Jeksenbi, 27 Qırküyek 2020
COVID-19 QAZAQSTANDA. Jwqtırğandar — 107723. Jazılğandar — 102666. Qaytıs bolğandar — 1699
Bilgenge marjan 5006 0 pikir 6 Mausım, 2017 sağat 18:20

"N" men "Ñ"-dı ajıratıp aytudıñ eñ tiimdi 3 jolı

Qazirgi küni oquşılardıñ, jas jetkinşekterdiñ arasında «n» men «ñ-dı» ajırata almauşılar köbeydi. Alayda, eki äripti dwrıs jazıp, dwrıs aytuğa boladı. Qalay? Bwl swraqqa tilalemi.kz saytı jauap wsınadı.

Dıbıstardı aytqan kezde, onıñ qalay jasalğanına, yağni auanıñ auız quısınan qalay şıqqandığına män beriñiz dep jazadı atalğan saytta til mamandarı.. Mäselen, «n» dıbısın aytıñız da, onı dıbıstağan kezde, auız quısında bolğan äreketterdi sipattañız. YAğni tildiñ wşı tiske tiedi.

Al endi «ñ-dı» aytıp köriñiz. Til keri (artqa qaray) şeginedi.

Dıbıstardıñ jasaluınıñ özinde edäuir ayırmaşılıq bar.

Dıbıstardı jeke-jeke tağı da qaytalap aytıñız. Jäne de mwqiyat öz dauısıñızdı tıñdañız. «N» dıbısın aytqanda, «n-nan» keyin «ı» dıbısı qosarlana estiledi. YAğni «nı» türindegidey, bwl jazıluı emes, estigenimiz.

Al «ñ» dıbısın aytqan kezde, kerisinşe «ı» dıbısı «ñ-nıñ» aldına şığıp ketedi. YAğni «ıñ» türinde. «I» dıbısınıñ kömegimen dıbıstardı oñay ajıratuğa boladı degen söz.

Keybir ädisterde «ñ» dıbısı sözderde az kezdesedi, sol sebepti mwnday sözderdi jattap alıp-aq üyrenuge boladı dep jatadı. Bwl da dwrıs şığar. Degenmen barlıq sözdi emes, sol sözdiñ tübirin ğana jattap alsañız, jetip jatqanı. Sol tübirden örbigen sözderdiñ mağınası birdey bolmağanımen, dıbıstaluı birdey kelip, bir sözdiñ qayta qaytalanuın körip otırasızdar.

Mısalı, jañajañalıq, jañaşa, jañaşıl;

Jeñ – jeñil, jeñildik, jeñiltek, jeñis, jeñimpaz, jeñge;

Tıñ – tıñda, tıñdalım, tıñşı, tıñayt, tıñaytqış, tıñğılıqtı jäne t.b.

Tañ – tañğı, tañerteñ, tañşolpan, tañba, tañday, tañğajayıp, tañda, tañdau jäne t.b.

Abay-aqparat

0 pikir