Särsenbi, 23 Qırküyek 2020
COVID-19 QAZAQSTANDA. Jwqtırğandar — 107450. Jazılğandar — 102219. Qaytıs bolğandar — 1699
Twlğa 1954 4 pikir 27 Aqpan, 2019 sağat 13:13

Aqınnıñ müsini häm tarihqa qiyanat

Jaqında Qostanay oblısındağı Nwrjan Nauşabaywlı atındağı mektepte qazaqtıñ aqiıq aqınına byust ornatıldı. Ärine, onıñ igilikti şara ekeni ras. Alayda, müsin avtorı aqın beynesi retinde mına surette körsetilgen portretti negizge  alıptı.

Spandiyar Köbeev «Orındalğan arman» kitabında Nwrjandı bılayşa suretteydi:«Biraq jiın eki adamnıñ auzına qarap otırğan siyaqtı. Mwnıñ biri – orısşa kiingen, aq qwba, şoqşa qara saqalı bar, orta boylı adam. Bwl Ibıray Altınsarin eken. Ekinşisi – dembelşeleu kelgen, tolıq deneli, sirek bitken sarı saqaldı, basına taqiya, üstine maqpal beşpet kigen adam. Bwl Nwrjan Nauşabaev eken.

Al mına suret oydan şığarılğan, Nwrjanğa eş wqsastığı joq. Nwrjan kezinde Altınsarinnıñ qasında köp jürgen. Troick mediresesinde oqığan. Orınborğa barıp, Alaş s'ezine qatısqan. Troick nemese basqa bir jerde tüsken sureti keleşekte tabılıp qaluı mümkin.

Bwl suretti Qostanaydağı bir orıs suretşisine saldırğan eken. Ol Amankeldi batırdı salğan Äbilhan Qasteev sekildi şarua jasamağan, eşqanday zertteu jürgizbegen, tuıstarımen de söylespegen,öz qiyalımen sala salğan. Keyin Amankeldi batırdıñ fotosureti tabılıp, onıñ seksen payızdan astamı ataqtı suretşi salğan  portretke däl kelgen. Öytkeni, Äbilhan Qasteev Torğayğa barıp, Amankeldini közi körgen kisilermen tildesken, onıñ ağası Şäriptiñ suretin salıp alğan, mwrnı qanday, erni qanday, iegi qanday degen saualdarğa jauap tapqan. Al mına suretti köpke Nwrjannıñ portreti dep wsınu tarihqa qiyanat boladı.

Bizder ötken ğasırlarda jasağan, suretteri saqtalmağan batırlar men bilerimizdiñ bet-beynesin eldiñ aytuımen, sol rudıñ adamdarına wqsastığımen salıp jürsek, onıñ öreskeldigi joq. Al Nwrjan HH ğasırda ömir sürgen qayratker. Ataqtı paluan bolğan. Bwl turalı Säbit Mwqanov surettep jazğan. Al paluandar iıqtı, jauırındı bolıp kelmey me?! Mına iğı quşiğan beyneni Nwrjan da aytuğa qalay dätimiz baradı?! Saqalı da Spandiyar surettegendey sarı saqal emes, qaraşulan.

Dinäş Nwrmwhambetov («Qostanay tañı» gazeti,1996 j,25 mausım) «Altın kömbeniñ aqiqatı nemese aqın ana Märiyam Hakimjanova aytqan sır» dep atalğan maqalasında: «Aytpaqşı, – dedi Märiyam apay qoştasıp twrıp, – Men 1935 jılı Nwrekemniñ jalğız tüsken bir suretin, qara bılğarımen qaptalğan qalıñ qoljazbasın Biağaña, Beyimbet Maylinge tapsırğanmın. Ol kisi qalıñ qoljazbanı ayalay wstap twrıp, qattı tolqığanı küni büginge deyin köz aldımda. «Nwrjan deytin ülken aqın. Halqımız üşin kerek. Ädebiettiñ tarihı üşin kerek. Qazaq ädebietin keşegi künnen, bizden bastasa el-jwrttan wyat-tı», – degen tolqıp twrıp. Meniñ közimşe-aq oqıp, quanıp qalğan. Biraq keyinnen iz-tüssiz joğaldı. Biağañdı wstap äketkender, jazuşınıñ öz qoljazbalarımen birge onı da qwrtsa kerek. Közden ğayıp boldı. İşinde köptegen aytıstarı bar edi. Öleñderi de mol-tın. Qayteyin, aumalı-tökpeli zamanda kimnen, neden ayrıldıq. Üyimizdegi arab ärpimen jazılğan qoljazbalardı, öleñ-jırlardı, qissa-dastandardı örtegen kezimiz bolğan» – degen aqın sözderin bayandaydı. «Nwrjan aqınnıñ fotosureti bolğan, ätteñ, äli tabılmay jatqanı ökinişti» – degen sözderin de keltiredi.

«Kim biler twlpar jayın şaba almasa,

Er sarsañ izdep maqsat taba almasa,

Bwl künde söz ötirik, is jañılıs,

Dos dostıñ qadirin bilip, bağa almasa...» degen eken Nwrjan babamız. Meniñ mwnı aytıp jatqandağı maqsatım, söz ötirik, is jañılıs bolmasın. Biraq, bolar is bolıp qaldı. Müsin twğırda twr. Keleşekte Nwrjannıñ sureti tabılıp jatsa, bwl müsin küresinge tastaluğa tiis.

Aqılbek  Şayahmet, jazuşı

Abai.kz

 

 

 

4 pikir