Jwma, 18 Qazan 2019
Ädebiet 2875 10 pikir 2 Qazan, 2019 sağat 11:44

Pısıq jigit

Äñgime

Universitette oqu jılı bastalğannan keyin Älibek şetelde ötken bir simpoziumğa qatısıp, eki aptadan soñ elge oralğan. Kafedrağa kelgen soñ jaña meñgeruşi tağayındalğanın estidi. Däris arasındağı üziliste bir top oqıtuşı äñgime-düken qwrıp twrğan edi. Wzın dälizdi boylap, etjeñdi, qozı qarnı tompiığan bireu mañ-mañ basıp kele jatır.

- Bizge jañadan kelgen meñgeruşi Jayrat degen kisi osı – desti, qasındağılar Älibekke.

- Qalaysıñdar, jigitter! – dep, jağalay qol alıstı da, Älibekke bwrıldı:

- Äleke, keluiñizben, tanısqanıma quanıştımın! Sabaqtan keyin mağan kelip ketiñizşi!

Sabaqtan keyin kafedra meñgeruşiniñ kabinetine bas swqqan. Älde bir mañızdı şarua bar şığar, tapsırma berer, aqıldasatın isi bar bolar dep oylağan. Esikten kire bere selt etip twrıp qaldı. Ädette jinalıs ötkizetin wzın üsteldiñ üstin toltıra dastarhan jayıp tastaptı. Turalğan et, qazı-qarta, viski-martini sekildi işimdiktiñ de neşe atası qazday tizilip twr. Törde prorektormen birge dekan jäne tağı beytanıs eki jigit pen üş jas kelinşek otır. Äriptesi Gauhar esimdi jalğızbastı äyel bar edi. Ol şay qwyıp, as wsınıp kädimgi öz üyinde qonaq kütip otırğanday-aq mäz-meyram.

- O, Äleke! Törletiñiz, neğıp twrsız, keliñiz! – dep, jaña meñgeruşi Jayrat jılp-jılp etedi.

Oqu ornınıñ qabırğasında bwrın-soñdı mwndaydı körmegen Älibek ıñğaysızdana barıp jayğastı. Prorektor men dekan qızara börtip alğan köñildi äñgimeniñ tiegin ağıtıp, kösilip otır. Jwmıs uaqıtı, işip-jep otırğan orındarı bilim ordası ekenin esten şığarıp tastağanday, mülde jaybaraqat.

- Äleke, sizdi biz bilikti ğalım retinde erekşe sıylaymız. Mına jañadan kelip jatqan Jayrekeñ de öziñiz sekildi mıqtı azamat – dep, prorektor tost kötere söylep, Jayratqa sättilik tiledi, Älibektiñ alıs sapardan oralğan quanışına qwttı bolsın ayttı. Dekan bayğws ta qwraq wşıp bastığınıñ sözin qwptap, jik-japar bolıp otır.

Älibek iştey meşitke kirip kelip, alkagoldik işimdik işip otırğanday ıñğaysızdansa da biraz ayaldap otıruına tura keldi. Onı-mwnı birdemelerdi söz etip, öziniñ barğan jeriniñ jañalığın aytqan bolıp, qısır äñgimemen birşama uaqıt ötkizdi de, jönin aytıp, dastarhannıñ soñın kütpey ketip qaldı.

Jayrattıñ pısıqtığına qayran qalsa da, iştey «bılay jaqsı jigit sekildi» degen qorıtındığa keldi. Jalpı, Älibek qana emes, bükil fakul'tet, keyin universitet bolıp Jayrat jayındağı jağımdı pikir şöpke qoyğan örtşe qaulap jattı.

Kafedrasındağı bir qart professor ekitomdıq eñbegin jarıqqa şığara almay jürgenin aytqan eken, Jayrat qart ğalımnıñ kitabınıñ elektrondıq nwsqasın alıp qaladı da kömektesuge uäde beripti. Eki aptadan keyin arnayı jiın ötkizip, älgi professordıñ ekitomdıq kitabınıñ twsaukeserin jasaydı, avtorğa şapan jabadı, artınan kişigirim toy da ötkizip jibergen. Mwnday kütpegen quanıştı körgen professor qattı quanıp, közine jas alıp twrıp, alğısın bildiredi.

Birde docent jigit rektorattan kelgen arnayı tekseris kezinde sabaq kestesi boyınşa därishanada bolmay qalıp, şu şığıptı. Ejelden qalıptasqan tärtip boyınşa mwnday tekseris kezinde är oqıtuşı ornınan tabıluğa tiis. Onıñ däristi qalay ötkizip jatqanı mañızdı emes. Eñ bastısı, keste boyınşa därishanada twrsa boldı. Tekseruşiler esikti aşıp qaraydı da kete beredi. Al, oqıtuşı joq, studentter şulap otırsa, bitti. Nağız tötenşe oqiğa sol bolmaq.

Tekseruşiler Jayratqa kelip, bolğan jaydı habarlaydı. Docentke tüsinikteme jazdırıp, şara qoldanudı talap etedi.

Älgi docentpen Jayrat wzaq söylesti. Bes birdey jas balası, sırqat äyelimen birge päter jaldap twradı eken. Twñğış wlı ğana mektepte oqidı, qalğanı üyde. Olardı balabaqşağa ornalastıru da mwñ. Jetkizbeytin kezekti qanşa jıl kütetindigi de beymälim. Köp balalı, tabısı az otbası retinde memlekettik twrğın üy qorınan baspana aluğa kezekke twrğandarına da biraz jıl bolğan. Biraq, onıñ da qarası körinbeydi. Tipti, alğa jıljımaytın körinedi. Äyeli osı jolı tağı da auruhanağa tüsip qalğan. Qırsıq qılğanda, üydegi balaları da mazasız. Olardı sırtınan qwlıptap, asığıp-üsigip sabaqqa kele jatqanda jol-jönekey körşisi telefon soğıp balaları töbeden su jiberip jatqanın habarlağan soñ dereu qayta barıp, esikti aşıp, sudı toqtatuğa mäjbür bolıptı.

Besinşi qabattan ağıtılğan su tömen qaray qwldilap, birinşi qabatqa deyin jetken. Körşilerinen jağalay keşirim swrap, päter qojayınına aytpauın ötinip, jalınıp-jalpayıp jürgende sabaq kestesi boyınşa ötuge tiis därisiniñ uaqıtı zır etken. Äriptesterine habarlasıp, aytpaq bolğanımen sol sätte eşbiri twtqanı kötere qoymağan.

- Jäke, eger meni qojayın osı päterden quıp şığatın bolsa, eşbir jerden jaldauğa baspana tappaymın. Köp balalı otbasına eşkim de päterin jalğa bermeydi. Al, tüsinikteme jaz deseñiz, jazayın, – dep, docent qaltasınan qalamın şığaradı.

- Joq, kerek emes! – degen Jayrat onıñ jeke derekterin büge-şigesine deyin jazıp aladı da, oğan kömektesetinin aytadı. Onday uädeniñ talayın estip, äbden köñili qalğan docent Jayrattıñ qatıratınına onşa sene qoymasa da, özine şara qoldanbağanına razı bolıp, köñili jaylanıp qaladı.

Alayda, Jayrat sözinde twrıp, kütpegen oqiğa boldı. Bir aptadan soñ docenttiñ aralarında birer jas qana ayırmaşılıqtarı barlarımen qosa egizderi de bar edel-jedel tört balasın balabaqşağa ornalastırıp ülgerdi. Onımen de tınğan joq, kelesi aydıñ basında älgi docentke twrğın üy basqarmasınıñ qızmetkeri habarlasıp, üş bölmeli jaña päterdiñ kiltin tapsırğan.

Qattı quanıştan jüregi jarıla jazdağan docent sol sätte esinen tanıp, qwlap qaladı. Dereu jedel järdem jetip kelip, alğaşqı därigerlik kömek körsetilgen soñ ğana zorğa esin jiğan. Sonda da, sener-senbesin bilmey jaña päterdiñ kiltin älsin-älsin tistep körip, öziniñ oyau ekenine de senbey «Bauırlar, bwl öñim be, tüsim be?» dep swray bergen körinedi. Esesine auırıp jatqan äyeli ornınan atıp twrıp, jaña päterge deyin halatşañ jügirip jetken. Sol küyi öziniñ nauqas ekenin wmıtıp, birneşe jıldar boyı iektep arılmağan auruınan qwlan taza sauığıp ketken eken.

Osı oqiğa Jayrattı añız adamğa aynaldırdı. Universitet qana emes, bükil audan, tipti qala boyınşa Jayrattıñ erligin tamsana jırlap jattı. Äsirese, kafedranıñ docenti Gauhar eki adamnıñ bası qosılsa, Jayrattı maqtap auzınıñ suı qwridı da jüredi. Älibek te jwrt japa-tarmağay maqtağan soñ onımen meylinşe, jaqın jüruge, sıylasuğa tırıstı. Negizinde, onıñ momaqan sekildi köringenimen, tım jılmağay bet pişini, jasandılau bola twra nığızdalğan minezi Älibekke älde bir kümän tudırara beretin.

Bir küni ministrlikten kelip tüsken tapsırmanı orındau Jayratqa jükteledi. Mamandıqqa qatıstı pänderdiñ test boyınşa baqılau swraqtarın jasap, qısqa merzimde ötkizu kerek eken. Bwl tapsırmanı orındauğa talay maman şaqırılğanımen eşbiriniñ jasağan swraqtarı jaramay keri qaytarılğan körinedi. Sosın, joğarıdağılar osı tapsırmanı minsiz atqarğan mamanğa arnayı mol aqşa tölenedi jäne ministrdiñ sıyaqısına wsınıladı, şetelge memleket qarajatımen oqu-jattığudan ötedi, el kölemindegi joğarı oqu orındarın tekseretin märtebeli komissiyasınıñ qwramına enedi dep belgilegen.

Tañerteñgilik Jayrat Älibekti kabinetine şaqırdı.

- Äleke, ekeuimizge jauaptı tapsırma berildi. Joğarı jaq aqı-qaqısın jaqsılap twrıp töleydi eken. Mınanı bügin jwmıs uaqıtı bitkenşe tapjılmay otırıp jasap bitiruimiz kerek – dep, mäseleniñ jay-japsarın tüsindirip, - Men rektorattıñ jinalısına barıp kele qoyayın. Sen bastap jasay ber. Kelgen soñ eki jaqtap, keşke deyin bitirip tastayıq.

Jayrat sol ketkennen mol ketti. Älibek tüski üzilisti de wmıtıp, iske bel şeşe kirisip ketedi. Tüsten keyin Jayrat telefon soğıp, ğılımi keñestiñ jinalısına qatısıp otırğanın aytıp, isti jalğastıra beruin ötinip swraydı. Äbden keş batqan soñ Jayrat qolında paket tolı tamağı bar ıñırana jetedi. Bwl kezde Älibek tapsırmanı tügeldey ayaqtap, soñğı nüktesin qoyıp jatqan bolatın.

- O, Äleke bärekeldi! Bärin jasap tastapsıñ ğoy. Mağan tiesili böligin qaldıra salmadıñ ba? Tünimen otırsam da jasaytın edim ğoy. Jinalıstan jinalıs tuıp zorğa şıqtım. Jolda sağan mınalardı aldım. Kel jaqında! Qarnıñ aşqan şığar, tüski asqa da barmağan şığarsıñ. Sağan tım qwrığanda kiltti de qaldırmappın ğoy – dep, jik-japar boldı.

Älibek te qarnınıñ aşqanın, keştiñ batqanın sonda ğana sezgen edi. Ekeui otırıp tiskebasardı keñirdekten arı jıljıtqan soñ Jayrat seyfinen jartılay ortalağan «Carskaya vodka» şığarıp eki stakanğa bölip qwydı da:

- Birlesken jobamızdıñ sätti ötip, jemisin berui üşin! – de, qılq etkizip qağıp saldı.

Sessiya bastalıp jatqan kez bolatın. Kafedrağa kelse, bäri mäz-meyram bolıp jür. Älibek ne bolğanın swrap edi, top işinen bayağı sol Gauhar jauap berdi.

Onıñ aytuınşa, Jayrattıñ universitet atınan ministrlikke jasap bergen attestaciyağa arnalğan test swraqtarı talapqa tolıqtay say sapalı jwmıs dep bağalanğanı üşin joğarı jaqtan qomaqı sıyaqı alıptı, Europağa baratın bilim jetildiru joldamasın ielenipti. Älginde ğana rektor özi kelip, Jayrattı wjım aldında qwttıqtap ketken eken.

Ol jobanı tügeldey özi jasağanın Älibek kimge nesimen däleldey almaq. Top işinde miığınan külip, mäz bolıp twrğan Jayratqa «qwttı bolsın» aytıp, qolın qısqan boldı...

***

...Jayrat kafedranı biikke köteremin dep barın salıp, jantalasıp jatqan kez. Eki oqıtuşını sabaqtan uaqıtşa bosatıp, türli lozungtar men bilbordtar dayındap, kafedranıñ därishanaların körkeytuge jegip qoydı. Älgi eki jigit komp'yuterde türli dizayn jasap, lozung, stendterdiñ mätinderi men äşekeylerin dayındaydı. Onısın baspahanalarğa aparıp bastırıp şığaru üşin oqıtuşılardan aqşa jinaydı. «Kitap – bilim bwlağı», «Ana tiliñ – arıñ», «Bilimdi adam – danışpan, bilimsiz adam – nadan», «Şaşasına şañ jwqtırmas ğalımdarımız jasasın!» degen mätinderi bar lozungtardı kabinetter men därishana qabırğalarına toltırıp tastadı.

Jayrattıñ tapsırmasımen lozung dayındap jürgen eki jigittiñ sabaqtarın Älibek bastağan oqıtuşılarğa jüktep qoyğan. Onsız da sağat jüktemesi köp oqıtuşılar üşin mwnday qosımşa jwmıs atqaru oñayğa soqpadı. Keybir pänder sabaq kestesi boyınşa bir sätte qatar qabattasıp qaladı. Onday jağdayda «zamena» jasap jürgen lektor därishanalar arasında alma-kezek jügirip, äbden titıqtaydı. Eger eki därishana bir qabatta qatar twrsa, tağı jeñildeu. Esikterin ayqara aşıp qoyasıñ da, eki topqa kezektep barıp, sabaq ötkize beresiñ. Qırsıq qılğanda, biri ekinşi qabatta bolsa, kelesisi, jetinşi qabatta bolıp şığadı.

Osılayşa, jwmıstan bereke qaşa bastağan soñ şıdamay ketip, Älibek kafedra jinalısında aytıp saldı. Mwnday orınsız «zamenanı» toqtatudı, qwr pozung-stendtermen qabırğa toltırğanşa, däristerimizdi dwrıstap berip bilimniñ sapasın arttırayıq degen wsınıs ayttı.

Sol-aq eken, Gauhar bastağan birneşe äyel tütip jep qoya jazdadı:

- Siz netken qara bastıñ qamın oylap qalğan adamsız? Jayrat Jämkenoviç kafedranıñ bedelin köteru üşin bärin jasap jür. Al, siz jan tınıştığın oylap keri tartasız!

- Keri tartqan eşteñem joq. Bir sätte eki topqa alma-kezek jügirip sabaq berip jürgen oqıtuşıdan studentter qanday bilim aladı? Jwmıstıñ sapası bolmay berekemiz qaşadı ğoy – degen Älibektiñ sözin qwlağına qıstırğan olar joq.

Türli lozungtar men aforizmder azdıq etkendey Jayrat tağı bir jaña bastama köterdi. Wzın dälizdiñ bir qabırğasına «Üzdik oqıtuşılardıñ önegeli ädistemelerinen üyreneyik», qarsı qabırğasına «Oqu üzdigi studentterden ülgi alayıq» degen taqırıppen taqtalar jasap, ilip qoyudı qızu qolğa aldı. Ol üşin baqanday bes oqıtuşı sabaqtan uaqıtşa bosatılıp, üşeui taqta jasaumen, ekeui üzdikterdiñ is täjiribelerinen mätin dayarlap, onı japsırumen aynalıstı.

Däris beretin oqıtuşılardıñ jüktemeleri tağı da birneşe esege auırladı. Mwnday qorlıqqa tözbegen eki oqıtuşı özderi ötiniş jazıp, jwmıstan şığıp ketti. Al, dälizdiñ qabırğasına bir şetinen kelesi şetine deyin sozılıp jatqan älgi taqtadağı mätindi oqıtuşılar da, studentter de oqıp jatqan joq. Üziliste ersili-qarsılı ağılğan oqıtuşılar men studentter tar dälizde taqtadağı jazudı oqıp twruğa mwrşaları joq edi.

Mwrşası bolğan künniñ özinde erigip jürgen kim bar deysiñ. Oqiın dese de, señdey soğılısqan qalıñ nöpir eşkimniñ ayaldap twruına bir mezet te mümkindik bermes edi.

- Osınşama äure bolıp eşkimge qajetsiz närse jasaudıñ keregi ne? – dep, Älibek Jayrattan swrağanda ol:

- Sen tım «üzdik» adamsıñ. Tipti, halıqaralıq deñgeyde «üzdiksiñ». Ärine, sağan qajeti bolmas. Biraq, özgelerge kerek qoy – dep, keketti.

Birde rektor bir top nökerlerimen kelip oqu ğimaratın aralağanda Jayrat jaynañ qağıp älgi närselerin körsetip jürdi. Qızıq bolğanda sol qaptağan basşılar Älibekten özgeşe oylaytın jandar bolıp şıqtı. Ğılımi keñestiñ kezekti jinalısında Jayrat basqaratın kafedra aldıñğı qatarğa şığıp, ol sıy-siyapat alıp, tağı da madaqtaldı.

Osımen jartı jıl bitip, studentterdiñ qısqı demalısı ayaqtaldı, jaña semestr bastaldı. Aqpan ayı jañadan bastalğanına qaramastan Jayrat «Halqımızdıñ dästürli merekesi Naurız meyramın layıqtı qarsı alayıq!» degen wran köterdi.

Är apta sayın jinalıs ötkizip, mereke künderi kimniñ qanday tamaq istep äkeletinin, teatrlandırğan qoyılımdar boyınşa kafedranıñ eñ jas assisenti Künswludı qalıñdıq etip, «wzatu toyın» jasaytının, özgeleri qwda-qwdaği bolıp oynaytın rölderin bölip berip äurege tüsip jatqanı. Onımen qoymay kafedradağı barlıq qızmetkerler, student, magistrant, doktoranttar bir-bir dombıra äkelip sabaq uaqıtında küy tartıp, repiticiya jasaytın boldı.

Osılayşa bir ay boyı dayındalıp, meyramnan bir kün bwrın bäri dombıraların wstap, oyulı şapan, kamzol, ükili taqiya, säukele kiip barıp, rektorattıñ keñ dälizinde küy tartıstı. Erteñinde Wlıstıñ wlı küni fakul'tet ğimaratında et asılıp, wlttıq tağamdar äzirlendi.

Dastarhan basına rektor men ğılımi keñestiñ müşelerin işkizip-jegizip otırğızıp, özderi qız wzatu toyınıñ räsimin jasap, oyın körsetti. Studentterge «Qara jorğa» biin biletip, Gauhar bastağan top halıq änderinen koncert qoydı. Jappay önerpazğa aynalğan qızmetkerlerin körip köñili köterilgen rektor «Bizdiñ oqıtuşılardıñ konservatoriya men öner akademiyasınan qay jeri kem?» - dep, ortağa saual tastağanda bäri japa-tarmağay «artıq, artıq» desip bir dauıspen şu etti.

Tağı da, sıy-siyapat Jayratqa berilip, onıñ atına köptegen madaq aytıldı. Demalıstıñ soñğı küninde Jayrat kafedra oqıtuşıların jinap, älde bir meyramhanada sıylığın atap ötti. Oğan Älibek barmadı. Biraq, erteñinde bastarı auırıp, jwmısqa kele almağan oqıtuşılardıñ sabağın alma-kezek ötkizip, äbden keşke şarşap-şaldığıp üyine zorğa jetti.

Kezekti bir jinalısta Älibek:

- Biz soñğı kezde tım sauıqşıl bolıp ketken joqpız ba? Jastarğa sapalı bilim berudiñ ornına negizgi funkciyamızğa qatısı şamalı dünielermen qattı şwğıldanıp ketkendeymiz. Büyte bersek, studentter aldında wyatqa qalıp jürmeymiz be? – dep edi, jan-jaqtan şulap arı qaray söyletpey qoydı.

- Äleke, siz Jayrattıñ iskerligin köre almaysız. Nege ılği min tağıp, ökşe sığaylay beresiz? – dep, Gauhar bastadı.

- Jäyrekeñniñ arqasında kafedranıñ bedeli bel asıp twr – dep, ana jolı balaların balabaqşağa ornalastırıp, päter alğan docent qostadı.

- Jayrattıñ soñına tüse berme, jigitim! Biıl Jäyrekeñniñ basşılığımen ejelgi salt-dästürimizge say jıl basın atap öttik. Qanday tamaşa. Sen öziñ halıqtıñ dästürine qarsı şığıp, ata-babamızdıñ asıl mwrasın, qazaqı qwndılığımızdı sögip twrğannan saumısıñ? – dep, däris beruge kelmese de, türli as işip, ayaq bosatudan, älde bir basqosular men män-mağınası azdau jinalıstardan qalmaytın nasıbayşı şal qaharlandı.

Osılayşa bir oqu jılı ayaqtalıp jaz şıqtı. Jıldı qorıtındılağan rektor Jayrattıñ iskerligin maqtap, oğan universitet qarjısımen şetelge demaluğa joldama berdi.

***

Küzde jaña oqu jılı bastalğanda kafedrağa qarastı kurstardağı üzdik oqitın, bilimdar studentterdiñ köbi özge oqu orındarına auısıp ketkeni añğarıldı. İşinara türli granttar alıp, alıs şetelderge ketip qalğandarı da barşılıq eken.

Sabaq bastalğalı eki apta ötken. Tağı da «zamena» degen pälesi bastaldı. Kafedrada ädisker bolıp isteytin jas qız är oqıtuşığa bir jalınadı da jüredi. Bir küni Älibek kafedrada kelesi däristi kütip otır edi. Ädisker kelip:

- Ağay, bir ret qana qol wşın beriñizşi!

- Ne bop qaldı, aynalayın?

- Mağan eşteñe bolğan joq. Baljan apaydıñ därisine bara salıñızşı!

- Ol özi qayda?

- A, siz estimegen be ediñiz? – dep, tañdana qaradı.

- Neni?

- Jay ağay. Ol kisi sırqattanıp qalıptı – dedi de, jan-jağına ürikken botaday jautañday qarap, birtürli qipaqtap qaldı. Älibek kelisti de «zamenağa» kete berdi.

Arada üş ay ötkende älgi Baljan degen docent äyel bir ret te körinbedi. Ärtürli oqıtuşı sabaqtarın kezektesip ötkizip jürgenin köredi. Keyde magistrant, doktoranttar da onıñ ornına därishanağa kirip, şığıp jürgeni bayqaladı. Tipti, qısqı sessiyanıñ özinde emtihandarın bir doktorant jigit qabıldap jürdi. Ay soñında ädisker qız tabel' toltırğanda Baljandı kündelikti jwmısta bolğan etip mälimet berip jürgenine qarağanda eñbekaqısı jürip jatqanı anıq.

Onıñ mänin özimen birge isteytin Batırbek degen professordan estigende jağasın wstadı.

Älgi Baljan kafedrada bir jarım stavkamen docenttik qızmet atqaratındığına qaramastan, tağı bir wlttıq kompaniyada piar menedjer eken. Sol qızmette otırıp küz ayınıñ basında ol bireuden para alıp jatıp, qılmıs üstinde wstalğan, arnayı qızmet ökilderiniñ qolına tüsken. Oğan sol sätte qılmıstıq is qozğalıptı. Äli künge deyin qamauda körinedi. İs äzir sotqa jetpegenimen qamau merzimi tağı da wzartılıptı.

Onı Jayrat jasırıp, eşkimge habarlamay pedagogikalıq jüktemesin auıstırmay «zamenamen» ğana amaldap otırğan körinedi. Baljan özi tergeu abaqtısında otırsa da eñbekaqısı jürip jatır.

- Bwlarıñ jaramaydı ğoy. Qılmıskermen bwlayşa sıbaylasularıña jol bolsın – dedi, bir küni Älibek kafedra jinalısında.

- Äleke, birinşiden, sottıñ ükimi şıqpay jatıp siz eşkimdi qılmısker dep ayıptay almaysız. Küdikti ekeni ras. Biraq, tek sot qana onıñ aq-qarasın ayıra aladı. Ekinşiden, biz Baljannıñ qamauğa alğanın rektoratqa habarlap, onı qızmetten bosatuğa wsınıs jasamaymız. Kafedranıñ bedeline nwqsan keledi. «Qol sınsa jeñ işinde» degendey biz «jaqsılığımızdı asırıp, jamandığımızdı jasırmasaq» nesine bir wjım bolıp jürmiz. Siz ılği wjımnan oqşaulanıp, arağa jik salıp jüresiz. Bireu süringen eken, siz onı odan arı orğa jıqpaqşı bolasız. Äjeptäuir atıñız bar, atağıñız bar wyat emes pe?

- Sonda men ne üşin wyaluım kerek?

- Nege wyalmaysıñ? Seniñ osı ne oylağanıñ bar? Süttey wyığan wjımdı sen-aq irituge äreket jasaysıñ. Eşteñege köñiliñ tolmaydı. Bwlay ömir süruge bolmaydı. Wnamasa, qazir arızıñdı jaz da ortamızdan kete ber – dep, nasıbayşı şal tistenip twrıp, ayğayğa bastı.

Älibek ornınan twrıp, jinalıstı tastap şığıp jüre berdi. Jağdaydı dekanğa barıp aytıp edi. Ol docent äyeldiñ qamauda ekendiginen äldeqaşan habardar bolıp şıqtı.

- Men bwl jerde kişkentay adammın. Dau-damaydan aulaq bolğım keledi. Onıñ üstine Jayrattıñ joğarı-tömende tanıs-bilisteri de, qoldauşı-jebeuşileri de köp. Tekke arandap qalarmız. Siz de qaytesiz, olarmen baylanıspañız. Bilgenderin istesin. Öz isiñizge mığımsız. Şäkirtteriñiz arasında bedeliñiz bar. Öziñizge bolmasa da, bala-şağañızğa kesiri tiedi ğoy. Ündemey şaruañızdı istep jüre bermeysiz be? – dep, dekanı Älibekke bilgen aqılın aytıp şığarıp saldı.

Prorektor da dekannan alıs ketpedi. Tipti, oğan bwl dünie jarılıp ketse de, aynalasında ört laulap jatsa da bäri bir sekildi. Älibek sol sätte öz ötinişi boyınşa qızmetten ketu turalı arızın jazdı da rektordıñ keñsesine qaldırıp kete berdi. Özge amalı da joq edi.

Keyin oqu jılınıñ ayağında älgi para alğan sätinde twtqındalğan Baljan qamaudan bosap, dekan bolğanın, Jayrattıñ örlep, prorektorlıqqa tağayındalğanın estidi.

Onı jañalıq qıp aytqan jigit Jayrattı «ol öte pısıq jigit» dep, jatıp kep maqtadı. Älibek te maqwldap, «iä, swmdıq pısıq» dep, bas izedi...

Quandıq Şamahaywlı

Abai.kz

10 pikir