azamatqa küyeuge şığatın qazaq qızdarınıñ qatarı köbeydi» degen suretke nazar audarıñızşı. Elimizdegi eñ ıqpaldı degen aqparat qwraldarınıñ biri däl osılay dep düyim dünieden «süyinşi» swrağan eken. Maqalanıñ tüpnwsqadağı taqırıbı: «Qazaq qızı jäne qara näsildi küyeu»


Şınımen solay ma özi? Mısalı, siz bwğan senesiz be? Bwğan qatıstı qolğa wstap körsetetin qanday derek bar? Jıl basınan beri qanşa qazaqtıñ qızı qanşa şeteldiktiñ qolınan wstaptı? Älde aynaldırğan bir-eki mısaldıñ özi «qazaqtıñ qızdarı jappay şeteldikterge şığıp jatır» deuge jetkilikti me?

Bwl jağına älgi aqparat qwralı toqtalmaydı. Biraq, eldiñ nazarın audaruğa mwnıñ özi jetkilikti. Aqparattıñ maqsatınıñ özi osında edi.

Bile bilsek, bwl da ädis. Däl osı täsildi elimizdegi qwrılıs narığın bilep-töstep otırğan alpauıttar paydalanadı eken. Aytalıq, twrğın üy bağası arzanday bastasa, mwnıñ aldın-alu üşin älgi alpauıttar elimizdegi eñ oqılımdı degen aqparat qwraldarında «Qazaqstandağı twrğın üy narığında bälenşe payızdıq ösim bayqaluda» degen jañalıqtı jariyalaytınğa wqsaydı. Ärine, tegin emes. Aqısı tölenedi. Oğan belgili bir saraptamalıq agenttiktiñ ötirik-şını belgisiz, jürgizgen zertteui nemese saualnamasın qosıp qoyadı. Demek, aluşılardıñ, satuşılardıñ, qıl ayağı alıpsatarlardıñ oy-qwlqın osığan negizdeydi. Aqparattıq tolqınnıñ «ığına jığılğan» bağa qaytadan öse bastaydı…

Bwl arada da osı sarındı añğaratın siyaqtımız. Joq, ras. Äytpese şeteldik azamatqa küyeuge şıqqan qazaq qızdarınıñ qatarın köbeytip körsetu kimge kerek boldı? Atalğan aqparattı qazaq qızdarına qarata aytudıñ özi köp närseni añğartpay ma? Añğartadı, ärine.

«Adasqandar»

Anığı, mwnday aqparattıñ özi –adastıru. Bizdi, sizdi, jalpı jwrttı. Joq, ras. Qıtayğa, türikke, bolmasa basqa bir wltqa aldı-artına qaramay tiip kete beretindey qazaq qızdarı aqımaq emes şığar. Alayda arasında bar…

Biz olardı «adasqandar» dep atayıq.

Äytpese, aydaladağı Afrikadan kelgen qara näsildige közsiz ğaşıq bolatınday ne körindi? Jaraydı, qaltalı ağılşınğa, bolmasa tağı sol siyaqtı aqşalı elderden kelgen azamattardı wnatıp jatsa, «ee…tüsinikti» der edik. Biraq, qara näsildige…

Sosın soñğı uaqıtta osı qara näsildi süyiktisin qoltıqtap tüsken suretter äleumettik jelide äjeptäuir köbeyip ketti. Jappay jaulap jatqan joq, ilgeridegi «şeteldikterge şığıp jatqan qazaq qızdarınıñ qatarın köbeytip» tastağan aqparat qwralınıñ stiline salmayıq.

Atın da, jalpı kim ekenin de bilmeymiz, bir qarındasımız sonday suretimen bölisipti (surette).

Kemsitkenimiz emes, surettegi süyiktisiniñ jıltırağan şekesi men aqsiğan tisi jäne kök jeydesin ğana ajırata aldıq. Esesine, qoltığındağı qarındasımız erekşe baqıttı. Surettiñ astındağı aşı pikirlerdi de elemepti. Aytuınşa, afrikalıq ekeni mañızdı emes, «zato mahabbatqa adal». Solay. Onı tüsinuge tırısqandar  qazaq jigitterinen köñili qaldı dep topşılauı mümkin. Joq. Anığında, «adasqandıqtıñ» bir belgisi osı.

Däl qazir bwl qarındastıñ betin beri bwru – auır. Wlt, til, qazaq, bolaşaq jäne sodan tuındaytın patriotizm, moral' men parasattılıq normaları turalı aytqan aqıl-keñesimiz dalağa ketui mümkin.

«Bärimiz adam emespiz pe? Wltqa, näsilge bölinudiñ qajeti qanşa osı? Sosın mende ne şaruañız bar. Aulaq jüriñiz!» dese ne deysiz?

Bärinen bwrın äke-şeşesine obal. Qazaqta körşi-qolañğa külki bolğan jaman ğoy…

«Qız – jat jwrttıq» degende, osı uaqıtqa deyin asırap-baqqan balası qara näsildiniñ qoynında jatadı dep qay ata-anada oyladı dersiz.

Bizdiñşe, «adasqandardıñ» aldımen «sorı qaynauı» kerek. Sonda ğana aqılı kiredi…
Duman BIQAY

Derekközi: dalanews.kz

Abai.kz 

0 pikir