Düysenbi, 6 Säuir 2020
COVID-19 QAZAQSTANDA. Jwqtırğandar — 584. Jazılğandar — 42. Qaytıs bolğandar — 6
Bilgenge marjan 2146 7 pikir 12 Aqpan, 2020 sağat 12:10

Siz ğajayıpqa senesiz be?

Qırıq jıl qırğın bolsa da ajaldı öler degen bar. Rasımen de bwl älemde biz tüsine bermeytin nebir añızğa bergisiz tañğajayıp oqiğalar bolıp jatadı. Solardıñ biri styuardessa Vesna Vuloviçtiñ basınan keşken hikayası. Ol 10160 metr nemese 33 333 fut biiktikten qwlap tiri qalğan älemdegi jalğız adam. Osınısı  üşin de Ginnestiñ rekordtar kitabına endi.

1950 jılı 3 - qañtarda düniege kelgen Vesna Vuloviç qatardağı qarapayım köp qızdıñ biri edi. Onıñ ömirin kürt özgertken oqiğa 1972 jılı 26 – qañtarda orın aldı. Däl osı küni yugoslaviyalıq «Yugoslav Airlines» äuekompaniyasınıñ «JAT 367» nomerli «McDonnell Douglas DC-9-32» wşağı Stokgol'm — Kopengagen — Zagreb — Belgrad bağıtındağı marşruttı orındap, Kopengagen men Zagreb arasındağı äue keñistiginde wşıp kele jattı. Bortta 28 adam: 23 jolauşı men 5 ekipaj müşesi boldı. Wşaq qalıptı rejimde, 10 km biiktikte wşıp kele jatırğan edi, kenet fyuzelajdıñ aldıñğı jük salatın böliginde jarılıs bolıp wşaq ekige bölinedi. Wşqıştar kabinasımen qosa wşaqtıñ aldıñğı böligi negizgi böliginen ajırap ketken kezde sol aralıqta bolğan 22 jastağı boyjetken birden jerge qwlap ketedi. Wşaq qirandıları Çehiyanıñ Serbska Kamenice auılınıñ mañayına qwlaydı. Oqiğa ornına birinşi bolıp jetken bwrığı Vermaht äskeri Bruno Honke qirandılar arasınan tamırı älsiz soğıp jatqan jandı deneni bayqaydı. Osılayşa älem Vesna Vuloviç esimdi tañğajayıp tağdır iesin tanıdı.

Apat sebebin zerttegen komissiya wşaqtıñ aldıñğı jük salğışında jarılğan bombanıñ keybir elementterin taptı. Oqiğa terakt dep bağalanıp, horvattıq ul'tra-oñşıl «Ustaşi» wyımınan küdiktendi. Alayda naqtı ayğaqtar tabılmağandıqtın qwpiyası aşılmağan küyde qaldı. Wşaqtı Çehoslovakiya äue küşteri jaudıñ wşağı dep şatastırıp atıp tüsirgen degen de boljam bar. 

Vesna Vuloviçtiñ atalmış reyske tap boluınıñ özi de qızıq jağday. Ekipaj qwramın dayındauğa jauaptı äuekompaniya qızmetkeri esimderi birdey eki bortserikti şatastırıp, osı reyspen wşuı tiis bolğan Vesna Nikoliç esimdi özge bir styuardessanıñ ornına Vesna Vuloviçti salıp jiberedi. Vuloviç oquın äli ayaqtap bolmağandıqtan stajer-bortserik bolıp wşqan. Alda ne kütip twrğanın kim bilgen?

Jalpı älemde wşaq apatınan tiri qalğan adamdar sausaqpen sanarlıq. Aytalıq 1942 jılı wşqış Ivan Çisov 7000 metr biiktikten qwladı. Onıñ tizginindegi Il-4 wşağı äue şayqasında qirap, wşqış sekirip ketedi. Jerdegi qalıñdığı birneşe metrlik kümpik qardıñ üstine tüsken wşqış tiri qaladı. 1944 jılı naurızda ağılşın äskeri wşqışınıñ äue maşinası Germaniya aspanında 5000 metr biiktikte sındı. Jerge qwlap kele jatırğan wşaq ağaştıñ bwtağına ilinip qaladı. Wşqış Nikolas Elkimeyd wşağınan şığıp ülgeredi. Osılayşa ol tiri qaldı. 1971 jılı Peru aspanında wşıp kele jatırğan wşaqqa jay tüsip apatqa wşırağan kezde 6400 metr biiktikten qwlağan 17 jastağan Djuliana Margaret Kepke tiri qaldı. 1981 jılı 24 tamızda keñestik An-24 jolauşılar wşağı Tu-16K bombalauşı wşağımen 5100 metr biiktikte soqtığısıp qaldı. 38 adamnıñ işinen jalğız Larisa Savickaya esimdi äyel tiri qaldı. Ol küyeuimen birge bal ayınan qaytıp kele jatırğan edi. Qalay degenmen de 10000 metr biiktikten qwlap tiri qalğan Vesna Vuloviçten özge eşkim joq. 

Aspan keñistiginde 5000 metr biiktikke köterilgennen keyin aua qısımı artadı da, tınıs alu mümkin bolmay qaladı. Ottegi jetpegen soñ adamnıñ jüregi jarılıp ketedi. Mwnday jağdayda Vesna Vuloviç qalay tiri qaldı degenge kelsek, wşaq jarılğan kezde ol birden esinen tanıp qalğan. Bwl öz kezeginde jürek soğısın bayaulatıp, ottegi jetispeuşiliginen aman saqtap qalğan. Gimnastikalıq jattığularmen aynalısqan qızdıñ denesiniñ ikemdiligi onı jerge kelip soğılğan kezde köptegen jaraqattar aludan saqtaydı. Oqiğa ornına birinşi bolıp jetken soğıs körgen, täjiribeli bwrınğı soldat jaraqatın tañıp, qan ketuin der kezinde toqtatıp, jedel järdem köligi kelgenşe ornınan qozğatpay kütip otırğan. Qız keyin birneşe kün komada jatıp esin jiyadı. Odan soñ 16 ay auruhana töseginde jattı. Basında därigerler onı ayağına twrıp kete almaydı dep sanağan, alayda ol tolıq jazılıp şığıp bwrınğı jwmısına qayta oraldı. Kompaniya onıñ äuege qayta köteriluine rwqsat bermegendikten ofistik qızmette qaldırdı. Osı qızmette 1990 – jıldarğa deyin jürdi. Keyin anti-ükimettik mitingilerge qatısqanı üşin jwmıstan quıldı.

Apattan keyin ol YUgoslaviyada wlttıq qaharman sanaldı. 1977 – jılı küyeuge şıqtı (1992 – jılı ajırasıp ketedi). Balaları bolğan joq. 1985 – jılı Ginnestiñ rekordtar kitabına endi. Basınan alğan jaraqatınıñ saldarınan wzaq uaqıt ne bolğanın esine tüsire almay jürdi. Esin jiğanda öziniñ aytuınşa temeki swraptı. 

Vesna Vuloviç keyin sayasatqa aralastı, Eurointegraciyanı jaqtadı. Ajırasqan soñ ömiriniñ soñın jalğızdıqta ötkizdi. 2016 – jılı jeltoqsan ayında 66 jasında öz üyinde ömirden ötti. Birneşe kün habarsız qalğan soñ policiyamen birde üyiniñ esigin sındırıp kirgen dostarı 23 jeltoqsan küni onıñ öli denesin taptı. Öliminiñ resmi sebebi jariyalanğan joq. 

Vesna Vuloviç wşaq apatına deyin de birneşe ret ajaldan aman qalğan: 12 jasında Çernogoriya jağalauında otbasımen birge jağadayda demalıp jürgende akulanıñ jemtigine aynala jazdağan. Jasöspirim şağında psihikalıq auıtquşılığı bar körşisimen janjaldasıp qalğan kezde körşi jigittiñ siltegen pışağınan aman qaladı. Eseygen şağında klinikalıq ölimnen aman qalğan. Öziniñ aytuınşa onı Vuloviçter äuletiniñ piri Äulie Djordj qorğap jüredi eken. Al siz ğajayıpqa senesiz be?

Oralbek Öteğwlov

Abai.kz

7 pikir