Jwma, 18 Qazan 2019
Dep jatır 2634 76 pikir 4 Qazan, 2019 sağat 11:39

Wltıña degen wlı mahabbatıñ bolsa, bärin jasauğa boladı

QR Prezidenti Äkimşiliginiñ basşısı
E. Qoşanovtıñ nazarına!

Keşe Mäjiliste «Qazaqstan Respublikasınıñ keybir zañnamalıq aktilerine halıqtıñ jwmıspen qamtıluı jäne köş-qon mäseleleri boyınşa özgerister men tolıqtırular engizu turalı» Qazaqstan Respublikası Zañınıñ jobasına özgerister men tolıqtırular engizuge arnalğan Jwmıs tobınıñ jetinşi otırıs ötti.

Qwdayğa şükir, tört wsınısımız talqığa tüsti. Üşeui deputat Bekbolat Tileuhan, bireui Käribay Mwsırman jağınan wsınılıptı.

Sonıñ özgeşe bireui – «Halıqtıñ köşi-qonı turalı» zañınıñ «Oralmandardıñ qwqıqtarı men mindetteri» dep atalatın 26-babına jañadan engizuge wsınılğan «Qazaqstan Respublikasınıñ azamattığın alğannan keyin tuğan jerin twrğılıqtı jerine bir ret özgertip jazuğa;» degen wsınıs.

Jaña närse körse, jatırqay qaraytın ädetimen Jwmıs tobınıñ müşeleri däl osı twsqa kelgende tiksinip qaldı. «Älemde mwnday täjiribe bar ma?» dedi Jwmıs tobınıñ jetekşisi Käribay Mwsırman birinşi bolıp.

Sol-aq, eken, arı qaray «Bwlay etsek, qalay boladı?!» degen sıñaymen jamıray jöneldi qalğandarı. Iığın qisaytıp, miığınan külgenderi de boldı...

Biz de öz tarpımızdan sebebi men paydalı jağın däleldeuge tırıstıq.

Birinşiden, bwl – qandastarımızdıñ mağan jüktegen amanatı;

Ekinşiden, sonşalıqtı bir qisınsız da närse emes bwl, tağı qaytalap aytayın, «Oralman» atauın «Qandas» dep özgertken soñ, Tölqwjatındağı «QHR», «MHR», «Özbekstan», «Resey Federaciyası»... degen tañbalardan qwlantaza qwtılu;

Üşinşiden, bwl normanı engizu üşin, sayasi jağın ötken maqalamızda ayttıq, endi tarihi mänine kişkene köz jügirtsek, «Ras-au!» dep, qwptaytındardıñ qatarı köbeye tüsetinine meniñ közim jetip twr. Tübin qusañ, şettegi bar qazaqtıñ bayırğı mekeni – Qazaqstan. Mısalı, men Naymannıñ tört Tölegatayınıñ bir bwtağı – Mataymın. Tölegatay babamnıñ bası Sırdıñ boyında jatır. Nağaşım – Qızay anamnıñ törkini Wlı jüzdiñ Bäydibegi. Bäydibek babamnıñ mekenin Quanış Swltanov ağam öte jaqsı biledi. Belgili sebeptermen bir kezde qazaq dalasınıñ şığıs şetine barıp, irge teuipti. Imperiyalardıñ öktemdigimen ol jer Qıtaydıñ enşisinde qaldı. Endi, qazaq eli täuelsizdik alıp, derbes memleket bolğanda, boyında sol Tölegatay men Bäydibektiñ qanı bar Auıt Mwqibek ata-babasınıñ tarihi mekenine kelip, Qazaqstan Respublikasınıñ azamatı bolıp otır. Sondıqtan, meniñ Tölqwjatıma öz ata-babamnıñ jerin jazdıruğa tolıq haqım bar dep esepteymin!

Sol sekildi, şettegi qazaqtıñ eñ bir qomaqtı böligin Kerey taypası qwraydı. «Kerey, qayda barasıñ, Sırdıñ boyın jağalap?» degen keşegi Bwqar jıraudıñ öleñin eske alsaq, olardıñ da tarihi mekeni tağı qazaq jeri bolıp tabıladı.

Odan qala berdi, keşegi 1916 jäne 1932 jıldarı Şığıs Türkistan asqan Jetisudıñ Albanı men Suanınıñ ekinşi-üşinşi wrpağı bügin qaytıp oralıp otır. Iran, Taşkent, Aşhabatqa deyin bosıp ketken qazaqtardıñ da bayırğı jwrtı özimizdiñ Batıs aymaq...

Demek, olardıñ da elge oralğan wrpağınıñ  öz mekenin qwjatına jazdırıp aluğa tolıq haqısı bar!

Eger, osı twrğıdan qarasaq, «Älemdik täjiribeñiz» ädiräm qapqalı twr!

Aytpaqşı, Käribay Imanjanwlı «Älemde mwnday täjiribe joq!» dep qaldı ğoy. Joq-aq bolsın! Onda sol joq närseni Täuelsiz Qazaqstan, onıñ qos palatalı Parlamenti nege jasamasqa?! Biz de bir el ekenimizdi äygilep, Kärekeñniñ auzınıñ suın qwrğatqan sol «Älemdi» tañğaldırmaymız ba?!

Söytip, deputattar abıñ-kübiñ, ıbır-sıbır bolıp jatqanda, Jwmıs tobınıñ jetekşisi «Bwl wsınısqa Ädilet ministrliginiñ ökili ne der eken?» dep, meniñ qasımda otırğan jigitke söz berdi.

Ädilet ministrliginiñ ökili Nwrğazı bauırımız «Menşe, bwl wsınıstı engizuge bolmaydı. Sebebi, Qazaqstan Respublikasınıñ Konstituciyasınıñ 41-babınıñ 2 tarmağında «Qazaqstan Respublikasınıñ Prezidenti bolıp tumısınan Respublika azamatı bolıp tabılatın, qırıq jasqa tolğan, memlekettik tildi erkin meñgergen, Qazaqstanda soñğı on bes jıl boyı twratın jäne joğarı bilimi bar Respublika azamatı saylana aladı.» dep jazılğan. Sol normağa qayşı» dedi.

O, deputattardıñ Kökten tilegeni Jerden tabıldı. Küreñite bastağan jüzderi jaynap şığa keldi. «Bolmaydı!» köbeydi de ketti...

Dwrıs, Konstituciyanı sıylauımız kerek!

Biraq, Konstituciya boyınşa bir-aq adam prezident boladı. Ol är bes jılda bir ret saylanadı. Prezidentke ümitker retinde, arı ketkende, bes ne on adam tirkeler. Soğan bola şetten oralğan bir jarım million qazaqtıñ 60 payızın «özbek», 10 payızın «mañğol», 15 payızın «qıtay» degizip qoyamız ba?! Odan göri «Qazaqstan Respublikasındağı saylau turalı» Zañına tolıqtıru engizip, prezidenttikke ümitkerlerden tuğan jerin anıqtau turalı anıqtama talap etiletin norma engize saluğa boladı ğoy. Aynaldırğan onşaqtı adamğa bir paraq anıqtama alu qanşa qiın?! Qazir "Cifrlıq Qazaqstan" memlekettik bağdarlaması öz jemisin berip otır. Anıqtama degeniñizdi üyde otırıp-aq ala beresiz!..

Wltıña degen Wlı Mahabbatıñ bolsa, bärin jasauğa boladı. Endeşe, bwl wsınıstan ürkudiñ qajeti joq! Zañğa engizu kerek!! Söytip, Qazaq Parlamenti öz tarihında «Älemde joq» jañalıq aşuı, tarihqa qaluı qajet!!!

Auıt Mwqibek

Abai.kz

76 pikir