Jwma, 25 Qırküyek 2020
COVID-19 QAZAQSTANDA. Jwqtırğandar — 107590. Jazılğandar — 102323. Qaytıs bolğandar — 1699
Ädebiet 4147 4 pikir 26 Jeltoqsan, 2018 sağat 10:34

El sınşısı - Ködek aqın

Men Ködek aqın jaylı äñgimelerdi kişkene künimnen äkemnen estip östim. Estip östim degenimniñ özi äkeydiñ ara-twra şay üstinde aytqan äñgimeleri men üzik-üzik şumaqtar ğana edi. Aqiqatında, ol kezderde Ködek şığarmaları erkin däriptelmeytin. Tek esimde qalğanı äkem marqwmnıñ aqınnıñ şumaqtarın  tögip-tögip jiberip «Qayran Kökeñ!».. dep oyğa şomıp qalatını edi. Keyin eseygende äkem qwralpılas kisilerden Ködek turalı estip qalıp jürdim, Biraq, aqındı tereñ tüsinip, zerttey jöneledim desem artıq bolar. Män bere qoymağanımnıñ sebebin qazir oylasam, Ködek aqınnıñ bolmısı biz tärbielengen jüyeden tım alşaq eken.

Ködek aqın

"Tülkiniñ qızıldığı basınıñ sorı" degendey Ködek şığarmaşılığınıñ köneligi, qazaqı tüpnwsqa bolmıstan twratını - onıñ jırlarınıñ nasihattalmauınıñ bastı sebebi bolsa kerek. Ködek sındı qazaqı aqındıq mindetke adal bolğan qanşama aqındardıñ şığarmaları tügeldey joyılıp, tam-twm tamtığı ğana osı zamanğa jetti. Al Ködek Bayşığanwlınıñ şığarmalarınıñ tolıqqa juıq saqtalıp bizge jetui ülken olja.

"Men edim aqın Ködek Sümbedegi,

Bar şığar Qwdayanıñ bir degeni.

Belgili alıstağı dwşpannanda

Dos jaman añdıp jürgen irgedegi.

Wstalıp keybireuler ketip jatır,

Kebenek kigen adam bir keledi.

Qañğırıp örmen qırğa qaşqın boldıq,

Kisidey tüsi ketken türmedegi.

Sanasam bir ay on kün bolğan eken,

Beri ötip şekaradan "şu!"degeli.

Jaramdı mal pwlımdı qalmaq aldı,

Onıñ da keler me eken bir kezegi.

Büldirgi bülingennen alma degen,

Aytqanı bwrınğınıñ şın keledi.

Toqığan köl jüzindey dünie twr,

El bolıp qay uaqıtta güldenedi"  - dep bastalatın  "El aralau"  dastanında aqın özi aytıp ötkendey, "şu" dep şekaradan ötip ketpegende, mwraları bügingi zamanğa osı qalpında jeter me edi, jetpes pe edi?! Ärine jetpey qalğan änderi, jırları, dastandarı da bar dep estimiz. On beske tarta änderi bolğan degen derek bar. Sonıñ üşeuin, törteuin talmay izdep zertep, Tileules Qwrmanğaliev  köpşilikke taratıp jür.

Qızıl ökimettiñ qwrığınan qaşıp örge barğanımen ol jerde de jağday birden mäz bola ketpese kerek.

" ...Suırşa jerdip qazı kirip alıp,

Kelisip twrğan kezi swrdıñ endi.

Üydi su almasın dep jauın jausa,

Esikti eñis jaqtan jırdıq endi.

Ot jağıp ortasına körip edik,

Kirdi de közge tütin qwrıdıq endi.

Bwnımen däuren sürip bolmaydı dep,

Qwljağa meş izdeuge jürdik endi.

Meşti äkep gürildetip jaqqannan soñ,

Azıraq köñil şirkin tındıñ endi, - dep surettegeninen onda barğan eldiñ jağdayın anıq köruge boladı.

...Qapalıq osı jerden keldi basqa,

Oylasam twrmısımdı bir küni endi.

Erulik jöni kelse swrayın dep,

Aralap qaytayın dep bir qwrı eldi.

Näsipke ne ilinse köretwğın,

Jolı dep janbağıstıñ twrdım endi.

Wrandı atı şıqqan jaqsılardı,

Aralap qaytayın dep bir-bir endi.

Qasıma Älimbaydı ertip alıp,

Atıma täuekel dep mindim endi..." - dep äruaqtı aqın ol jaqtağı Alban men Qızaydıñ arasına barğan soñ da aqındıq mindetinen jazbay, qazaqı jüyemen el aralap öleñ aytuın jalğastıradı.

Bwl jaqa aqın Ködek qaşıp kelip,

Aralap eli jwrtın körgeli jür.

Mampañ men aqalaqşı zäñgilerin,

Qabattap bir öleñge tergeli jür.

Bas tartpay turasınan qoya bersem,

Sözimniñ şığar edi kermegi bir, - dep jırlağanınan-aq aqınnıñ tek erulik swrap, janbağıstıñ qamımen el aralamağanın, aqiqatın aytıp, el sınşısı bola bilgenin köremiz.

Şındığın aytu kerek, Ködek şığarmaları bizge sol qıtay jerindegi qazaqtardıñ jinaqtap töte jazumen bastırğan kitabımen jetti. Ol kitaptıñ jinaqtaluına Nwrmwqan ağa sındı jaqsılar  mwrındıq bolğan dep estimiz. Ärine onday wlağattı is atqarğan ağayınğa aytar alğıs şeksiz.

Bwl jerde Ködek Bayşığanwlınıñ aqındığı qıtay jerinde qalıptastı ma degen oy tumauı kerek. Basına quğın tüsip tağdırı alasapıranğa aynalğan aqın kökirek, qıtay jerindegi twrğın eldiñ arasına kirgennen soñ erkin kösilip, öz mwñın ğana emes el mwñın surettep, öziniñ de sol sorlağan eldiñ biri ekenin  wğına jırlap tögilgende, şığarmaşılıq jolınıñ kelesi jaña belesine şarıqtay köterile tüskenin wğına biluimiz kerek.

Bayqap qarasaq Keñes ökimetine Ködek aqınnıñ öleñderi ğana emse, özgermeytin qazaqı bolmısı, qazaqı qasietti jüyege say qalıptasqan aqındıq közqarası wnamağan eken. Kökeñniñ "on altıda" soldatqa alınıp, odan qaşıp kelgeni turalı da dastanı bar.

1916 jıldağı Wltazattıq köterilisti, odan keyingi jıldardağı bolğan oqiğalardı, qalmaqtan mal-jandı daulap barğan Twrlıqoja Janserkewlınıñ  Qıtay äkimşiligimen kelissöz jürgizgen diplomatiyalıq sätin bılay dep jetkize jırlaydı.

On jetinşi jılıña,

Keldim jaña ayañdap.

Endigi sözge, qwlaq sal,

Söylesin Ködek bayandap.

Twrlıqoja jol şekti,

«Elimdi jiıp alam – dep.

Ürikken jwrttı qaytarıp,

Qonısına salam», – dep.

 

Qwlja degen şäride,

Qıtaydıñ basşı ambalı,

Jıñjuşığa jolığıp,

Qolına aldı tamğanı.

Jergilikti wlıqtıñ,

Bolmau üşin janjalı.

 

«Bosqın elden talanğan,

Mal-mülikti ber, — dedi.

Qaşqın da bolsa halıq qoy,

Oğan köñil böl», — dedi.

 

Süydin degen qalada,

«Erligimdi kör» dedi.

Sabap Törge qalmaqtı,

Aytqanına köndirdi.

Audarıp alıp börte attı,

Janına hauip töndirdi.

 

Üseyinbay qaşqarlıq,

Iñğayında ol jürdi.

Mıñ ambı, sibe qalıs bop,

Sözine sonda sendirdi.

Seksen tüye, segiz at

El şığının öndirdi.

 

Qas, Künes, Tekes, Jırğalañ

Erdiñ isin el bildi.

Bärin tügel aralap,

Aqılğa eldi köndirdi.

Qaljat, Qorğas, Narınqol

Şegaradan ötkizip,

Jerine eldi qondırdı.

 

Aytıp aytpay ne kerek,

Aqılı asıp jön bildi.

Opası joq swm ajal,

Esil erdiñ qapıda,

Oñ saparın sol qıldı.

 

Barmaq tistep, san wrıp,

Qalıñ Alban şulaptı.

«Ajal neden boldı» dep,

Şañdatıptı tulaqtı.

 

Qauıp qaydan demeñiz,

Qalmaq degen qu halıq.

Qapısın tauıp ketipti,

Üzeñgige u jağıp.

Adastırdı añğaldıq,

Qwr amalsız şuladıq.

 

Üş kün salıp arağa,

Sümbeniñ ötip suınan,

Sol udan er swlaptı.

Jetkeninde jwma kün,

Janserkeniñ janına,

At jalın qwşıp qwlaptı.

Osınday joldı jürip ötken, işki jan düniesi aqiqat qazaq jüyesine qwrılğan köne wlağattı añsap, qazaqtıñ basına mızğımas baq-däulettiñ ornauın, eldiñ iresiniñ bütindigin, bolmıstıñ zañdılıqqa say twraqtılığın armandağan aqınnıñ "jasasın" degen wranğa erip özgermeui ärine jaña ükimetke wnaması ayqın. Basında "patşa qısımınan qwtıldıq, teñdik aldıq"  degenge  ilanğanımen,  Keñes ükimetiniñ tüpki bağıtın añğarğan aqın jürek jalğandıqqa bara almaydı.

"Bwl säbet "jasa" dedi jasatadı,

Jaqsılardı qudalap tas atadı,

Otız qoylı ortaşa aman bolsañ,

Sağanda qwyrıq bauır asatadı", - degen siyaqtı şumaqtar el auzında saqtalğan. Bizdiñ qattar  bwnday şumaqtardı bir kezde sıbırlap qana aytatın edi.

Wlttıq bolmısqa satqındıq jasamay, aqırına deyin aqındıq missiyağa adal bolıp ötkeni Ködek aqınnıñ şoqtığın asqaqtata tüsip twr. Qaşanda elge arqa süyegen aqın arğı betke ötken soñ da "qaşıp keldim eken" dep bwğıp qalmay ädiletti jaqtap, aqiqattı aytıp ötedi. Sol qaşıp barğanına "bir ay on kün" ötken soñ-aq el aralap öleñ aytqan aqınnıñ tek janbağıs küyttemey el basşıların sınauı, bardı barday joqtı joqtay aytuı nağız aqınğa ğana tän minez.

"Baybatşa, Üsen sağan aytarım bar,

Oyıñ joq elge ülgi bersem degen.

Wrlıq, zorlıq käsiptiñ bäri sende,

Jağdayın el işiniñ körseñ dep em.

 

Eliñdi tört jıl ötti swrağalı,

Tausılıp kedey kepşik jür amalı.

Bozımğa bwta ğwrlı pana bolmay,

Bir tümen aqıretten jıladı äni.

Äuezhan, Jaqıpberdi şırağım-ay

Samudıñ baylauında qwlağanı.

Jaralı jaudı ayağan bolar degen,

Tüsirip seni qolğa sınağanı.

Jasañbay, Äbdiraqpan, Üsenmenen,

Qıtaydıñ päresine qwlağanı.

Or qazsañ keñirek qaz degen söz bar,

Aqırıñ erteñ tübiñ swraladı",  - dep aşına betke aytıp jırlauı oğan dälel.

Ködek mwrasınıñ elge oraluı qarsañında bwl jaqtağı el de qarap qalmay, ağayın tuıs bas bolıp wyımşıldıqpen qarsı aldı. Narınqol audanındağı aqınnıñ tuğan jeri Sümbe selolıq okrugindegi  Qızılşekara orta mektebiniñ atı Ködek Bayşığanwlınıñ atına berildi. Sol jiın-toy kezinde qolına tise kerek, äkem üyge Ködektiñ  töte jazuımen basılıp şıqqan kitabın äkeldi.

Äkem Aytbay Äbdiraymwlı töte jazuğa da, krilicağada jetik,  orıs tilinde  auız eki taza söyleytin kisi edi.  Qazaqtıñ köne qisa-dastandarın jatqa soğıp, ertegi etip bizge aytıp berip otırar edi jarıqtıq.

Äkem kitaptı äkeldi de, "Kökeñniñ öleñderi"- dep dauıstap oqi bastadı. Qanday äser alğanımda anıq esimde joq, jastau, añğırttau şaq... öleñ bauradı ma, älde bir tılsım küştiñ äseri me,  töte jazu oqi almaytın bolğandıqtan, äkeme dauıstap oqıtıp jeke däpterge  biraz öleñderin tüsirip aldım.  Ol qol jazbam äli saqtaulı, keyin Ködekti wğınıp, zerdeley bastağan kezimde komp'yuterge  tüsirip qaytalap oqıp, bir talayın jattap aytıp jürdim.

Eseyip, qolğa dombıra wstap jergilikti jerde öner ortasına  aralasa bastağanımda, Ködektiñ eşkimge wqsamaytın öleñ-jırları qazaqı qasiet pen Alban eliniñ basınan ötken tarihqa qanığuıma bastı bağdarşı boldı desem artıq aytpağan bolar edim.

Ködektiñ şığarmaşılığı meni könege jetelep, jır dastandardıñ sırına üñiluge üyretti. Audandıq, oblıstıq  aqındar aytısına tüsip, jüldeli orındarğa ie bolğan kezderde de, qazaqı zañdılıqpen Ködek aqınnıñ äruağına sıyınıp jüretinmin.

Äkem «iğay»  dep bastap  bir äuender aytıp jüretin, özi qazaqı qara öleñge jüyrik edi.  Sol äuenderiniñ işinde bireuine salıp, "Iğayğa basadı eken ördegi Alban" dep Ködektiñ öleñin terbetip otıratın. Men ol maqamğa erekşe den qoyıp jürdim, üyrenip, özimşe qwbıltıp reti kelgen jerde dombırağa qosılıp "Ködek aqın bılay degen eken "dep aytıp qalıp  ta jüretinmin.

Bir küni sol  maqamdı Tegistikte bir qariyanıñ auzınan estip qaldım da, "bwl qaydan kelgen äuen" dep  swradım.  (Ökinişke oray ol qariyanıñ atın wmıtıp qalıppın. Wrpaqtarı sol Tegistik auılında küni büginge deyin twradı. İndetip deregin tabu qiın da emes).

"Bwl aqın Ködektiñ äueni» dep  bwrın ülkender  aytıp jüretin äuen ğoy" dedi.

Iä, Ködek öleñin  bärin derlik äuenmen aytqan eken ğoy degen oy sap ete qaldı.  İşki jan düniemde bir terbelis oynap ötkendey bolıp, arqa basım şımırlay jönelip barıp basıldı. Bälkim äruaqtıñ qoldağanı  degen osı şığar.  Sodan bastap Ködek şığarmalarına den qoyıp qır-sırına üñile bastadım. Ökiniştisi sol, añızğa aynalğan aqın turalı tögiltip derek aytatın kisiler ömirden ozıp ketkende qimıldağan ekenmin. Jürgen jerimde Ködek turalı biletin kisiler bolsa äñgimelesip jürdim, alayda twşımdı derek tım az.  Tek äkem ol kisini sol "qaş-qaştıñ"  kezinde 7-8 jasında körgenin ayttı. Äkemniñ äkesi meniñ tuğan atam Äbdirayım Kökeñmen zamandas eken. Ködek el aralap jürip  bizdiñ auılğa tüsipti. Bizdiñ auıl ol kezde qıtay jerine  qaşıp barıp şoşala-qos tigip otır eken. «Aqın keldi» dep  mal degennen qalğan jalğız eşkini soyıp qonaq etipti. Ol oqiğa turalı Ködek aqın öziniñ «El aralau» degen dastanında:

«Tiguli üyden ümitim üzilgende, 

Şoşayğan araladım qostıñ bärin», - dep öleñ aytıp ötedi.

Sol dastanındağı:

«Üsen men Äbdildağa jolıqpadım,

Ädetin mwndağı eldiñ bildim endi.

Albannıñ ürikpegen türi mınau,

Zamanğa ne bolğanın kim biledi.

Özimde at şapanday ayıbım twr,

Bwl jaqqa pwl jina dep kim jiberdi.

Mwnda kep tışqaq laq soyıp jemey,

Öleñdi sol sebepti qıldım endi.

Aqın dep eşki soyıp qonaq etti, 

Qaşqın el twrğın elden nwrlı keldi» degen sözi de osığan kuä .

"Ködek öleñ aytar aldında  bir süt pisirimge juıq uaqıt kömeyinen ıñıldap otıradı eken, ol kezde "öleñ şaqırıp otır" dep eşkim mazalamaydı eken, sosın barıp öleñdi tögedi eken.  Şarıqtap jırlağanda esikten törge, törden esikke  otırğan boyı jıljıp barıp kelip otıradı eken. « Au» dep bastağanda kömeyi ülkeyip  ketedi  eken», - dep aytuşı edi äkem marqwm.

Osı tektes äñgimeni keyin  jolıqtırğan köne köz qarttardan  da köp estidim. Änşi Tileules Qwrmanğalievtıñ än qorındağı Ködektiñ «Qızdarau iğay» degen änniñ qayırması:

«Tal moynın talay qızdıñ taldırğalı,

Kökeñniñ qolında twr baldırğanı» - dep keledi.

Qıdırıp kelgen, törkindep kelgen nemese toyına tuıstarın şaqıra kelgen – qız-kelinşekter tüsken üyge aqındı arnayı qolqalap şaqırıp esikten törge jıljıp salatın än-jırların, önerin tamaşalatadı eken. Ködek aqın än sala otırıp jıljığanda qızdar törden esikke, esikten törge  jetkenşe qarap moyındarı taladı eken , "Tal moyının talay qızdıñ taldırğalı" dep aqın sol sätti änine qosqan deydi añız.

Şın mäninde Ködek tarihi twlğa, añızğa aynalğan kisi.

Meniñ tüygenim Ködek küyreuik, sarınğa tım salınbay, jalğan madaq jasandı wranğa da elpildep ermey, bolğan jay, ötken oqiğa, özgergen zaman turalı qaz qalpında aytıp « Aqın el sınşısı» degen  köne qazaqı aqındıq önerge soñğı demi qalğanşa adal bola alğan aqın.

Jeke basın söz qılıp, öz mwñın küyttemey  qazaqı jüyege tän aqındıq twğırdı alasartpay ötkenine bügingi «Ruhani jañğırtu twrğısında» nazar audarılsa  aqiqattıñ wşı köringen bolar edi.

Ködekti qazaqtıñ qasietti  köne jüyesimen  zerttegen adam, eldiñ kim ekenin, eldik jüyeniñ ne ekenin, ol jüyede aqınnıñ ornı qalay bolğanın bilgen bolar edi.

Qazaqı jüye qoldı bolğan  keñestiñ jaña zamanı kezeñinde İliyas Jansügirovtiñ «Köke mına jaña zamandı maqtap bir öleñ şığarıñızşı» - degen hatına «men jaña zamannıñ öleñşileri siyaqtı jaza almaymın ğoy» dep kesimdi jauap berip hat jazıptı degen äñgime bar.

Qazaqta  "Wyalmağan öleñşi boladı» degen mätel bar ekenin bilemiz. Eger öleñşi degen kim, aqın degen kim  jırau şe,  qay biiktikte, mindetteri qalay bolğan?" degen swraqtarğa jauap izdegen  bolsaq  aqiqatqa jaqınıraq kelgen bolar ma edik...

 "Bayqwrman Qosqwlaqtıñ mampañı  eken,

Üyine qonaq qıldı ertip barıp.

"Kelipti El sınşısı Ködek"- dedi

Habarlap Qarajondı jıyıp alıp", -  dep jırlaydı  Kökeñ  "El aralau" degen öleñinde

Bayqwrman  mampañ bekerge eldi jiıp «El sınşısı» demese kerek...

Kökeñniñ közin körgen qarttardı biz körip ülgermedik.  El auzındağı derek tım az. Alayda jan-jaqtı üñilgen adamğa aqınnıñ artına tastağan mwrası az derek emes. Jete zerdelegen adamğa, qoldı bolğan, üzilip eleske aynalğan qazaqı bolmıstıñ tüp nwsqası Ködekte qılañ berip twr.

Biz Ködek şığarmaşılığın zerttegen kezde  twlğanıñ jeke basın ğana emes, qazaqı bolmıstı zerttesek abzal bolmaq. Sebebi "El sınşısın" elden bölip qarau mümkin emes.

Sansırap eki kelip, esi ketip

Orısqa qarağan  el mwñlı keldi

Wyıtqılı baydıñ bäri tozıp ketti

Üzilmey kele jatqan şınjır edi

Solardan ayırılğan soñ qayran elim

Ketti ğoy toz-toz bolıp jünjip endi

El bolmay osı boydan keter me eken

Qolına timey tizgin,şılbır endi

 Tütini twman bolğan qayran Alban

Keyingi ne boladı tirligi endi, - degen  bir şumağınıñ özi aqiqat zañdılıqqa qwrılğan qazaqı qasietti jüyeniñ bolğanın, sol jüyeden ayırılğan soñ ne bolğanın beynelep körsetip-aq twr.  Tek qana Alban emes, qazaqtıñ bolmısı şatqayaqtap twrğanı jasırın emes. "Onı biletin bala qayda" demekşi, bügingi öz bolmısı özine jat kosmopolit wrpaq ne dep ne qoyarın uaqıt körsetedi.

Biz paqırdıñ qolınan kelgeni Nwrlan Äbdibekov bas bolıp, Aman Mänjuev demeuşilik jasap Marat Jaynaqov wyımdastıruğa at salısıp jinaqtap Qazaqstanda bastırğan «Qayteyin jalğan dünie» attı jır jinağınıñ köpşilikke tarauına aralasıp, nasihat jürgizgen boldıq.  Azdı köpti şığarmaların maqamğa salıp el arasında taratıp aytıp jürmiz. Akter Darhan Dayırbekov "Säbit Orazbaevtan üyrendim" dep bir maqam aytıp jür. Ködektiñ "Alban tarihı " dastanın sol maqamğa salğan eken üylesip aq ketipti. Säbit Orazbaev "bwl maqamdı men Jetisu aqınınan üyrendim" degen bolatın deydi Darhan.

Bar äl, joq jaymen Aqın Ködekke eliktep än jır qalıptap jürgen de jağdayımız bar. Qızdı- qızdımen:

"Jigitke üyde jatqan ataq qayda,

El kezip dämin tattım türli jerden.

Satılap jwrt aldında söylep ketsem,

Sözimdi talay adam ülgi körgen.

Ködektiñ köne jolın jalğasın dep,

Albanğa men siyaqtı wldı bergen", - dep saldıq bir kezi kelgen jerde. Bwl şumaqtı aytqan kezimdegi oy, özimdi madaqtau emes. Osı bolmaşı şumaqtı tıñdağan kezdegi eldiñ köñil küy añğarı edi. Ol qoşemetke tolı köñil-küyden şığarğan qorıtındım, ataqqwmar, mansapqorlıqtan ada, Ködekter wstağan qasietti jolmen jürip, el sınşısı bola biletin aqın tuılar bolsa el qaşanda tıñdauğa, wğınuğa, sınına qwlaq asuğa dayın eken. Bizdiki endi "it joqta şoşqa üredi qorağa, bi joqta qwl jüredi jorağanıñ" keri bolsa bolar, bolaşaqta Mwqağali armandağan nağız aqın bälkim sol köne sürleumen jüretin şığar.

Qazaq eli "Ruhani jañğıruğa" den qoyğan kezeñde kemimizdi tügendep, ketigimizdi bütindeu üşin köneden bizge jetkeni sonau Sarı-Şuaştan bastap, Ködek , Şaltabay, Alban-Asandar qalıptastırğan, keşegi Şarğın, Qasen, Orazalılar jalğastırğan wlı joldı jañğırtıp jalğaytın wrpaqtar ösip wltına, eline qızmet jasasa ruhaniyatqa qosılğan mol üles bolar edi. Ol üşin jüyeli jwmıstar atqaru kezektegi mäselelerdiñ aldıñğısı boluı kerek.

"Ködek Bayşığanwlınıñ ekinşi kitabı basıluğa dayın", – dep Nwrlan ağa Äbdibekov süyinşilegeli de birtalay uaqıt boldı. Ködek Bayşığanülınıñ änderin jırlap, zerttep, zerdelep jürgen bizdiñ zamandastarımız da barşılıq. Ol toptıñ basında Tileules Qwrmanğaliev, Ramazan Stamğazievtar twr.

Al öz basım aqınnıñ 125 jıldığına oray alğaş kitabı basılıp M. Äuezov atındağı drama teatrda atalıp ötilgen kezde Kökeñniñ «Besik jırı» öleñinen üzindi alıp kompozitor Qanat Ibragimovqa arnayı tapsırıs berip aqıldasa otırıp änin jazğanbız.  Zamanaui öñdep, orındap jürmiz. Efirge dayın.  Säti tüsse şırqalar küni alıs emes dep oylaymın. Bwl degenimiz Ködek Bayşığanwlınıñ şığarması köne men jañanıñ jalğauı bola alatınınıñ däleli. Aqın Mwqağali aqın Ködektiñ jieni ekenin eskersek «jigittiñ jaqsı bolmağı nağaşıdan» degen mäteldiñ tegin aytılmağanın köremiz. Bolmısınan qasiet qaşpağan Rayımbektey äulie-batır şıqqan jerdiñ  wrpağınıñ, yağni aq iıq Mwqağalidıñ tektiligi men talantına kesir tigizbey nağaşı jwrtı retinde aqparatın eseley bilgen atanıñ bolmısına mıñ alğıs.

Al endi biılğı jıldıñ jetistigi - oblıs ortalığında ötken « Bäyterekti ordam - bas ordam» attı jırşı-jıraular konkursına aqın Ködek Bayşığanwlınıñ «El aralau» dastanın alıp barıp jüldeli  orındı ielendim. Galla koncertke arnayı qatıstırıp dastannan üzindi orındattı, köpşilik jılı qolpaştap qabıldadı. Ködek dastanı qarttardıñ auızımen jetken maqammen Jetisu sahnasında twñğış orındaldı. "Ködek meniñ - Pirim" desem dep boladı. Iä, Pirim dep aytıpta jürmin. Äruağı tiktele bersin! Qolday bersin!

Atalaspız, wrpağınıñ birimin, "Men özim ayt elimin Sümbedegi" dep jırlağan aqınmen jerlespin de. Mende sol aqın Ködek Bayşığanwlı tuğan Sümbe auılınıñ tumasımın. Äruaqtı aqınnıñ pir biiktigimen, qoldauın kötere alatın qasietke ie wrpaq bolsaq äli talay Ködek köterilgen belestermen tabısarmız. Täñiri joldı oñdap, Äruaq qoldap Ködek aqınnıñ äruağı tiktelgen üstine tiktelip twğırı biiktey bersin.

Biıl aqınnıñ tuğanına 130-jıl. Köneden sözi jetken, qasietti  QAZAQ jüyesindegi aqındıq missiyağa ayağına deyin adal bola bilgen, mına zamanda qadau-qadau bolsada  joqtauşısı bar, artında wrpağı qalğan Ködek Bayşığanwlı baqıttı aqın.

Serik Süyindik

Abai.kz

4 pikir