Jwma, 13 Jeltoqsan 2019
Qwyılsın köşiñ 20047 39 pikir 6 Säuir, 2018 sağat 10:32

Eki elde bölinip-jarılıp qalğan ağayındardı qosudıñ jalğız jolı – «Köşi-qon şaqırtuın» jiberu

Bügingi tañda eki memlekette bölinip-jarılıp qalğan ağayındardı, äsirese Qıtay Halıq Respublikasına barıp, Qazaqstandağı otbasına orala almay otırğan qazaqtardı bir-birine qosudıñ jalğız jolı bar.

Ol – Qazaqstan Respublikası azamattarınıñ şetelderde twratın etnikalıq qazaqtardıñ arasınan tuıstarın Qazaqstan Respublikasına otbasın biriktiru maqsatında qonıstandıru üşin şaqıru.

2015 jılı «Qazaqstan Respublikasınıñ keybir zañnamalıq aktilerine halıqtıñ jwmıspen qamtıluı jäne köş-qon mäseleleri boyınşa özgerister men tolıqtırular engizu turalı» Qazaqstan Respublikası Zañınıñ jobası Qazaqstan Respublikası Parlamenti Mäjilisinde talqılanğan kezde meniñ eñ bir tabandap otırıp Zañğa kirgizgen jañalığım – osı «Köşi-qon şaqırtuı» turalı bap bolatın.

Naqtılap aytar bolsaq, Qazaqstan Respublikasınıñ «Halıqtıñ köşi-qonı turalı» (2011 jılğı 22 şildedegi №477-IV) Zañınıñ «Jergilikti atqaruşı organdardıñ qwzıreti» degen 15-babına jañadan «QAZAQSTAN RESPUBLIKASI AZAMATTARINIÑ ŞETELDERDE TWRATIN ETNIKALIQ QAZAQTARDIÑ ARASINAN TUISTARIN QAZAQSTAN RESPUBLIKASINA OTBASIN BİRİKTİRU MAQSATINDA QONISTANDIRU ÜŞİN ŞAQIRULARIN HALIQTIÑ KÖŞİ-QONI MÄSELELERİ JÖNİNDEGİ UÄKİLETTİ ORGAN AYQINDAYTIN TÄRTİPPEN QARAYDI JÄNE KUÄLANDIRADI;»-dep 13-1- tarmaq qostırdım.

Bwl şaqırtu Qazaqstan Respublikasınıñ bwrınğı Densaulıq saqtau jäne äleumettik damu ministrligi qağidatın jasap, 2016 jılğı 13 qañtardağı №13 bwyrığımen bekitti. Ol Bwyrıq Qazaqstan Respublikasınıñ Ädilet ministrliginde 2016 jılı 11 aqpanda №13054 bolıp tirkeldi.

Ärine, talqılau barısında bwl tarmaqtıñ Zañ jobasına enuin qos qoldap qoldağan, tikeley ıqpal etken deputat Nwrtay Salihwlı Sabil'yanovtıñ, Meruert Aytqajıqızı Qazbekovanıñ jäne Jwmıs tobınıñ jetekşisi Gülnar Süleymenqızı Seytmağanbetova hanımnıñ eñbegin erekşe atap ötkim keledi.

Atalğan bap Qazaqstan Respublikasınıñ «Halıqtıñ köşi-qonı turalı» Zañına kirgizilip, 2016 jıldıñ birinşi qañtarınan beri atqarılıp keledi. Bwl turalı Elbası Zañğa qol qoya salısımen «ZAÑ TÜZELDİ QANDASIM, SEN DE TÜZEL» (http://abai.kz/post/42726 ) attı maqala jazıp, egjey-tegjeli tüsindirgem. Biraq, elegen eşkim bolğan joq.

Elemeudiñ de öz sebebi bar. Öytkeni, Qıtayda twratın qandastarımızdı bwrın Oquğa nemese tuısşılau jolımen şaqırtıp kelgenbiz. Qıtay jağı ayaq astınan mwnday şaqırtulardıñ bärin laqtırıp tastap, bir parşa hat jazıp Qazpoçtadan jibere salsaq boldı, tuıstarımızdıñ qolına şetelge şığu Tölqwjatın wstata qoyatın keñdik tanıta qaldı.

«Sayasatı twraqsız, qitwrqısı köp Qıtay Eli bir küni bwl tärtipten jalt bere qalsa, tuıs-tuğanımızdı qalay şaqırtamız?!» - degen oy meni osı baptı Zañğa qostıruğa,  söytip «Köşi-qon şaqırtuın» tübegeyli zañdastıruğa itermelegen edi.

Mine, sodan beri eki jıl öte şıqtı. Qıtaydağı qazaqtar adam tözgisiz qısım men qinaularğa wşıray bastadı. Otbasımen köşip kelip, arğı betke ketken ağayındar qaytıp orala almay qaldı. «Qıtay qazağın qwtqaramız!», «Bölingen-jarılğan otbasılardı bir-birine qosamız!!»-dep, ayğaylap jürgen jigitterge osınday zañdı mümkindiktiñ bar ekenin aytıp, tüsindirip edim, olardıñ onı orındauğa öresi jetpedi.

Endi, mine, sol bölinip-jarılıp qalğan qandastarımızğa osı «Köşi-qon şaqırtuı» es qatayın dep twr. Şını kerek, Qıtayda otırğan qazaqtardı üyirine qosudıñ osıdan özge Zañdı jolı joq!

Jaqında esimin «Güli» dep tanıstırğan bir qarındas Almatıdan telefon şalıp, öziniñ Qazaqstan Respublikasınıñ azamattığın alğanın, Qıtaydan tirkeuin öşirgenin, öz tirkeuiniñ Astana qalasında ekenin, biraq Qaramay qalasında twratın eki kişkene (9 jäne 6 jastağı) wlın Qıtay jağı jibermey otırğanın aytıp, zar eñiredi.

«Halıqtıñ köşi-qonı turalı» Zañında osınday mümkindiktiñ bar ekenin, ol şaqırtudı äli eşkim jasata qoymağanın aytıp em, mıñ bolğır Omarqan Güli qarındasım sol şaqırtudı özi bastap jasauğa birden kelise ketkeni.

Astanağa wşıp keldi de, Zañnıñ tiisti babın qolına aldı da, Astana qalalıq Jwmıspen qamtudı üylestiru jäne äleumettik bağdarlamar basqarmasınıñ köşi-qon bölimine barıp, eki balasına öz atınan «Köşi-qon şaqırtuın» jasatudı bastap kep ketti...

Eki aptada şaqırtu tolıq ölşemmen bitip, Gülidiñ qolına tidi.

«Köşi-qon şaqırtuınıñ» jalpı jasalu barısı bılay:

Eger Siz Qıtay Halıq Respublikasında twratın tuısıñızdı şaqırmaqşı bolsañız:

1.Öziñiz twrğan oblıstıñ Jwmıspen qamtudı üylestiru jäne äleumettik bağdarlamar basqarmasınıñ köşi-qon bölimine barıp, şeteldegi tuısıñızdı şaqırtıp alu turalı ötiniş jazasız;

 

2.Jwmıspen qamtudı üylestiru mekemesiniñ bastığı ötinişiñizdi qabıldap, tiisti şaqıru kesteni toltırıp, kuälandırıp, qolın qoyıp, peşetin basıp beredi;

 

3.Siz ol şaqırtudı qay memleketke jibermek bolsañız, sol eldiñ memlekettik tiline audartıp, notoriustan ötkizesiz;

 

4.Notoriustan ötken şarırtudı Qazaqstan Respublikasınıñ Sırtqı ister ministrligi Konsuldıq qızmet departamentine aparıp, Jwmıspen qamtudı üylestiru mekemesi basşısınıñ qolı men peşetin rastatasız;

 

5.Konsuldıqtan ötken şaqırtudı Qazaqstandağı Qıtay Halıq Respublikasınıñ Elşiligine aparıp, Sırtqı ister ministrligi Konsuldıq qızmet departamenti direktorınıñ qolı men peşetin rastatıp, apostil' (basqa memlekette paydalanılatın keybir qwjattar üşin arnayı basılatın ştamp) qoydırasız.

 

Osı basqıştardan ötip, memleketke uäkildik etetin qwzırlı mekemelerdiñ tañbasımen rastalğan şaqırtudı eşbir mekemeniñ keri qaytaruğa qwqığı joq. Sebebi, Zañda aytılğan azamattardıñ otbasın biriktiru qwqığı – «Adam qwqıqtarınıñ jalpığa birdey deklaraciyasımen» (http://adilet.zan.kz/kaz/docs/O4800000001#z0) bekitilgen. Atalğan Deklaraciya Birikken Wlttar Wyımı Bas Assambleyasınıñ rezolyuciyasımen 1948 jılğı 10 jeltoqsanda №217 A (III) qabıldanğan. Sonday-aq, Birikken Wlttar Wyımına müşe meleketterdiñ bäri bwl Deklaraciyağa qol qoyğan!

Aytpaqşı, Şaqırtu jasatqan kezde Zañnamadağı «TUISTARIN» degen sözge bola, tegi bir tuıstardı şaqırtumen ğana şekteluge bolmaydı!

Tuıs söziniñ ayasına äkeñ, şeşeñ, ağañ, iniñ, äpkeñ, qarındasıñ, nağaşıñ, jieniñ, böleñ, äkeñniñ ağası, äkeñniñ inisi (kişi äkeñ) äkeñniñ apayı, äkeñniñ qarındası, öz balalarıñ, äyeliñ, qayın jwrtıñ, qwda-jegjatıñ – bäri qamtıladı.

Qısqası, «Qazaq – qarğa tamırlı» halıq. Swrasa qalsañ, qoynıñda jatqan qatınıñ qarın böleñ bolıp şığadı.

Sondıqtan,  Jwmıspen qamtudı üylestiru jäne äleumettik bağdarlamar basqarmasınıñ qızmetkerleri tuısın şaqırtuğa kelgen ağayınğa şekteu qoymauı kerek!

Qwrmetti ağayındar!

Atalğan «Köşi-qon şaqırtuınıñ» Omarqan Güli qarındasım jasatqan nwsqasınıñ köşirmesin osı maqalama qosa berip otırmın. Şaqırtu eki paraqtan (tört betten) twradı. Bäriñiz osı bir ülgini saqtay otırıp, joğarıdağı tärtippen, tek öz qoldarıñızben jasatıñızdar!

Bükil dünie jüzinde tarıday şaşırap jürgen qazaqtardıñ basın Wlı Dala Elinde qosuğa näsäp ete gör, Alla!

Auıt Mwqibek

05.04.2018

Astana

Abai.kz

39 pikir