Jwma, 18 Qazan 2019
46 - söz 2043 8 pikir 28 Tamız, 2019 sağat 14:31

Oñtüstik audandardı aralağanda ne kördim?

Osı men keyde oylaymın, "Elbası köp şındıqtı bilmeydi, oğan ötirik otçettar, ötirik cifrlar ğana baradı, ol soğan senedi" degen söz ras-au...
Soñğı uaqıtta bas-ayağı 1 aydan astam uaqıt Oñtüstik audandarın jii araladım.
Sonda ne kördim?

1. Şımkent - Şardara arasındağı 240 şaqırım küre jolğa jañadan asfal't tösepti. Bwl - oblıstıq mañızğa ie küre jol. Sol biıl töselgen asfal't 50-60 kesindige bölinip jatır. YAğni, är 2-3 şaqırım jürgende asfal't kürt üziledi de, amalsız, onsız da bayau kele jatqan kölik jıldamdığın bayaulatuğa tura keledi. Köldeneñ sozılğan, eni 1 metrge juıq kesindi saydan köligiñizdi öte abaylap, sekirtpey ötkizip alasız da, arı qaray jönelesiz. Endi jıldamdıq arttıra bergeniñizde aldıñızdan tura jañağıday köldeneñ kesindi tağı şığadı.... sosın tağı... tağı.... osılayşa, 60-qa bölingen asfal't jolmen, 2 sağatta jetetin jeriñizge 3-4 sağatta jetesiz. Eñ bastısı, aman jetkeniñizge quanasız. Kündiz jürgeniñizge quanasız. Tünde jol boyında jarıq joq deydi. Eger tünde jürgen bolsañız, mejeli jeriñizge aman-esen jetu ekitalay... öytkeni el işinde "osı jaña asfal'ttıñ kesirinen talay jol apatı boldı, talaylar ölip ketti..." degen sözdi estidik.
Biz 15-20 şildede barğan edik. Odan beri ol kesindiler jamalğan şığar dep oylaymın.

2. Şımkent - Jetisay arasında köp jürdik. Şımkentke deyingi, odan arı qaray Qazığwrt, Sarıağaşqa deyingi, 2-3-aq jıl bwrın salınğan avtobandı aytpay-aq qoyayın, ol betonjoldar da şarşap qalğanı ras.... Al Sarıağaş pen Jetisay arasındağı, äsirese, Abay - Qızıläsker - Qazığwrt aralığındağa audanaralıq mañızdı tasjoldar swmdıq jağdayda. Eki kölik qatarlasqanda äreñ sıyadı, öte tar, oydım-oydım, şoqalaqtap, jüru mümkin emes.
Al Abay - Jetisay tasjolın osıdan 2-3 jıl bwrın jauıp tastağanı esimde, aynalma jolmen baratınbız. Sol kartina bir tüyir özgermegen. "Jol jabıq, jöndeu jwmıstarı jürip jatır" degen sol bayağı belgi özgermegen, äli twr. Qoparılğan küyi, astañ-kesteñi şığıp jatır...

3. Auıldarda auızsu tapşılığı da sol küyi, baz-bayağı qalpında. Eşteñe özgermegen.

4. Jetisay audanı Baqqonıs auılına "100 mektep - 100 auruhana" bağdarlamasımen mektep salınuı tiis edi. Tender jariyalanğan. Qarjı bölingen. Mektep salatın aumaq qorşalğan. Bitti. Arı qaray mektep te joq, qwrılısşılar da joq... tek jol boyında tau-tau bop üyilgen tas qalğan estelikke... Al Baqqonıs auılınıñ ortalıq köşesin de, auıl işindegi köşelerdi de qanday halde ekenin aytpay-aq qoyayın... Onday auıldar, onday köşeler bükil Qazaqstan boyınşa jüzdep sanalatınına közim jetedi...

5. Tağı bir qızıq faktige tañğalıp qayttım. Älgi äygili Firdousi auılındağı täjik mektep esteriñizde me? Aygül Orınbek sol mekteptegi mäseleni kötergen... Oquşı qızdar hidjabpen mektepke barıp, mektep direktorı men ata-analar arasında ülken dau tuıp, aqırı memlekettik organdar aralasıp, dau birşama toqtağan edi ğoy...
Endi qarañız, sol Firdousi auılındağı sol täjik mektebine ükimet jarqıratıp jaña ğimarat salıp bergen. Ädette memlekettik standart boyınşa sonday mektepterdi saluğa 300 mln teñge bölinedi deydi biletinder.

Al sol täjik mektebin saluğa qazınadan 1 mlrd-tan astam qarjı bölingen. Onday jarqırağan ülken mektep, tipti, audan ortalıqtarında, tipti, keybir oblıs ortalıqtarında joq...
Eñ qızığı, täjikter balaların oqıtuğa, äsirese qızbalasın oqıtuğa asa qwlıqtı emes. "Balasın mektepke jibermeydi, maqtağa saladı.... sınıptar qañırap bos twradı... är sınıptıñ balaların bir-birlep tügendegen kezimiz boldı..." deydi sol mekteptiñ wstazdarı.

Tağı bir nazar audaratın mäsele - är özbek, täjik otbasında, keminde 8 baladan, 10-12-15 balası bar otbasılar da kezdesedi.
"Sol balalarınıñ köbisine, jergilikti komissiyağa para berip, mügedektik "oformit'" etip, memleketten ay sayın mügedektik järdemaqı alatındar köp. Al biz şın mügedek jandarımızğa mügedektik ala almaymız..." deydi jergilikti halıq.

6. Jedel järdem şaqırsañız, Türkistan arqılı jiberedi. Ol 2 sağatta jetem degenşe ölip ketpeuge tırısu kerek...

7. Arıs - ol anau... naqtı jağdaydı tikeley efirde körsettik...
Qısqası, qordalanğan mäseleler şaş etekten...
Alayda, wşaqpen barıp, auıl üstin tikwşaqpen aralaytın Elbası da, Prezident te, Prem'er-ministr de eşteñeni körmeydi, bilmeydi. Olar biz siyaqtı, künine 400-500 şaqırım joldı kölikpen jürip ötip, öz közderimen körse, Qazaqstannıñ äli 20 ğasırdıñ basında qalıp qoyğanın körer edi.
Halıqtı Elbasığa da, Prezidentke de, Prem'erge de jaqındatpaytın jergilikti kişi şeneunikterde de köp bäle bar...

Memleketten bölinetin trilliondardı halıq igiligine jwmsaytın basşılar az, al özara bölisetin basşılar - mıñdap sanaladı.
Qazaqstandı qwrdımğa jiberip otırğandar mine, solar.

Sondıqtan Elbası da, Prezident te şeneunikterdiñ ornın sapırıstırıp, auıstıra bergennen eşteñe wtpaydı. Kerisinşe, köp närse wtqızadı...
Äzirge adal adamdarğa senim artıp, halıq aldında äli de oñ nätijege jwmıs isteuge mümkindik bar. Ol üşin är oblısta, är audanda bir-bir Jäkişev, Äbişev sındı adal adamdar bolsa, sol da jaman bolmas edi...

Säule Äbildahanqızınıñ facebook paraqşasınan

Abai.kz

8 pikir