Beysenbi, 9 Şilde 2020
COVID-19 QAZAQSTANDA. Jwqtırğandar — 41065. Jazılğandar — 13614. Qaytıs bolğandar — 188
Birtuar 3337 3 pikir 30 Säuir, 2019 sağat 14:14

Jurnalistika kezdeysoqtıqtı keşirmeydi

Jılt etken jañalıq şığa qalsa, joldıñ alıs-jaqındığına da, qauip-qateri men maşaqatına da qaramastan asay-müseyin asınıp, apıl-ğwpıl attanıp bara jatatın jurnalisterdiñ qay-qaysısı bolsın mamandığın maqtanış twtadı. Qızığı men şıjığı mol jurnalistik soqpaqqa qalay kelgenin swray qalsañ, qaybir jıldarı, orta mekteptiñ bäleninşi sınıbında alğaş öleñ jaza bastağanın yaki şağın şaranı qağazğa tüsirip, öz öñirindegi gazet redakciyasına alıp barğanın aytıp, arqalanıp qaladı. Sosın är jazğan maqalasında, dayındağan telesyujetinde wlttıq müdde men dästür, mäsele men sın, mämile men sayasat, mädeniet pen til, tirşilik pen qoğam tınısı körinis tauıp, är aytılğan sözinde oy men oqiğa örilip jüretin jurnalisterdiñ arqalağan jügi tım auır ekendigin, jedeldik pen jauapkerşilikti talap etetin bwl sala kezdeysoqtıqtı keşirmeytinin äñgimeley jöneledi.

Bwl barlıq tilşiniñ eñbek jolına ortaq altın arqau desek eş qatelespeymiz. Qazaq televiziyasınıñ ardageri, belgili telejurnalist, «Eren eñbegi üşin» medaliniñ iegeri, Qazaqstannıñ Qwrmetti jurnalisi, Qazaqstan jurnalistikasınıñ qayratkeri, Qazaqstan Jurnalister Odağı Almatı oblıstıq filialınıñ jetekşisi, «Jetisu» jäne «Ogni Alatau» gazetteriniñ basın qosqan «Ölke tınısı» JŞS direktorı Meyram Janädilovtiñ aqparat salasındağı alğaşqı qadamı da osınday mamandıqqa degen aq mahabbattan bastalıptı. Ötken ğasırdıñ 80-jıldarı radio men telearnadan jarqıray köringen, nebir sporttıq alamandardı asqan şeberlikpen sañqılday jürgizgen kommentator, ağa buınnıñ esinde qiyaq mwrtımen, qoñır ünimen qalğan telejurnalist büginde Jetisu ölkesindegi qos oblıstıq basılımnıñ basşısı, aymaqtağı jas tilşilerge jol nwsqap, bay täjiribesimen bölisip otırğan öz aldına bilikti wstaz.

Asqaq Kökşege köz tigip ösken keyipkerimizdiñ oquşı kezinde audandıq gazetke şağın maqalaları jarıq körip, armanına qanat bitti. Bala küninen sportpen şwğıldanıp, jazuğa maşıqtandı. Auılğa alıstan şañdatıp kele jatatın eski poşta köligi äli künge köz aldında. Merzimdi basılımnıñ jaña sanın sarğaya kütip, jol jieginde twratını tağı bar. Öziniñ maqalasınan bölek, kündelikti audan, oblıs, respublika tınısınan habar beretin tağılımdı maqalalar Meyramnıñ nazarınan tıs qalmaytın. Birin qaldırmay oqıp, är maqala soñındağı avtorğa mwqiyat üñiletin. Ülken qara äriptermen qoyulana jazılğan esimder jadında mäñgi jattalıp qaldı. Sol kezde sanasında qattalğan avtorlardıñ büginde qazaq ruhaniyatınıñ bir-bir qara narları ekenin oylasa, kökiregin maqtanış sezimi kerneydi. Talay twlğamen tildestirgen, azamat retinde qalıptastırğan qazaq jurnalistikasına alğıs aytadı.

1 mamır – Birlik küni merekesinde tuıppın. Atımdı da sol künniñ qwrmetine Meyram dep qoyıptı, – deydi keyipkerimiz balalıq şaqtan äñgime tiegin ağıtıp. – Tuıp-ösken jerim – Aqmola oblısı, Birjan sal audanı, Qwdıqağaş auılı. Är qazaqtıñ kindigi auılmen baylanğan ğoy. Qolımız qalt ete qalsa, Birjan sal men Aqan seriler än şırqap, Säkender jırğa qosqan swlu Kökşege tartıp ketemin. Wlı Dalanıñ qazağımız ğoy, bir büyregimiz auılğa bwrıp twradı. Demalısta tabiğat tösinde keñ tınıstap qaytpasaq, bir närse jetispeytindey körinedi. Qazir de tört qabırğağa qamalıp otırğandı wnatpaymın. Qızmet arasında uaqıt tauıp, qalanıñ sırtqa şığatın köşelerimen jürip qaytamın. Kündelikti tañerteñ sağat 5:00-de twrıp, skandinavtıq seruen jasaymın, jügiremin, basseynge tüsemin.

Meyram Bazarwlı Jetisu jwrtşılığına jurnalistik qırımen ğana emes, salauattı ömir saltın wstanatın sergek qalpımen de ülgi. Kündelikti şwğıldanatın sport türleri onı jas körsetedi. Jas jurnalisterge densaulıqtı kütudiñ qwpiyasın jasırmaydı. Özi süyetin, kündelikti aynalısatın sporttı aldığa tartıp, erte jastan belsendi dene qimılın tastamağan adam wzaq ömir süretinin äri sergek jüretinin aytadı. Mektepti ayaqtay sala ağalarınıñ aqılımen sporttı tañdauı da beker emes. 1980 jılı Qarağandı pedagogikalıq dene tärbiesi institutın elge tanımal bılğarı qolğap şeberleri, atı añızğa aynalğan Serik Nwrqazov, Qanat Jaqsıbaevtarmen birge bitiredi. Tipti, sport salasında jetistikteri de joq emes. Sambomen, qazaqşa kürespen aynalıstı. Odaq kölemindegi çempionattarda top jarıp, KSRO sport şeberi atanadı. Biraq baspasözben baylanısın üzgen joq. Sporttıñ oquında jürse de, bala kezden qızıqqan jurnalistikağa moyın bwra berdi. Qarağandıdağı oblıstıq gazetpen, telearnamen baylanısta bolıp, sport taqırıbında materialdar dayındaydı. Sol kezdegi sport kommentatorları Dias Omarovpen, Ömirzaq Jolımbetov, Rabat Jänibekovtermen tığız baylanıs ornatıp, Qarağandı öñirinen sporttıq habarlar jiberip twrdı. Jas jigittiñ bwl talpınısı ayaqsız qalmadı. Aqırı jwp-jwmır materialdarımen qazaq jurnalistikasınıñ twlğası, Qazaq memlekettik teleradio komitetiniñ törağası Kamal Smayılovtıñ nazarına iligedi. Söytip, öñirde jürgen ören Almatıdağı Qazaq televiziyasınıñ törinen bir-aq şığadı.

Sport redakciyasına qızmetke alındım. Osılayşa, bala kezdegi armanıma bir taban jaqındadım. Köñilimde maqtanışpen birge qorqınış sezimi de boldı. Örimdey jaspız. Respublikalıq telearnada sport kommentatorı bolu, kün sayın el aldına şığu, ülken jarıstardı jürgizu qanşalıqtı jauaptı ekenin basınan ötkergender ğana biledi. Täjiribeli ağalar bizdi ot pen suğa saldı, sport jurnalistikasınıñ qırı men sırın üyretti, – deydi Meyram Bazarwlı.

Sportta şıñdalğan jurnalist keyinnen sayasi habarlarğa oyıstı. Toqsanınşı jıldardağı toqırau qazaq jurnalistikasın aynalıp ötken joq. Meyram Janädilov däl sol auırtpalıqqa tolı kezeñde telearnanıñ bel ortasında jürdi. Onıñ dayındağan, jürgizgen el kölemindegi, halıqaralıq deñgeydegi sporttıq habarları milliondağan körermenge tarap, qoşemetke bölendi. Sporttı süyetin jandar Meyram Bazarwlınıñ dauısın asığa kütetin boldı. Toqırau kezeñinde Meyram Bazarwlı aqparattıq bölimge auısıp, oqiğa orındarınan habar taratıp jürdi. Äsirese, Zaysandağı zilzala kezinde kündelikti habar dayındap, jılğa juıq zardap şekken ağayınnıñ qasında boldı. Eldiñ talap-tilegin bilikke jetkizip, altın köpir ornattı. Al 1995 jıldan Elbası Nwrswltan Nazarbaevpen birge halıqaralıq issaparlarğa şığıp, Şveycariya, Koreya, Saud Arabiyası, Franciya, AQŞ, Norvegiya elderinen tikeley reportaj tarattı.

Elbasımen birge şıqqan issaparlar äser etti me, keyinnen Meyram Bazarwlı memlekettik qızmetke oyıstı. 2000 jılı Jambıl oblısı äkiminiñ baspasöz qızmetine tağayındaldı. Sol kezdegi Jambıl oblısınıñ äkimi Serik Ümbetov öz aldına bir ülken sayasi mektep bolatın. Meyram Bazarwlı sol kisiniñ şıñdauınan ötip, memlekettik qızmettiñ qır-sırın meñgeredi. Al 2006 jılı jer jannatı Jetisu ölkesine at basın bwrıp, Taldıqorğan qalasınan «Qazaqstan» telearnasınıñ tilşiler qosının aşadı. 2009-2014 jıldarı «Jetisu» telearnası direktorınıñ birinşi orınbasarı, direktorı qızmetterin atqaradı. Öñirlik telearnanıñ şığarmaşılıq-materialdıq äleuetin, tehnikalıq mümkindikterin arttıruğa, tilşilerdiñ biliktiligin köteruge köp küş salıp, öziniñ ayşıqtı qoltañbasın qaldırdı.

Büginde Meyram Bazarwlı basqaratın «Ölke tınısı» JŞS Almatı oblıstıq «Jetisu» jäne «Ogni Alatau» gazetteriniñ menşik iesi sanaladı. Bwl qwrılımğa auısqan sätten Meyram Bazarwlı qos gazettiñ materialdıq bazasın jañğırtuğa küş saldı. Äsirese, gazet tilşilerine qiındıq tudıratın kölik mäselesin oñtaylı şeşip berdi. Gazettegi ärbir jurnalist issaparğa şıqsa da, kündelikti qala işindegi şaralarğa barsa da, kölikpen qamtamasız etildi. Jürgizuşiler bastıqtar üşin emes, jurnalister üşin deydi Meyram Bazarwlı. Qos gazet wjımı onıñ bwl qamqorlığı üşin alğıs aytıp otıradı.

Jastarmen bar täjiribemdi bölise bilsem, solardıñ biikten köringen baqıttı sätine kuä bolıp jürsem, mağan odan artıq eşteñe keregi joq. Qazirgi jastar baqıttı, tehnika tiline jüyrik. Biraq bwl azdıq etedi. Ruhani bay, mädenietti, wlttıq salt-dästür men ağalar aqılın jerge tastamaytın, babalar amanatına qiyanat jasamaytın jastardı körgim keledi. Onday azamattar ortamızda köp. Soğan şükir etemin, – deydi büginde mereytoy iesi. Qazaq jurnalistikasınıñ betalısı jaylı aytar oyı da öz aldına bir töbe. Eñ taza, eñ şınayı mamandıq – jurnalistika ekenin äñgimeleydi. Bwl mamandıqqa eşkim de kezdeysoq kele almaytının, adam jurnalist bolıp qalıptaspaytının, kerisinşe, jurnalist bolıp tuatının alğa tartadı. Öytkeni, qalam alıp, jazu üşin adamda tumısınan tabiği beyimdilik qajet. Täulik boyı oy üstinde jüretin, bir materialdı sätti ayaqtap, kelesisin sanasında «pisirip» otıratın, aqparattı oqiğa ornınan taratıp, el qwlağına birinşi jetkizetin jurnalisterdiñ eşqaysısı öz salasın kezdeysoq tañdağan emes. Öytkeni, bwl sala qazirgi zamannıñ jegiqwrtına aynalğan tamır-tanıstıqtı, barmaq bastı, köz qıstı teris äreketti äste keşirmeydi. Jüregiñmen jaza almasañ, jurnalistikada orın joq. Äldekimniñ nwsqauı da, aqılı da jürmeydi. Sondıqtan, süyikti isiñmen ğana şwğıldanğan jön. Biraq qanday maman iesi bolsañ da, istegen isiñ el paydasına şeşilui tiis. Bwl – alpısınşı belesin attağan aqılman ağanıñ aqiqi sözi.

Quanış Twnğatar

Abai.kz

3 pikir