Beysenbi, 6 Tamız 2020
COVID-19 QAZAQSTANDA. Jwqtırğandar — 94882. Jazılğandar — 67031. Qaytıs bolğandar — 1058
Jañalıqtar 3009 0 pikir 9 Mamır, 2009 sağat 08:58

Äleumettik nısandar saluğa jer jetpey jatır

 

Almatı oblısında qalalar men iri eldimekenderdiñ bas josparların jasauğa qıruar qarajat bölingenimen is jüzinde ondağılar orındalmay qalıptı. Bas josparlardı eleñ qılmağan äkimderdiñ jerdi kim köringenge qalay bolsa solay taratuınıñ nätijesinde büginde keybir qalalar men audan ortalıqtarında mektepter men auruhanalar jäne tağı basqa da äleumettik nısandar saluğa qajetti jer telimderi tabılmay qalatın bolıptı.

 

Almatı oblısında qalalar men iri eldimekenderdiñ bas josparların jasauğa qıruar qarajat bölingenimen is jüzinde ondağılar orındalmay qalıptı. Bas josparlardı eleñ qılmağan äkimderdiñ jerdi kim köringenge qalay bolsa solay taratuınıñ nätijesinde büginde keybir qalalar men audan ortalıqtarında mektepter men auruhanalar jäne tağı basqa da äleumettik nısandar saluğa qajetti jer telimderi tabılmay qalatın bolıptı.

Basqanı aytpağanda, Jetisudiñ bas qalası bolıp sanalatın Taldıqorğanda qala qwrılısı men bas josparınıñ normaların bwzu üyrenşikti närsege aynalğan. Mäselen, soñğı jıldarı körikti üyler köptep salınıp jatqan «Qaratal» şağın audanında byudjet qarajatına twrğın üy jäne äleumettik sala nısandarı qwrılısı üşin injenerlik-kommunikaciyalıq infraqwrılımdı damıtu jwmıstarın jüzege asıru barısında köptegen qiındıqtar aldıdan şıqqan. Nısandardı ornalastıru barısında olardı twrğızuğa nemese töseuge qolaylı jerlerdiñ jekemenşikke ötip ketkeni anıqtalıp, tüsinbestikter etekten tartadı. Jekmenşikike jer bergende äkimder paydanı ğana oylağandıqtan, halıqqa qızmet etetin nısan twrğızıluı kerektigin de ısırıp qoyadı. Osı şağın audanda futbol alañın salu üşin jer izdegende birde-bir telimniñ bos emestigi anıqtalğan. Al 280 orındıq balabaqşa qwrılısı üşin eski irgetastı bwzuğa qosımşa qarjı bölingen. 900 orındıq ziyatkerlik mekteptiñ irgetasın qwyu barısında injenerlik jelilerdiñ orındarın auıstıruğa tura kelgen. «Müşeltoy» şağın audanınıñ oñ jağındağı aumaqta salınıp jatqan sport keşeni mañınan 320 orındıq balabaqşağa orın bölingende, jerdiñ barlığı jekemenşikke satılıp ketkeni aldan şıqqan. Mwnda da alğa jıljığan uaqıtpen birge qanatın keñge jayıp kele jatqan qalanıñ bas säuletşisi men oblıstıq basqarmanıñ bastıqtarı, qala äkimi memlekettik jäne halıqtıq müddeni qalayşa qarausız qaldırğan degen saual payda boladı.

Qalalar men audandar äkimderi twrğın üy, äleumettik sala jäne injenerlik-kommunikaciyalıq infraqwrılım qwrılıstarı üşin qajetti jer telimderin saqtap qalu men tiisti qorğa aludı jüzege asırmağan, qorlandırmağan. Sonıñ kesirinen nısandardı jobalau kezinde smetalıq esepterge aumaqtı damıtu üşin qosımşa qarajattar engzilip, byudjet artıq şığındarğa wşırauda. Bıltır jıldıñ soñına taman Boraldayda qazaq tilinde oqıtatın 1200 orındıq gimnaziya aşıldı dep süyinşilettik. Osınau el-jwrt jıldap kütken bilim oşağınıñ qwrılısına bölingen jerdi qayta josparlau üşin jerglikti byudjetten qosımşa 165 mln. teñge qarastırılıptı. Osılayşa, kenttiñ köşelerin jarıqtandıru men abattandıruğa, twrmısı tömenderdi qoldauğa jäne tağı da basqa birinşi kezektegi qajettilikti qanağattandıruğa jwmsaluğa tiisti jergilikti qazına milliondağan teñge şığınğa wşırağan. Al Esik qalasında mektepti salu kezinde eski irgetastı bwzu üşin ğana qazınadan qosımşa 165 mln. teñge jwmsalıptı. Qaskeleñ qalasında twrğızılatın 320 orındıq balabaqşa saluğa berilgen jerdiñ bağasın qosa eseptegende nısannıñ qwnı birden şarıqtap 1 mlrd. 80 mln. teñgege jetipti. Mwnday nısandardıñ basqa audandağı qwrılısı 580 mln. teñgeniñ aynalasında bolğanın eskersek, qaskeleñdik äkimqaralardıñ da memlekettik müddesi degende aranı aşılıp ketetinin añğara alamız. Oblıstıq äkimdik aralasqannan keyin barıp, balabaqşağa byudjet qaltasına layıqtı jer telimi berilipti. Osı Qarasay audanındağı İrgeli , Rayımbek, Jandosov auıldarın taza sumen qamtamasız etu jüyesin salu barısında qwrılıs jüretin jerdiñ negizgi bölikteri jekemenşikke berilip ketkeni anıqtalıp, eki jaqtağı tüsinbestikterdi şeşuge biraz uaqıt pen şığın ketken.

Talğarda twrğızılatın audandıq auruhana salınatın jerdiñ aumağı jetpeytindikten qwrılıs twrğızılatın jer telimin birneşe ret özgertuge tura kelgen. Osında 320 orındıq balabaqşa saluğa jer mülde tabılmay otırğan körinedi. Jambıl audanınıñ ortalığı Wzınağaş jäne Qarğalı selolarında twrğındardı taza auız sumen qamtamasız etuge bağıttalğan jwmıstar qwrılıs jürgiziletin jerlerdiñ jekmenşikte ekendigine baylanıstı toqtap twr. Äkimqaralardıñ jer satuğa qwnnıqqanı sonşalıq, Qarasay jäne Talğar audandarı äkimdikteri Ülken jäne Kişi Almatı özenderiniñ aumağındağı su qorğalatın aymaqtardı da pışaq üstinde bölip, taratıp jiberipti. Jerge qatıstı bwdan basqa da bılıq-şılıq jeterlik. Qasietti qara jerdi satuda halıqtıñ qamın emes, qaraqan bastarınıñ paydasın oylağandar, auıldar men qalalarda mektepter men auruhanalar, balabaqşalar men tağı basqa da äleumettik nısandar salu, su jäne jılu qwbırların tartu qajettigin mülde esten şığarğan. Sonıñ kesirinen dağdarıs qay jağımızdan kelip qaladı dep alañdap otırğan äleumettik nısandar saluğa dep äreñ tabılğan jaramsız jerlerdi qwrılısqa dayındauğa, olarda ornalasqan eski ğimarattar men irgetastardı bwzuğa şaqta halıq qazınasınan milliondağan teñge qosımşa şığındar jwmsauda. Osı twsta joğarıda atalğan Taldıqorğan, Qaskeleñ, Esik, Talğar qalaları men Boralday kentinde qorğalatanı, qorğalmaytını bar aumaqtardan gektarlağan jerlerdi menşiktep alıp, biik dualdarmen qorşap, zäulim üylerdi salıp tastağandardıñ äreketi qanşalıqtı zañdı degen swraq eriksiz köñildi mazalaydı. Jekelegen qaltalılılar atşaptırım aumaqtardı özine qaratıp alğanda, mektep pen balabaqşa, auruhana saluğa jer tabılmay jatır deu tipten aqılğa sıymaydı.

Otırısqa jinalğandar aldında jariya bolğan jönsizdikterge oray söz alğan Almatı oblısınıñ äkimi Serik Ümbetov birqatar audandardıñ äkimderi men Taldıqorğan qalasınıñ basşılığın qatañ sınğa aldı. Olar da, oblıstıñ bas säuletşisi de özderiniñ äreketterin aqtap alar söz tappadı. Serik Äbikenwlı barlıq äkimder men tiisti qızmet salaları basşılarına jerge jäne qwrılıs pen säuletke qatıstı kemşilikterdi tez arada qalpına keltirudi tapsıra kele, oblıstıq säulet jäne qala qwrılısı basqarmasınıñ bastığı Alik Temirbaevtıñ jwmısına «qanağattanğısız» degen bağa berip, onıñ kelesi esebin altı aydan soñ tıñdap, sol kezde qızmette qalatın nemese qalmaytının şeşetinin ayttı. Qalay bolğanda da, bolaşaqta damuı asa ülken dep boljanıp otırğan eldimekender men qalalarda büginde basqana aytpağanda äleumettik nısandar salatın wltaraqtay jer qalmağan sıñaylı. Qadam bassañ, aldıñnan jekemenşik jer telimi şığadı.

Bolat Abağan, Almatı oblısı.

 

0 pikir