Jwma, 3 Säuir 2020
COVID-19 QAZAQSTANDA. Jwqtırğandar — 435. Jazılğandar — 27. Qaytıs bolğandar — 3
Jañalıqtar 4093 0 pikir 28 Qırküyek, 2012 sağat 12:52

Qalamger – ruhaniyat şıraqşısı

 

Jazuşı, aqın, qalamger... Bwl wğımdar halqımız üşin qaşanda qasietti. «Öner aldı - qızıl til» dep tildi, onıñ qwdiretin erekşe bağalaytın halqımız aqındarı men şeşenderin, dualı auızımen wlttıq, eldik mäselelerdi şeşken kösemderin qaşanda ardaq twtqanı tarihtan belgili jayt. Jazuşılar bas qosqan kezde de eldiñ bolaşağı, halqımızdıñ ıntımağı men berekesi, ruhani qwndılıqtar, täuelsiz elimizdiñ bayandı jetistikteri, memleketimizdiñ bügingi kelbeti men erteñgi asuları äñgime arqauına aynaları sözsiz. Jazuşı qauımnıñ özara jüzdesip, pikir almasatın kezi de, arağa jıldar salıp keletin - Qwrıltay.

 

Jazuşı, aqın, qalamger... Bwl wğımdar halqımız üşin qaşanda qasietti. «Öner aldı - qızıl til» dep tildi, onıñ qwdiretin erekşe bağalaytın halqımız aqındarı men şeşenderin, dualı auızımen wlttıq, eldik mäselelerdi şeşken kösemderin qaşanda ardaq twtqanı tarihtan belgili jayt. Jazuşılar bas qosqan kezde de eldiñ bolaşağı, halqımızdıñ ıntımağı men berekesi, ruhani qwndılıqtar, täuelsiz elimizdiñ bayandı jetistikteri, memleketimizdiñ bügingi kelbeti men erteñgi asuları äñgime arqauına aynaları sözsiz. Jazuşı qauımnıñ özara jüzdesip, pikir almasatın kezi de, arağa jıldar salıp keletin - Qwrıltay.

Abay atındağı Opera jäne balet teatrında ötken Qazaqstan Jazu­şı­­larınıñ kezekti HIV qwrıl­ta­yı­­­na Qazaqstan Respubli­kası­nıñ Mem­le­kettik hatşısı Mwhtar Qwl-Mwhammed, Prezident Äkimşiligi İşki sayasat bölimi meñgeruşisiniñ orınbasarı, jazuşı Älibek Asqarov, Qazaqstan Respublikasınıñ Mä­deniet jäne aqparat vice-mi­nistri Arman Qırıq­baev qatıstı. Qwrıltayda Qazaqstan Jazuşılar odağı basqarmasınıñ bes jıldıq esebi tıñdalıp, basqarmanıñ jaña qwramı saylandı. Ädebiettiñ bügingi jay-küyi, uaqıt talabı tudırğan özekti mäseleler söz boldı.
Qwrıltaydıñ alğaşqı sözi Mem­le­kettik hatşı Mwhtar Qwl-Mwhammedke berildi. Memlekettik hatşı Elbası N.Ä.Nazarbaevtıñ Qwrıltay qa­tısuşılarına joldağan qwttıqtauın oqıp, jiın jwmısına sättilik tiledi. Wlttıq ädebiet pen onıñ damuı turasında keleli oylarımen bölisip, täuel­siz memleketimizdiñ ädebieti men önerine degen Elbası qamqorlığın erekşe atap körsetti.
- Jazuşılardıñ, qalamgerler­diñ qay qoğamda bolmasın alatın ornı erekşe bolğan. Sizder erekşe käsip, erekşe öner iesisizder, - dep bastadı öz sözin Memlekettik hatşı. - Wlı Jaratuşıdan jetken tört kitaptıñ biri İnjilde «Äueli söz bolğan» dep jazadı. Demek, söz wstağan adam, qalam wstağan adamnıñ qay qoğamda, qay elde bolmasın atqaratın jügi de, jauapkerşiligi de zor bolğan. Bwl - adamzat damuınıñ är kezeñindegi wlı qoğamdarda, wlı memleketterdiñ bärinde birdey orın alğan qwbılıs. Jazuşı bir wrpaqtı ğana emes, twtas wlttı tärbieleydi. Wlı Abaydıñ dünieden ötkenine jüz jıldan astam uaqıt ötse de, bir ğasırdan astam uaqıttıñ işinde qazaq halqınıñ talay buını aqın şığarmalarımen tärbielendi. Tipti Abaydıñ wlılığı jiırma birinşi ğasırdıñ biiginen de asıp, biz wlı dep kelgen, wlıq dep kelgen halıqtıñ, HHI ğasırdağı özge de halıqtardıñ wrpağın tärbieleuge köşti. Mine, söz öneriniñ qwdireti, qalam öneriniñ qwdireti degen osı bolsa kerek.
Mwhtar Abrarwlı öz sözinde uaqıttıñ aldında twrğan jauapkerşilikti qazaq qalamgerleri öz därejesinde atqarıp kele jatqanın, ädebiet damuınıñ bügini men keşegisin saralap, halıq arasında alatın ornınıñ biik te, kemel ekenin tilge tiek etti.
- Qazaqtıñ tağı bir wlı jazuşısı Ğabit Müsirepovtiñ «Ädebiet wlı bolmayınşa, wlt wlı bolmaydı» degen keremet sözi bar. Şındığında, wlttıñ wlılığı onıñ ruhani qazığınıñ mıqtılığında. Al sol ruhani qazıq pen diñgekti ornıqtıruşı bwl - jazuşılar qauımı. HH ğasırdıñ ortasında qazaq ädebietiniñ düniedegi atağı alısqa ketken talay wlttardıñ ädebietimen terezesi teñ, al köp jağdayda ozıq ekendigin däleldep ketken wlı Mwhtar Äuezovtiñ şığarmaları - sonıñ ayqın ayğağı, - dedi ol. «Elbasımız wlt täuelsizdiginiñ jiırma jılı işinde, eñ qiın kezeñderde Qazaqstan Jazuşılar odağına ünemi qoldau körsetti. Elbası täuelsizdiktiñ eleñ-alañ şağında, äsirese 90-jıldardıñ basında kitap şığaru tügili, «otkrıtka» şığaru mwñ bolğan kezde bwl maqsatqa memleket tarapınan milliondağan qarjı böldirdi. Mwnımen qatar, Memleket basşısınıñ wyğaruımen 1993 jıldan beri qaray Qazaqstan jazuşılarınıñ, jalpı şığarmaşılıq ökilderiniñ tañdaulı twlğalarına memlekettik arnaulı stipendiya tağayındap keledi. Bwl da memleket tarapınan jasalıp otırğan qamqorlıqtıñ şınayı ülgisi» dedi Mwhtar Abrarwlı. Memlekettik hatşı Qwrıltay qarsañında Qazaqstan Jazuşılar odağı basqarmasınıñ bügingi tınıs-tirşiligimen, mwñ-mwqtajımen tanısu üşin Elbası Qazaqstan Jazuşılar odağınıñ törağası Nwrlan Orazalindi arnayı qabıldağanın, kezdesude jazuşılardıñ mäselesi, qazirgi qazaq ädebietiniñ jay-küyi, keleli mäseleleri söz bolğanın atap ötip, aldağı uaqıtta Elbasınıñ qatısuımen jazuşılardıñ ülken keñesi ötui mümkindigi barın habarladı.
Qwrıltay jwmısın bastauğa baylanıstı hattamalıq şaralar ötkizilgennen keyin, jiınğa qatısuşılar eki qwrıltay arasında baqilıq bolğan 118 qalamgerlerdi bir minut ünsizdikpen eske aldı. Olardıñ atı-jönderi oqıldı.
Sodan keyin Qazaqstan Jazuşılar odağı basqarmasınıñ törağası Nwrlan Orazalin jazuşılardıñ aldında twrğan keleli mäselelerdi arqau etken bayandama jasadı. Ol öz sözinde wlt ädebietiniñ özekti mäselelerine, bağıt-bağdarına, jazuşılardıñ jauapkerşiligi men maqsat-mwrattarına, odaq jwmısına toqtaldı. Sonımen qatar jazuşı qauımdı tolğandırıp jürgen kitap taralımı men kitap saudası jağdayı, jazuşılardıñ eñbegine tölenetin qalamaqı mäselesiniñ şeşilui, jas qalamgerlerdi pätermen qamtamasız etuge baylanıstı wyım tarapınan atqarılğan jwmıstardı bayandadı. Qazaqstan Jazuşılar odağına qatıstı BAQ betterinde aytılıp jürgen birqatar sıni pikirlerge qa­tıstı saliqalı jauap berdi. QJO özin-özi qarjılandıratın wyım bolğandıqtan ğimarat keñselerin jalğa beru - qarjı tapşılığın şeşudiñ amalı ekenin mälim etti. Äldebireulerdiñ şağım tüsirgenine baylanıstı odaqta qarjılıq tekserulerdiñ jürgizilgenin, alayda eşqanday zañ bwzuşılıq äreketterdiñ anıqtalmağanın ayttı.
Nwrlan Orazalinniñ qalamaqı mäselesi men qarjı tapşılığına baylanıstı şığarıluı tejelip qalğan «Sın» jurnalın memleket­tik tapsırıspen şığarılatın basılımdardıñ qatarına qosu jönindegi wsınısına Mwhtar Abrarwlı nazar audarıp, mäseleniñ oñınan şeşiletinine sendirdi. Mwhtar Abrarwlı jazuşılarğa qalamaqı töleu mäselesi köpten beri aytılıp kele jatqanın, tayau uaqıtta memlekettik tapsırıs­pen jarıq köretin tuındılarğa jäne jazuşılarğa bölinetin qalamaqınıñ eñ tömengi şekti möl­şeri belgilenetindigin, qalamaqı beriletin ädebi tuındılardıñ Qazaqstan Jazuşılar odağı janındağı proza, poeziya, dramaturgiya, t.b. sekciyalarında talqılaudan ötui tiis degendi ayttı.
Bwl küni alıs-jaqın şetelderden izgi tilekti arqalağan qwttıqtau hattar kelip tüsip jattı. Atap aytar bolsaq, olar Türkiya, Resey, Äzirbayjan, Belarus', Qırğızstan Jazuşılar odaqtarı atınan kelgen hattar. Sonımen qatar belgili aqın Oljas Süleymenov, jazuşılar Şerhan Mwrtaza, Äbiş Kekilbaywlı, Rollan Seysenbaev, Qazaqstan Suretşiler odağınıñ törağası Ömirbek Baytwrsınov, «Aq jol» partiyasınıñ törağası Azat Peruaşevtıñ atınan da jü­rekjardı lebizge tolı qwttıq­taulardıñ kelgeni habarlandı.
Qwrıltay jwmısına qatısqan QR WĞA akademigi, Memlekettik sıylıqtıñ laureatı Serik Qirabaev tolğamdı oylarımen bölisti. Ol qoğamdağı jazuşınıñ röli, jaña zamannıñ jasampaz keyipkerin qalıptastıru, jazuşılardıñ jeke şeberhanası men jan düniesi haqında, jalpı şığarmaşılıq eñbek jayında äñgime qozğadı.
Qazaqstan Jazuşılar oda­ğı­nıñ osı qwrıltayğa deyingi atqarğan eñbegin saralaytın Baqılau-tekseru komissiyasınıñ esebin belgili aqın Ayan Nısanalin jasadı. Alqalı bas­qosuda qazaq poeziyasınıñ qazir­gi jay-küyi turalı aqın Israil Saparbay, proza sektorı boyınşa atqarılğan şarua­lar töñireginde jazuşı Twrısbek Säuketaev, Qazaqstandağı orıs ädebietiniñ damuı jayında sekciya jetekşisi Lyubov' Şaşkovanıñ bayandamaları tıñdaldı.
Tüsten keyingi erkin pikir almasu jağdayında Qazaqstan Jazuşılar odağınıñ atqarğan jwmıstarı turalı Qabdeş Jwmadilov, Mwhtar Şahanov, Aqwştap Baqtıgereeva, Iran-Ğayıp, Twrsınbek Käkişev, Orazbek Särsenbaev, Bekswltan Nwrjeke, Qoğabay Särsekeev, Ahmetjan Aşiri sekildi belgili aqın-jazuşılar öz oylarımen bölisti.
Jiın soñında Qazaqstan Jazu­şılarınıñ kezekti XIV qwrıltayına qatısuşılardıñ ündeui qabıldanıp, odaqtıñ 147 adamnan twratın basqarma müşeleri saylandı. Olar öz kezeginde Qazaqstan Jazuşılar odağınıñ basşılığın sayladı. Basqarmanıñ alğaşqı plenumı ötkizilip, onı belgili jazuşı Qalihan Isqaq jürgizip otırdı. Basqarma müşeleriniñ wyğarımı boyınşa Nwrlan Orazalin Qazaqstan Jazuşılar odağı basqarmasınıñ törağası bolıp qayta saylandı. Jazuşılar odağı basqarması törağasınıñ birinşi orınbasarı bolıp Ğalım Jaylıbay, Jazuşılar odağı basqarması törağasınıñ orınbasarları bolıp Janarbek Äşimjan, Maraltay Rayımbekwlı saylandı.

Däuirjan Tölebaev

"Ana tili" gazeti

 

0 pikir