Jeksenbi, 29 Naurız 2020
Bw ne mazaq? 4100 0 pikir 1 Qırküyek, 2015 sağat 09:06

HALIQTI KÄMPITPEN ALDAU...

Bilgişterimizdiñ bäri qatelesip jatır – qarjı sayasatına kelgende. «Mıqtınıñ mıqtısı» dep äspettegenderimizdiñ boljamdarı bosqa ketti. Joramaldarınıñ «jolğa tüsip», tört ayağımen teñ basıp ketip jatqanı jäne joq.

Ötken şildeniñ on besi küni Astananıñ qaq törinde baspasöz mäslihatın ötkizip, qarjı sayasatın «şemişkeşe şaqqan» Wlttıq bank törağası Qayrat KELİMBETOV: «Däl qazirgi kezde dollardıñ teñgege şaqqandağı bağamı 187 teñge bolıp twrsa, aldağı uaqıtta da pälendey özgerister bola qoymaydı, - degen edi, - öytkeni amerikandıq dollarğa degen swranıstıñ kürt joğarılauına negiz bola qoyatınday qanday da bir sebep-saldardı öz basım körip twrğan joqpın. Sondıqtan da bizdiñ teñgemiz şamamen osınday diapazon mölşerinde ornığıp qaladı, al bolaşaqta bir dollardıñ 190 teñgege deyin köterilui älbette äbden mümkin, alayda jaqın arada, dälirek aytqanda, aldağı bir-eki toqsan işinde mwnday özgerister orın almaydı...»

Osılay dep bas bankirimiz resmi türde mälimdeme jasağannan keyin «bir-eki toqsan» emes, nebäri otız bes kün ötti me, ötpedi me – elimizde teñge men dollar taytalası bwrq ete qaldı. Nätijesiniñ ne bolğanın «aqşa sanay alatın adamdardıñ» bäri jaqsı biledi. Osılayşa bas bankir boljamınıñ küli kökke wştı. Mwnday «mağınası mayısıp» ketken mälimdemelerden keyin özin kädimgidey-aq sıylay biletin qarjı salasınıñ közi aşıq kez-kelgen basşısı otstavkağa ketse kerek edi, biraq Kelimbetov qıñq etpedi. HOŞ deyik.

Elimizde jas ta bolsa bas bolıp, ekonomikanıñ da, basqanıñ da täp-täuir dämin tatıp ülgergen Erbolat DOSAEV degen mıqtımız bar edi, bw kisi de «sözinen jañıldı» – bolaşaqqa boljam jasaymın dep. Elimizdiñ ötken jılı ğana jañadan qwrılğan Wlttıq ekonomika dep atalatın jap-jaña ministrliginiñ jap-jaña tizginin ministrlik qwrıla sala qolına alğan Dosaev ta «köşten qalğısı» kelmey, teñgeniñ tağdırına baylanıstı öz joramaldarın jasap tastağan edi. Kelimbetovten qalıspadı – bılq-sılq etpey, äñgimeniñ aşığın bılay dep aytqan bolatın: «Erteñ nemese bürsigüni, tipti jaqın bolaşaqta deval'vaciya bola qoyadı degen aqparat joq, - dedi ERBOLAT mırza däp bir özine bireuler deval'vaciyanıñ bolatının, ya bolmaytının arnayı habarlap otıratınday ıñğay tınıtıp, - sondıqtan da meniñ sizderge aytarım - deval'vaciya  äzirge bolmaydı. Äzirge. Tipti jaqın bolaşaqta da bola qoymaydı...»

Onıñ jäne bir aytuına qarağanda, elimiz Ükimeti Resey Federaciyasındağı ekonomikalıq situaciyalarğa kirpik qaqpay qarap, oğan tipti ara-arasında özindik saraptamasın da jasap otırğan körinedi. «Resey 2014-şi jılı öz ekonomikasın 0,6 payızğa köteriledi dep joramaldap edi, alayda soñğı kezderi ärtürli halıqaralıq agenttikter men türli qarjı wyımdarı bwl kösetkiştiñ bwdan tömen ekendigin aytıp jatır.  Osığan oray bizdiñ Wlttıq bankimiz Ükimetimizben birge Resey rubliniñ qay bağıtqa qaray küşeyetinin nemese älsirey bastaytının der kezinde tüsine qoyu üşin barlıq qajetti is-şaralardı qazirdiñ özinde qolğa aluda» - dedi Dosaev.

Bwl – Wlttıq ekonomika ministriniñ osıdan on ayday bwrın, dälirek aytqanda ötken jıldıñ onınşı qazanı küni arnayı brifing ötkizip, qadap-qadap twrıp aytqan äñgimesiniñ bir üzigi ğana. Äñgimesiniñ añısına qaraytın bolsaq, ministr Dosaev sol kezdiñ özinde-aq töl teñgemizdiñ Resey rubline «jaltaqtap» otırğanın aşıp-aşıp aytıp tastaptı. Sebep?

Sebebin ayta almadı. Öytkeni özi de bilmese kerek, bizdiñ bayqauımızğa qarağanda. Eki mıñ on üştiñ aqpanındağı deval'vaciyadan keyin esin äreñ-äreñ jiğan Wlttıq ekonomika ministri men Wlttıq bank törağasınıñ halıqtı däl osılayşa aldausırata söyleui ras, «balanı kämpitpen» aldağanday äser qaldıratını jasırın emes. Tipti sonday äser qaldırdı da. Sodan beri de mine, köp uaqıt ötken joq – deval'vaciya dauılı qayta aynalıp soqtı. Teñgeniñ tağdırı qıl üstine baylanıp, amerikandıq dollardıñ «mwrtı ayaq astınan tikireyip» şığa keldi. «Aqşalarıñızdı teñgemen saqtañızdar» degen Kelimbetovtiñ «keleli» sözderine senip qalğan talay qazaqstandıqtıñ aq ter, kök termen jiğan aqşasınıñ salmağı qañbaq salmağınday «jep-jeñil» boldı da qaldı. «Ükimet pen Wlttıq bank tiisti is-şaralar jürgizip jatır» degen DOSAEV mırza sol is-şaralardıñ qanday is-şaralar ekenin atalğan äñgimesinde aşıp aytqan joq edi. Demek, ol da bos söz degen söz. Atı atalıp, tüsi tüstelmegen soñ bos söz dep aytuğa äbden boladı.

Al endi ne boldı? Bayqauımızşa, eşteñe de bolmağan siyaqtı. Sol Kelimbetov, sol Dosaev. Biri - osıdan bir ay bwrınğı boljamdarınıñ küliniñ kökke wşqanına qaramay, halıqtı tağı da «kämpitpen aldauğa» köşse, ekinşisi - sol «kämpitterdiñ qağazın orauğa» kirisken sıñaylı.

Bir qızığı - ekeuiniñ de basşılıq jasap otırğan mekemesi WLTTIQ dep ataladı: Wlttıq ekonomika. Wlttıq bank.

Marat MADALIMOV

Abai.kz

 

 

 

 

0 pikir