Beysenbi, 13 Tamız 2020
COVID-19 QAZAQSTANDA. Jwqtırğandar — 101372. Jazılğandar — 76756. Qaytıs bolğandar — 1269
Sañlaq 4236 5 pikir 15 Şilde, 2020 sağat 12:41

Qoyırtpaq tilden qaşan qwtılamız?

Jaqında ğana elimizdegi jalğız sporttıq telearna «Qazsport» arnasınıñ basşısı auıstı. Arnanı 5 jıldan asa basqarğan Pavel Cıbulin qızmetinen ketip, jas maman Naği Baqıtbekov direktor bolıp tağayındaldı.  

Cıbulin basqarğan twsta, äsirese soñğı birneşe jılda Qazsport-tı sınamağan adam kemde-kem. Biri «arna elimiz sportşıları qatısqan iri jarıstardı tikeley efirde körsete almadı» dese, tağı biri «arna äubasta wlttıq joba retinde jwmıs bastağanımen, wlttıq sportqa mülde moyın bwrmaytının» aytadı.

Bwdan da mañızdısı telearnanıñ ideologiyalıq jäne tildik wstanımı da jii sınğa wşıraydı. Mäselen Qazsport özge şeteldermen salıstırğanda reseylik sportşılar men komandalarğa basımdılıq beretini bayqaladı. Onıñ üstine Qazsport taza memlekettik tilde ötken sporttıq şaralarda orıs tilin tıqpalaudan jalıqqan emes. Bwl jaylı biz de sın aytqan edik: «Qazsport» qazaqqa ne körsetip jür?

Söytken telearnağa jaña basşı kelgende quanıştan börkimizdi aspanğa atpasaq ta, iştey quanğanımız ras. Süyinşi swrap saytımızda habarladıq. Biz ğana emes, sport janküyerleriniñ bäri Qazsport-tıñ köşi endi tüzeledi desti.

Ärine jaña basşınıñ kelgeni «keşe» ğana. Bir ayda bäri jaqsarıp ketpesi sözsiz. Sonda da birneşe joba jüzege asa bastadı. Eñ aldımen futbol janküyerleri birneşe jıl boyı zar bolıp jürgen QPL (Qazaqstan Prem'er ligası) tikeley efirge şıqtı. 1 şilde küni el çempionatınıñ barlıq matçın Qazsport körsetti. Mwnı atap ötpeu mümkin emes.

Ekinşiden, arnada futbol jaylı studiyalıq bağdarlama körsetile bastadı. Futbol şeneunikteri, sarapşılar men janküyerler qatısatın bağdarlamanıñ eki sanı jarıq körip ülgerdi. Jaqsı bastama dep esepteymiz...

Biraq bağdarlama aralas tilde (memlekettik tilde jäne orıs tilinde) eken. Qattıraq aytqanda qoyırtpaq tildi bolıp otır. Kelgen qonaqtarğa bir qazaq tildi, bir orıs tildi jurnalist swraq qoyadı. Eki tilde bolğandıqtan spikerlerdiñ sözi bir-birimen baylanıspay, ärkim öz aldına söylep twrğanday äser etedi.

Onıñ üstine on qazaqtıñ ortasına bir orıs kelse, sol orta twtastay orısşa söyleytin jaman dästür bar bizde. Sol ädettiñ äseri şığar, bwl bağdarlamanıñ eki sanınında da orıs tiline basımdılıq berilgen.

Endi jeke-jeke toqtalıp köreyik. Birinşi bağdarlama «Qazaqstan çempionatı. 3 tur. Matçtarğa şolu» dep ataladı. Bağdarlamağa Qazaqstan futbol federaciyasınıñ Bas hatşısı Azamat Aytqojin, tanımal jurnalist Amangeldi Seythan, bwrınğı futbolşı Ali Aliev qatıstı.

Bağdarlamanıñ uaqıtı 30 minut 10 sekund. Mwnıñ 11,6 minutı qazaq tilinde, 16,7 minutı orıs tilinde boldı. Tağı 1,4 minutında matçtarğa videoşolu körsetildi. Bayqap otırğandarıñızday bağdarlamanıñ 55,6%-ı orıs tilinde ötti.

Al bağdarlamanıñ «Karantindegi qazaq futbolı» dep atalatın ekinşi sanına Qazaqstan käsipqoy futbol ligasınıñ prezidenti Oljas Abraev, Qazaqstan wlttıq qwramalar departamentiniñ basşısı Qayrat Nwrdäuletov, sport jurnalisi Aydın Qojahmet, janküyer Esen Eleuken qatıstı.

Bağdarlama 45 minut 40 sekundqa sozıldı. Mwnıñ 21,4 minutı qazaq tilinde, 19,8 minutı orıs tilinde boldı. Sonday-aq 4,2 minuttan twratın arnayı videosyujet tolıqtay orıs tilinde. Demek bağdarlamanıñ 24 minutı (53%-ı) orısşa degen söz.

Onıñ üstine mañızdı mäselege naqtı jauap bere alatın, jauaptı spiker Oljas Abraevqa tek qana orıs tilinde swraqtar qoyıldı. QKFL-nıñ prezidenti 45 minuttıq bağdarlamada bar bolğanı 20 sekund memlekettik tilde söyledi. Onıñ üstine bağdarlama barısındağı 3 beynesyujettiñ bäri tek orıs tilinde tüsirilgen.

Bayqap otırğandarıñızday, bağdarlamanıñ eki sanında da memlekettik til ekinşi orında qaldı. Osıdan-aq aralas tildi bağdarlamanıñ memlekettik tilge tiimsizdigin bayqauğa boladı. Onıñ üstine joğarıda aytqanımızday spikerler eki tilde eki türli söylep twrğandıqtan, bağdarlamanıñ aytar oyı şaşırap, bir jerge bası qosılmaydı.

Telearna basşılığı bwl sınımızğa «köpwlttı memleketpiz», «til turalı zañ bar», «orıs tildi körermenderimiz bar» dep jattandı jauap beretin şığar. Birden aytayıq, bwlay qanşa tıraştansañızdar da Qazsport-tı qazaqtan basqa eşkim körmeydi. Elimizdegi özge wlt ökilderi qazaqstandıq telearnalarğa pısqırıp ta qaramaydı. Sebebi, elimizde habar taratatın reseylik arnalar özimizdikinen köp.

Sözimizge dälel, «Karantindegi qazaq futbolı» bağdarlaması telearnanıñ resmi youtube-arnasına 10 şildede jüktelgen eken. Sodan beri 27 pikir jazılıptı. Bäri qazaq tilinde. Onıñ 17-si bağdarlamanıñ eki tilde bolğanına narazılıq bildirgen. Osıdan-aq, Qazsport-tı kimder köretinin, olarğa ne kerek ekenin bağamday berseñizder bolatın şığar.

Qwrmetti telearna basşılığı, eldegi qazaq wltınıñ sanı 70 payızdan asqanın, memlekettik tilge swranıstıñ öte joğarı ekenin eskeruleriñiz kerek. Qazsport-tıñ habar taratuda orıs tiline basımdılıq berui ülken qatelik. Sizder tım qwrığanda memleket qwrauşı wlttıñ müddesin belden basa otırıp, oydan şığarılğan 50/50 qağidasın da wstanbay otırsızdar...

Quanış Qappas

Abai.kz

5 pikir