سەيسەنبى, 25 قاڭتار 2022
46 - ءسوز 1783 2 پىكىر 22 قازان, 2021 ساعات 15:13

وسىنىڭ ۋاقىتى كەلدى

قازاقستاندا جۇرت دەمالاتىن تۋريستىك جەرلەر كوپ - اق.
بىراق وسى كورىكتى جەرلەردى ارالاپ جۇرگەندە مەنى ءبىر قىنجىلتاتىن نارسە وسى جەرلەردىڭ ورىسشا اتاۋلارى. سولتۇستىك وڭىردەگى وسىنداي ءبىراز جەرلەردىڭ سوۆەت زامانىنان بەرى مۇرتى بۇزىلماي تۇر. تازا سوۆوك.

ءبىز تەك قانا "پاۆلودار مەن پەتروپاۆلدىڭ اتاۋىن وزگەرتۋ كەرەك" دەپ دالاقتاپ شاپقىلاپ وسى جەرلەردىڭ اتاۋىن وزگەرتۋدى ۇمىتقان سياقتىمىز. شىن مانىندە بىزدە بۇل ەكى قالانىڭ اتاۋىن وزگەرتۋدەن باسقا اتقاراتىن جۇمىستار قىرۋار.

استانانىڭ جانىنداعى بۋرابايدى ساناسىز قازاقتار ءالى بوروۆوي دەيدى. "بۇرىن بۇل جەردە بىردەڭە بۇرعىلاعان مىس".
قوستاناي جاقتا سوسنوۆىي بور دەگەن بار، پاۆلوداردا "يرتىش", "روششا"... جالپى ءبىزدىڭ سولتۇستىك وڭىردەگى دەمالاتىن كورىكتى جەرلەردىڭ اتاۋلارى يا ورىسشا، يا ورىس تونىن كيگەن قازاقشا اتاۋلار.
"جەر كولەمى بويىنشا توعىزىنشى ورىن الامىز" دەپ ماقتانعاندا كەرەمەتپىز، بىراق انا اتاۋلارعا قاراپ وتىرساڭىز، بۇل جەر بوتەن بىرەۋدىڭ ءۇيى سياقتى.

ودان بۇل جەرلەردەگى دەمالىس ورىندارىنىڭ قىزمەت كورسەتۋشى پەرسونالدارىنىڭ قازاعى بولسىن، ورىسى بولسىن، مىندەتتى تۇردە ورىسشا سويلەيدى.. سونىمەن رەسەيدە جۇرگەندەي بولاسىز.
ول ول ما، استانادان 120 شاقىرىم جەردە، ەرەيمەنتاۋ اۋدانىندا ادەمى تاۋ سىلەمدەرى بار. سول جاققا قازىر سونى "سوكولينىە گورى" دەپ اتاپ دەمالۋشىلار كوبەيدى.

استانا ماڭىنداعى قازاقى اۋدانداردىڭ بىرىندە ول نەعىلعان "سوكولينىە گورى" دەسەي شىركىن..
استانانىڭ ىرگەسىندە "ۆياچەسلاۆسكوە ۆودوحرانيليششە" دەگەنى دە بار.
ءار قىرات، ساي، توبەسىنە ات قوياتىن قازاق سول جەرلەرگە ات قويمادى دەگەنگە كىم سەنەدى؟
ول جەرلەردىڭ كونە قازاقشا ءتول اتاۋلارى بولۋى كەرەك، الايدا ول اتاۋلار مەنىڭشە كولەڭكەدە قالدى.
مەن بىردە بۋرابايدا دەمالىپ جۇرگەندە مىناداي كورىنىس كوردىم. ءبىر قازاق تۋريست جەرگىلىكتى ورىستان "مىنا تاۋدىڭ اتاۋى نە" دەپ سۇراعانداي بولدى. وعان انا ورەكەڭ "بۇنى سينيۋحا دەپ اتايمىز" دەدى.
بۇل كوكشە عوي. ماعجان جىرلاعان كوكشە.

بۇل جاۋاپقا انا قازاق ء"اا" دەپ ماڭقيىپ تۇردى دا كەتتى. ول نە ويلاپ كەتتى، "ەە مىنا جەرلەر بۇرىن ورىس جەرى بولعان ەكەن، ءبىز بۇنى قازىر وتارلاپ جاتىر ەكەنبىز" دەپ كەتتى مە، ءيتىم ءبىلسىن.

ال ەندى ءبىزدىڭ شىعىس قازاقستان وبلىسىن ناعىز جەر جاۋھارى دەسە دە بولادى. ول ارادا اتاجۇرت التايدىڭ باتىس ەتەگى ءبىزدىڭ شەكارادان بەرى جاتىر. ول جەردە نەبىر سۇلۋ كولدەر، اسقار تاۋ شىڭدارى، كەرەمەت جەرلەر بار. ول جەرلەردى ءبىراز قازاق بىلمەيدى.

سول التاي ماڭىنداعى كورىكتى وزەن - كول، تاۋ - شاتقال، جەر اتاۋلارىنىڭ تۇگەلگە جۋىعى ورىسشا دەسە دە بولادى.
گلۋبوكوە، سەرەبريانسك، يازەۆوە، راحمانوۆسكيە كليۋچي تاعىسىن تاعى...
بۇل جەرلەردەن تەرىسكەيگە قاراي رەسەي شەكاراسى قول سوزىم جەردە تۇر ونى ارى اسساڭىز، التايسكي كراي، بارناۋل...

ءبىزدىڭ شىعىس وڭىردەگى جەرلەردىڭ رەسەي وبلىستارىنان ايىرماسى شامالى.
مەن 17 - 18 عاسىرداعى ءسىبىردى زەرتتەگەن ورىس ساياحاتشىلارىنىڭ دەرەكتەرىن ءجيى قاراپ وتىرامىن. سوندا بايقاعانىم: سىبىردەگى جەر اتاۋلارىنىڭ جارتىسىنان كوبى تۇركى اتاۋلارى. ورىس ساياحاتشىلارى بۇل جەرلەردىڭ تۇركىشە اتاۋىن جازىپ ونىڭ ماعىناسىن اۋدارىپ وتىرۋدى ۇمىتپاپتى. ءسىبىردىڭ ورىسشا اتاۋىن يەمدەنگەنى بەرتىندە عانا بولعان نارسە، وعان شەيىن ول جەرلەردە تۇركى اتاۋلارىنان كوز سۇرىنەدى.
بىزدە دە سولاي.

بىزگە كەيىن كوشىپ كەلگەن پەرەسەلەندەر پوكروۆسكوە، سەمەنوۆسكوە، ۆاسيلەۆسكوە دەپ ءوز اتاۋلارىن تاڭدى. سولاي بۇل جەرلەردىڭ كونە اتاۋلارى ۇمىت بولدى. قازىرگى قازاقتار بۇل ورىسشا اتاۋلاردى قابىلداپ ۇلگەردى.
اتاۋدى قابىلدادى دەمەكشى، قازىر قىتاي شىعىس تۇركىستانداعى ءبىراز جەر اتاۋىن، قالالاردى قىتاي اتاۋىنا كوشىرىپ جاتىر.
ەندى ءبىر وتىز جىلدان سوڭ ءبىزدىڭ بالالارىمىز قىتاي شەكاراسىن اسسا، ول جەردە قىتاي اتاۋىمەن تۇرعان قىتاي الەمىنە تاپ بولادى. ودان سوڭ كەيىنگى قازاق ول جەرلەردى قىتاي جەرى دەپ ەرىكسىز مويىندايتىن بولادى. ول سولاي. جەر اتاۋلارى دەگەنىمىز - ۇلكەن ساياسات. ال مىڭداعان جۇرت توپىرلاپ بارىپ دەمالاتىن جەرلەر سول ساياساتتىڭ جارناماسى.
مەنىڭشە، بىزگە پاۆلودار مەن پەتروپاۆلدىڭ اتاۋىن وزگەرتپەس بۇرىن وسى كوزگە ۇرىپ مۇرتى بۇزىلماي تۇرعان اتاۋلاردى وزگەرتۋ كەرەك سياقتى.
وسىنىڭ ۋاقىتى كەلدى.

ولجاس ءابىل

Abai.kz

2 پىكىر