Jeksenbi, 22 Qırküyek 2019
Kübirtke 3829 9 pikir 20 Mausım, 2019 sağat 14:36

Djon Sadvorttıñ Qıtaydağı mwsılman lagerleri turalı arnayı reportajı

Qıtayda qısım körip jatqan mwsılman halıqtarı turalı älemdik aqparat az jazğan joq. Juırda ğana BBC telearnasınıñ jurnalisi Djon Sadvorttıñ  Qıtaydağı mwsılman lagerleri turalı arnayı reportajı jarıqqa şıqtı.

Büginde Qıtayda jüz mıñğa juıq mwsılman halıqtarı jabıq lagerlerde “tärbielenip jatır”.

Al, reportajda Qıtaydıñ Sin'czyan qalasındağı lagerlerdiñ biri körsetilgen. Jurnalistiñ aytuınşa, onda sırt közge  eşkim zardap şekpegen, kerisinşe, kömek alıp jatqanday körsetuge tırısadı. Jäne ondağı adamdar köbine "ekstremizmen zardap şekkendikten, közqarasımdı özgertuge keldim" dep swhbat beredi. Biraq, olardıñ är aytqan sözin qıtay biliginen kelgen ökilder qadağalap twrğanın aytadı.

Qazir atalğan lagerde qazaq, wyğır jäne tağı basqa az halıqtıñ ökilderi bar. Olarğa negizinen qıtay tili men tiım salınğan din turalı zañı oqıtıladı.

Al, jurnalistiñ "Eger mwndağılar öz erkimen kete almasa, türmeden ne ayırmaşılığı bar?" degen saualına Mahemuti attı oqıtuşı "köpşiliktiñ bwl jerdi nege türme dep ataytının tüsinbeymin. Bwl negizinen bilim beru ortalığı" deydi.

Soñğı jıldarı Sin'czyanda lagerdiñ bütindey jüyesi qalıptasqan. Biraq jurnalistke körsetken lager' basqalardan säl özgeşe. Mäselen, ondağı boy jazatın alañğa jaqında ğana sport nısanı ornatılğan. Osıdan soñ jurnalist bwl lager tek sırt közge körsetu üşin jasalğan dep küdiktenetinin aytadı.

Sol lagerlerdiñ birinde bolğan Rahim Senbay qazir Qazaqstanda twradı. Ol telefonında whatsap jelisi bolğanı üşin bas bostandığınan ayırılğan. Onıñ aytuınşa lagerdegi köñildi atmosfera tek bilik ökilderi men jurnalister kelgende ğana boladı.

Rahima Senbay:

- Bireu keletin kezde bizge aldın-ala “bizdiñ aytqanımızdı orındaysıñdar. Äypese, bwdan da jaman jağdayğa tap bolasıñdardeydi. Sosın biz olardıñ aytuımen än aytıp, bi bileymiz...

Al, qıtay biligi bwl lagerden qaytarılğandar qoğamğa basqaşa közqaraspen qaraytın boladı deydi.

Nwrbike Bekswltanqızı

Abai.kz

9 pikir