Särsenbi, 3 Mausım 2020
COVID-19 QAZAQSTANDA. Jwqtırğandar — 11796. Jazılğandar — 5996. Qaytıs bolğandar — 44
Äne, kördiñ be? 2650 12 pikir 27 Qırküyek, 2019 sağat 13:48

Ministri köp eldiñ mektebi memlekettik tilge köşuge nege qwlıqsız?

Ötkende Latviya orıs tilinen tübegeyli bas tarttı. Olar bilim beru salasın memlekettik tilge köşirip, balabaqşadan JOO-na deyin tek latış tilinde oqıtudı qolğa aldı.

Latviya Wlttıq qauımdastığınıñ Bas hatşısı Raivis Zeltic deytin adam osınday bastama kötergen. Raivistiñ bwl wsınısın Latviya prem'er-ministri Krişyanis Karinş qoldağan. Söytip, Latviya Ükimeti "halıqtıñ salığınan bilim berip otırğan barlıq mekemeler (mektepter men balabaqşalar) latış tiline köşu kerek" degen şeşim şığarğan.

"Basqaruşı koaliciyanıñ barlıq partiyaları bilim berudiñ tek memlekettik tilge köşuine qarsı bolğan joq. Şındığında alğaş ret birauızdan qoldau tauıp otır. Wlttıq qauımdastıq mwnı tezirek jüzege asıru üşin barlıq jwmıstı jasaydı", - depti qauımdastıq jetekşisi Raivis Dzintras.

Latviya europalanğan el deymiz. Ol Resey ıqpalına täueldi elder sortına da jata bermeydi. Geografiyalıq jağınan bizdiñ elmen salıstıruğa da kelmeydi. Desek te, Latviyanıñ bwl bastaması Qazaqstanğa da ülgi boluı kerek-aq. Sebebi qazir Qazaqstanda JOO tügili balabaqşanıñ özinde qazaq tiline qosımşa orıs, ağılşın tilderi qatar oqıtıladı.

Al, mektepterge kelsek, tehnikalıq bağıttağı fizika, himiya, informatika siyaqtı pänder ağılşın tilinde oqıtılmaq. Oğan beyimdelu üşin qazir mektep mwğalimderi 9 aylıq kurstan ötetin körinedi. Al, juırda Nwr-Swltan qalalıq bilim basqarması elordadağı birneşe mektepte dünie jüzi tarihı pänin orıs tilinde oqıtu turalı bwyrıq şığarıp eldi şulatqan.

Söytip, 2016-2022 jıldarğa arnalğan atışulı "üştildilik bağdarlaması" engizildi.

Särinjipov ketip, ornına Sağadiev keldi. Akademik Sağadievtiñ ministr wlı Särinjipovtiñ jolın jalğadı. Ol atalğan bastamanı jüzege asıru üşin mwğalimderdi tez arada ağılşın tilinde oqıtuğa küş saldı. Söytip "ağılşın tilinen sabaq beretin mwğalimdi nebäri üş ayda dayındap şığaramın" dep biraz äurege tüsti. Alayda, prezident onıñ asığıs şeşim ekenin aytıp, ornın Şämşidinovağa berdi.

Alayda, ol kisi köp otırmadı. Ministrlik tizginin Aymağanbetov wstadı. Desek te, bwl ministr äzirge orıs tilinen bas tartu turalı batıl qadam jasay qoymadı.Ärine, ol üşin adamda täuelsiz erik-jiger boluı kerek. Al bizdiñ qay şeneunikten onday erik-jigerdi körip ediñiz. Bwl kisi de belgilep bergen biikten asıp sekire almaytındardıñ sortınan ekeni tağı tüsinikti.

Degenmen, jaqında Bilim jäne Ğılım ministrliginiñ ökili Erbolat Mwhamedjan dünie jüzi tarihı pänin orıs tilinde oqıtu turalı el işinde taralğan aqparattıñ jalğan ekenin ayttı.

-Äleumettik jelide "Dünie jüzi tarihı" päni oqu jılı basınan qazaq mektepterinde orıs tilinde oqıtıladı degen jalğan aqparat taratıluda.

Birinşiden, bwğan deyin jazğanımday, äleumettik jelide jariyalanğan «fake aqparatqa» senbeuleriñizdi swraymın. Bwnıñ bärin arandatuşılıq dep esepteymin.

Ekinşiden, iä, rasında, bwl mäsele osıdan birneşe jıl bwrın köterilgen. Biraq, sizderge naqtı senimmen ayta alamın, qazir jalpı bilim beretin qazaq mektepterde Dünie jüzi tarihı päni orıs tilinde oqıtılıp jatqan joq. Qazirgi uaqıtta jalpı bilim beretin mektepterde osı pän oqıtu tiline baylanıstı, yağni qazaq sınıptarında qazaq tilinde, al orıs sınıptarında orısşa jürgizilip jatır, bügingi küni basqa jospar joq.

P.S. Barlıq swraqtarğa BĞM ärqaşan jauap beruge dayın. Sondıqtan aldın ala osınday swraqtarıñızdı anıqtap alularıñız dwrıs, - dep jazdı ol. 

Ayta keteyik, büginde qazaq tildi mektepterdiñ sanı köbeyip, memlekettik tilge degen swranıs artqan. Mäselen, 2016 jılı qazaq tildi mektep tülekteri 68-70 payızdı qwrağan. Qazirgi uaqıtta elde memlekettik tildegi 3,8 mıñ mektep bar. Bwl jalpı mektepterdiñ 60 payızı.

Tüyin. Juırda QR Til turalı Zañınıñ qabıldanğanına 30 jıl toldı. Alayda, osı uaqıt işinde qazaq tili öz twğırına qonğan joq. Al, KSRO qwramınan şıqqan Ukraina, Gruziya, Latviya siyaqtı memleketter tolığımen orıs tilinen bas tartıp, memlekettik tiliniñ abıroyın asırıp otır.

Al bizde şe? Bizde ministr köp. Äsirese, osı bilim salasında basşılıq jii auısadı. Sanap köreyikşi:

1987-1993 qazanına deyin - Şayswltan Şayahmetov (QR Bilim ministri),

1993-1994 qaraşasına deyin - Erejep Mämbetqaziev (QR Bilim ministri),

1994-1997 naurızına deyin - Mwrat Jwrınov (QR Bilim ministri, Almatı q.),

1997-1997 qazanına deyin - Imanğali Tasmağanbetov (QR Bilim jäne mädeniet vice-prem'er-ministri),

1999 Vladimir Şkol'nik (QR Ğılım jäne joğarğı bilim beru ministri),

1997-1999  - Qırımbek Köşerbaev (QR Bilim, mädeniet jäne densaulıq saqtau ministri),

2000-2002 qañtarına deyin - Nwräli Bektwrğanov (QR Bilim jäne ğılım ministri),

2002-2003 mausımına deyin - Şämşä Berkimbaeva (QR Bilim jäne ğılım ministri),

2003-2004 jeltoqsanına deyin -Jaqsılıq Külekeev (QR Bilim jäne ğılım ministri),

2004-2007 qañtarına deyin - Birğanım Äytimova (QR Bilim jäne ğılım ministri),

2007-2010 jılı - Janseyit Tüymebaev (QR Bilim jäne ğılım ministri),

2010 – 2013 qırküyekke deyin - Baqıtjan Jwmağwlov (QR Bilim jäne ğılım ministri),

2013-2016 aqpanına deyin - Aslan Särinjipov (QR Bilim jäne ğılım ministri),

2016-2019 - Erlan Sağadiev (QR Bilim jäne ğılım ministri),

2019 jıldıñ aqpanında - Küläş Şämşidenova (QR Bilim jäne ğılım ministri),

2019 jıldıñ qañtarınan bastap - Ashat Aymağambetov (QR Bilim jäne ğılım ministri).

Qazirgi Ashat Aymağambetov qazaqqa, qazaq balalarına bilim üyretuge kelgen 16-şı ministr eken. Bizdegi jalqı swraq mınau: Ministri köp eldiñ mektepteri memlekettik tilge köşuge nege qwlıqsız, endeşe?

Nwrbike Bekswltanqızı

Abai.kz

12 pikir