Beysenbi, 28 Mamır 2020
COVID-19 QAZAQSTANDA. Jwqtırğandar — 9576. Jazılğandar — 4893. Qaytıs bolğandar — 37
3646 0 pikir 22 Jeltoqsan, 2016 sağat 12:19

«JÜZ NAQTI QADAM» - TÄUELSİZ ELİMİZDİÑ QARQINDI DAMUINA BAĞITTALĞAN STRATEGIYA

Qazirgi kezdegi san salalı jäne kürdeli älemdik jağday şarttarında Qazaqstan Respublikasınıñ Prezidenti N.Ä.Nazarbaevtıñ «Bes institucionaldı reformanı jüzege asıru boyınşa jüz qadam» attı jaña wlttıq josparı  - der kezinde qabıldanğan, ayrıqşa mänge ie qwjat. Elbası «Nwr Otan» partiyasınıñ XVI s'ezinde bes institucionaldı reforma jasaudıñ qoğamnıñ aldında twrğan eñ qajetti bağıt ekenin atap körsetti. Osı bağıtta Wlttıq jañğırtu jönindegi komissiya qwrılıp, reformalardı jüzege asıruğa bağıttalğan naqtı jüz qadam turalı şeşimder de qabıldandı.

Tereñ mänge ie jäne Qazaqstannıñ ekonomikalıq, demokratiyalıq jäne zayırlı damığan memleket retinde bolaşaqtağı damu bağıttarın ayqındaytın bwl qwjat «Qazaqstan – 2050» strategiyasınıñ, «Nwrlı jol» bağdarlamasınıñ jalğası jäne ol Qazaqstan memlekettiligin nığaytuğa ündeydi.

Elbası wsınğan reformalar bağdarlaması ömirdiñ barlıq salasın qamti otırıp, älemde orın alıp jatqan özgeristerge naqtı jauap sipatına ie boldı. Elbası N.Ä.Nazarbaev - öz elin ekonomikalıq, sayasi jäne äleumettik jetistikterge jetkizudiñ jolın der kezinde qalıptastıra bilgen älem elderindegi alğaşqı jetekşilerdiñ biri. Ol memlekettiligimizdiñ auqımdı sın-qaterlerge tötep berui jäne onı damıtu jolında alğa jıljudıñ qajet ekendigine basa nazar otırıp, osı bağıtta atqarılar şara retinde bes instituttıq reformanı alğa tarttı. Josparda qamtılğan bwl bes reforma käsibi memlekettik apparat qwru, zañnıñ üstemdigin qamtamasız etu, industriyalandıru jəne ekonomikalıq ösim, birtektilik pen birlik, esep beretin memleketti qalıptastıru sekildi bağıttardan twradı.

Osı reformada qazaqstandıq birtektilikti nığaytuğa basa män berilgendigi qoğamnıñ jarqın bolaşağı üşin erekşe mañızğa ie. Birtektilikti qalıptastıru – «Nwrlı bolaşaq», «Mäñgilik El» jäne «Meniñ elim» qadamdarımen wştasıp jatqan mañızdı bağıt. Elbası N.Nazarbaev Qazaqstan halqınıñ jarqın bolaşağı üşin qabıldağan öte mañızdı jäne tarihi mänge ie bwl qwjattıñ ideologiyalıq negizi etip «Mäñgilik el» ideyasın aldı. Bwl turalı ol öziniñ sözinde «Bolaşağı birtwtas wlt. Biz özimizdiñ twraqtılıq jäne kelisim modelin damıtuda aytarlıqtay tabıstarğa jettik. Qazaqstan Konstituciyası näsildik, etnostıq, dini jäne äleumettik qatıstılığına qaramastan, barlıq azamattıñ qwqıqtıq teñdigine kepildik beredi. Sonımen qatar, qazaqstandıq birtektilikti odan äri nığaytu qajet. Ol azamattıq qağidatına negizdelui tiis. Barlıq azamattar qwqıqtıñ bir kölemin paydalanuı, jauapkerşiliktiñ bir jügin arqalauı jäne teñ mümkindikke qoljetimdilikti ielenui kerek. Mäñgilik El ideyası arqauındağı jwmıldıruşı qwndılıqtar – azamattıq teñdik; eñbeksüygiştik; adaldıq; oqımıstılıq pen bilimdi qaster twtu; zayırlı el – tağattılıq eli. Osınday jağdayda azamattıq ornıqtı jäne tabıstı memlekettiñ eñ senimdi irgetası boladı» dep atap körsetti.

Birtwtas wlt qalıptastırudağı maqsat elimizdegi wlttardı biriktiretin ortaq bolaşaq ekeni belgili. Qazirgi tañda Qazaqstanda 130-ğa tarta wlttar men wlıstar tatu-tätti, birligi jarasa ömir sürip jatır. Qazaq halqınıñ wlılığı - sol wlttardıñ barlığın adamgerşilikpen bauırına tartıp, qonaqjay ıqılasına böley biluinde. Osı halıqtıñ barlığınıñ birigip birtwtas bolaşaqtı josparlauı - mañızdı is.

Elimizdiñ qazirgidey tınıştıq pen birlikte ömir sürui onı mekendegen är türli etnos pen konfessiya ökilderiniñ arasındağı tatulıqtıñ nätijesi. Eşkimdi tili men diline qarap bölmesten, barlıq azamattarğa teñ mümkindik beru arqılı işki jäne sırtqı twraqtılıq saqtalıp keledi. Bwl ıntımaqtastıq pen auızbirşilik - eldegi Ata zañ arqılı qamtamasız etilgen dini senim bostandığınıñ nätijesi.

Ata Zañ arqılı Qazaqstan öziniñ demokratiyalıq, zayırlı, qwqıqtıq jäne äleumettik memleket ekenin bekitip, memleket pen dinniñ ara-qatınasın retteytin zayırlılıq qağidattarına süyenetinin ayqındadı.

Zayırlılıq qağidattarınıñ negizinde memleket azamattarınıñ özi qalağan dinge senui konstituciyalıq qwqıqtarınıñ qatarınan orın aladı. Konstituciyalıq negizdegi «zayırlılıq» wğımı memlekettiñ barlıq salalarda, sonıñ işinde din salasında da aşıq, ayqın sayasat wstanatının, azamattardıñ ar-ojdan bostandığın qamtamasız etetinin, din men memlekettik sayasattı aralastırmaytının bildiredi. YAğni zayırlılıq – dinsizdik nemese dindi teristeuşilik emes, ol – memlekettiñ dini emes, qwqıqtıq qağidattarmen basqarıluı. Eşqanday resmi nemese mindetti dinniñ bolmauı sol eldiñ qoğamdağı kez-kelgen qwndılıqtı qoldaytının jäne twlğanıñ ar-ojdan bostandığı men dini senim erkindigin qamtamasız etetinin bildiredi. Bwl respublikanıñ ärbir azamatı öz betinşe äri eşkimniñ mäjbürleuinsiz qay dindi bolsa da tañdau erkindigine, ne bolmasa özin qanday da bir dinniñ ökili retinde sezinbey, dini instituttardan tıs ömir süru qwqığına ie degendi bildiredi.

Zayırlılıq - memlekettiñ dini emes, qwqıqtıq qağidattarmen basqarıluı, memlekettiñ dinge degen wstanımınıñ demokratiyalıq, qwqıqtıq sipatta boluı jäne dini senim bostandığınıñ qamtamasız etilui. Zayırlı memlekette din memleketten bölingenimen, qoğamnan, halıqtıñ bolmısınan, twrmıs-tirşiliginen bölinbeydi. Din qoğam azamattarınıñ ruhani ömiri men mädenietindegi asa mañızdı faktorlardıñ biri bolıp tabıladı. Zayırlı memleket azamattıq qoğamnıñ qwramdas elementi retindegi dini birlestikterdiñ qızmetin de rettep otıradı.

Qazaqstannıñ memlekettik bilim jäne tärbie beru jüyesiniñ sipatı da zayırlı ekenin jäne onıñ dini bilim beru jüyesinen ajıratılğandığın ayta ketu kerek. YAğni, zayırlılıq wğımı – bilim beru mekemelerinde jastar boyında belgili bir dinge degen közqarastı tärbieleuge qarsı degendi bildiredi. Dini közqarastı qalıptastıru qwqığı tek respublikalıq nemese aymaqtıq märtebesi bar dini birlestiktiñ qwzıretinde ğana. Mwnday birlestikter zañ talaptarınıñ ayasında dini oqu orındarın aşa aladı.

Elimizde qazirgi künde qız­met atqarıp otırğan 18 konfes­siyanıñ müddelerin bildire­tin 3600-den astam dini birles­tik­terdiñ barlığı öz qızmetterin zañdı negizde jüzege asıruda. Konfessiyaaralıq jäne etnosaralıq twraqtılıq pen kelisimdi özara wştastırıp otırğan Qazaqstannıñ qazirgidey tınıştıq pen birlikte ömir sürui onı mekendegen är türli etnos pen konfessiya ökilderiniñ arasındağı tatulıqtıñ nätijesi. Elimiz eşkimdi tili men diline qarap bölmesten, barlıq azamattarğa teñ mümkindik beru arqılı işki jäne sırtqı twraqtılıqtı nığaytıp keledi.

Bügingi tañda Qazaqstanda etnostardıñ qarım-qatınasın saqtauğa kömek körsetetin köptegen äleumettik instituttar bar.  Solardıñ işinde eldegi wltaralıq jäne konfessiyaaralıq kelisimdi saqtauda Qazaqstan halqı Assambleyasınıñ ülesi zor. Qazirgi kezde Assambleya qoğamdağı toleranttılıq pen halıq birligin, etnosaralıq kelisimdi nığaytu üşin qolaylı jağday jasauğa küş saluda. Sonımen qatar ekstremizm men radikalizm körinisterine qarsı äreket etuge, azamattardıñ sayasi-qwqıqtıq mädenietin qalıptastıruğa kömektese otırıp, Qazaqstan Respublikasındağı qoğamdıq-sayasi twraqtılıqtı qamtamasız etuge ıqpal jasaydı.

Dästürli dinderge zor qwrmet körsetilip, 2003 jıldan bastap älemdik jäne dästürli dinder liderleriniñ s'ezderi ötkizilip, osı auqımdı şaranıñ nätijesinde älemdik jäne dästürli din liderleri arasında halıqtardıñ tatulığı men özara tüsinistigine bağıttalğan auqımdı kelissözder jasalıp keledi.

Memleket tarapınan eldegi twraqtılıqtı saqtap, qoğamda kelisim men beybitşilikti saqtauğa bağıttalıp atqarılıp jatqan barlıq igi şaralarğa qaramastan ekstremizm men terrorizm mäselesi Qazaqstan üşin de özekti mäselege aynalıp otır. Öytkeni, aşıq aqparat keñistigi men aşıq şekara sayasatın öz maqsatına paydalanğan teris piğıldı ağımdar da elimizdiñ aumağına tamır jayıp ülgerdi. Sayasi maqsattı közdeytin, din atın jamılğan bwl ağımdardıñ elimizde de alauızdıq pen qaqtığıstarğa negiz bolğanı belgili. 

Teris piğıldı ağımdardıñ bastı nısanası - wlttıñ dästürli qwndılıqtarın küyretip, qazaq halqınıñ ruhani mwrası men mädenietin joqqa şığaru. Olar qazaqtıñ dästürin dinine qarsı qoyıp, mwsılmandığın joqqa şığarudı közdeydi. Öytkeni kez kelgen jat ağım qoğamda qalıptasqan qwndılıqtardı küyretu arqılı özin ornıqtıruğa jol aşadı. Al bwl öz kezeginde dästürli qwndılıqtarmen birge işki twraqtılıqtıñ älsireuine alıp keledi. Bwl ağımdardıñ osınday bağıttağı äreketteri mıñ jıl boyı halıqtıñ özimen bir jasasıp kelgen, twrmısına, sanasına, bolmısına siñisip ketken dindi türlişe  tüsindirip, halıqtan qasaqana alıstatu türinde körinis tabuda. Radikaldı ideologiyağa arbalu twlğa bolmısınıñ qwldırauınan bastap, işki twraqtılıq pen memleket twtastığınıñ bwzıluına deyin alıp keletin qauipti saldarlarğa soqtıradı. Sondıqtan wlttı qalıptastırğan qwndılıqtardı qorğau – eldiñ işki twraqtılığı men memleket irgesiniñ bütindigin qorğau bolıp tabıladı.

Elde qazirgi dini ahual jağdayı eskerilip, qoğamda orın alıp otırğan tüytkildi mäselelerdi şeşu maqsatında oñdı bastama retinde Din isteri jäne azamattıq qoğam ministrligi qwrıldı. Onıñ qwramı üş birdey mañızdı salanı – din salasın, memleket pen azamattıq qoğamnıñ özara ärekettestigin jäne jastar sayasatın qamtidı. Din salasındağı uäkiletti organ bolıp tabılatın ministrlik tarapınan radikaldı sipattağı dini ağımdardıñ qaqpanına tüspegen jastardı araşalau, teris piğıldı dini ağımdardan keletin qauip-qaterdi halıq arasında keñinen tüsindiruge bağıttalğan aqparattıq-tüsindiru jwmısı jolğa qoyılğan. Öytkeni, teris piğıldı ağımdardıñ, ekstremistik jäne terroristik wyımdardıñ äreketterine qarsı twrıp, olarğa qarsı immunitet qalıptastırudıñ eñ negizgi qwralı aldın alu şaraları ekeni ayqın.

Aqparattıq-tüsindiru toptarı arqılı jekelegen jäne toptıq kezdesuler ötkizilip, respublikalıq jäne halıqaralıq deñgeyde ğılımi-täjiribelik konferenciyalar, döñgelek üstelder, seminarlar, därister wyımdastırıluda. Ğalamtor men äleumettik jelilerde memlekettiñ din salasındağı sayasatın tüsindiretin portaldar men qoğamdastıqtar  jwmıs isteude. Baspa, televiziyalıq BAQ jäne ğalamtor resurstarında şıqqan dini taqırıptağı materialdarğa twraqtı türde zerdeleu jwmıstarı jasalıp otıradı. 

Köptegen ekstremistik wyımdardıñ qızmetine sottıñ şeşimimen tıyım salınıp, dini mazmwndağı ädebietterge, ünparaqtar men audio-beyne materialdarğa, ğalamtor sayttarına dintanu saraptaması jürgizilude. Dintanu saraptaması sol material mazmwnınıñ Qazaqstan Respublikası Konstituciyasına, zañdarına jäne basqa da qwqıqtıq normalarına qayşı keletinin nemese kelmeytindigin ayqındau, äri onı Qazaqstan Respublikası aumağında paydalanuğa jäne taratuğa şekteu qoyuğa negiz bolatın ayğaqtar men sebepterdiñ bar-joqtığın anıqtau maqsatında jürgiziledi. Bwl köpşiliktiñ dwrıs negizdegi dini aqparattarmen susındauına, teris nasihattıñ aldın aluğa septigin tigizip otır.

Şetelderdegi qarulı qaqtığıstardı, sonıñ işinde «IGIL» terroristik wyımınıñ ideologiyasın äşkereleu, halıqtıñ äsirese jastardıñ radikaldı sipattağı teris dini ağımdar ideyalarına qarsı immunitetin küşeytu taqırıbında jäne din salasına baylanıstı özge de özekti mäseleler boyınşa jariyalanımdar dayındap, olardı bwqaralıq aqparat qwraldarı betterinde şığarıp otıru jolğa qoyılğan.

Sonday-aq, ekstremizm men terrorizmniñ aldın alu, teris piğıldı jat ağımdarmen küresu maqsatında elimizde islamdıq bağıttağı köşbasşı wyım  Qazaqstan mwsılmandarı dini basqarması jan-jaqtı auqımdı ister atqaruda. Nasihat jwmıstarı bağıtı boyınşa 2013 jılı QMDB-ğa qarastı qwrılğan aqparattıq-nasihat tobı jergilikti jäne respublikalıq bolıp eki qwramda jwmıs isteydi.

QMDB tarapınan el mwsılmandarı men din qızmetkerleri üşin «QMDB-nıñ 2020 jılğa deyingi qızmetin damıtu Twjırımdaması», «Qazaqstan mwsılmandarınıñ Twğırnaması», «Şınayı mwsılmannıñ twlğalıq beynesi», «Imamnıñ twlğalıq kelbeti» sındı mañızdı tört qwjat qabıldandı. Bwlar - qoğamdağı twraqtılıq pen ıntımaqtı nığaytuğa serpin beru maqsatında dayındalğan mañızdı qwjattar bolıp sanaladı.

Zayırlı memleket qağidatına negizdelgen memlekettik jüye bükil qoğamnıñ müddesin basşılıqqa alatındıqtan imamdardıñ sauattı, bilimdi boluı öte mañızdı. Osığan oray, QMDB din ğalımdarınıñ, imamdardıñ bedelin, märtebesin köteru maqsatında olardıñ dini bilimmen qatar zayırlı bilimdi igerui qajettigi turalı bastama köterip,  «Qazirgi zamannıñ üzdik 500 ziyalı imamı» jobasın jüzege asırudı qolğa aldı. Zayırlı eldiñ ruhani kösemderi imamdar bolğandıqtan olar tek dini emes, zayırlı bilimdi de igerui mañızdı. Osılayşa, imamdar dinniñ talaptarı men zayırlılıq qağidattarın üylestire otırıp, halıq arasında tuındağan mäseleler boyınşa oñtaylı şeşimder qabılday aladı.

Osı bağıtta elimizdegi 9 medrese öziniñ oqıtu ädistemesin jetildirip, oqıtu bağdarlamasın memlekettik ülgige säykestendirude. Bwl - mamandardıñ tek dini bilim aludı ğana emes, zayırlı bağdarlamalardı da igerip, din salasındağı zañdar men memlekettiñ sayasatın bilui üşin jasalıp jatqan şaralardıñ biri.

QR Bilim jäne ğılım ministrligimen birlese otırıp, «Zayırlılıq jäne dintanu negizderi» attı mindetti fakul'tativtik kurstıñ ülgilik oqu bağdarlaması äzirlendi. Atalmış oqu kurstarınıñ oqu bağdarlamalarına engizilui din mäseleleri boyınşa jastarmen ağartuşılıq jwmıstardı wyımdastıruğa, jastar boyında din atın jamılğan destruktivti ideologiyağa qarsı bilim men immunitet qalıptastıruğa bağıttalğan. Onı oqıtudıñ maqsatı oquşılardıñ är türli dini nanım-senimder men memlekettiñ zayırlı principteri turalı ğılımi tanımdarın jetildiru bolıp tabıladı. Bwl - jastarğa din turalı zayırlı türde bilim beru jäne jastardı teris piğıldı ağımdardıñ ıqpalınan araşalay alatınday bilim berudiñ qajettiliginen tuındağan bastama.                                                                                                                                                                                      

Osı atqarılıp jatqan şaralardıñ barlığı qoğamdağı zayırlılıq qağidattarı men ruhaniyat salasın qamti otırıp, olardıñ tiisti därejede jüzege asırıluına ülken män beretin «Mäñgilik el» wlttıq ideyasınıñ şeñberinde atqarıluda.

Elbası wsınğa «Mäñgilik el», «Nwrlı jol» ideyaları men «Jüz naqtı qadam»  wlt josparın jüzege asırıp, odan äri damıtuğa jastardıñ tigizer septigi zor. Bwl üşin azamattar tälim-tärbie men ğılımğa basa män berip, bilimmen mıqtap qarulanuı qajet. Eldiñ ekonomikalıq, ruhani jağdayınıñ damıp, örkendeui, wlttıñ bäsekege qabilettiligin arttıru el jastarınıñ bilim deñgeyimen de tığız baylanıstı. Qazirgi kezde bwl bağıtta nätijeli jwmıstar atqarılıp ta jatır. Jastar «Bolaşaq» bağdarlamasınıñ ayasında şetelderde bilim alıp, şetel täjiribesiniñ artıqşılıqtarı men kemşin twstarına köz jetkizip, sanasına toqıp kelip, elimizdegi mañızdı qızmet salalarında sol täjiribelerin qoldanıp eñbek atqaruda.

«Jüz naqtı qadam» arqılı elimizdegi ekonomikalıq, qwqıqtıq jäne äleumettik salalardıñ jetildirilui eldiñ ruhani twrğıdan damıp-örkendeuine zor ıqpalın tigizedi. Twraqtı sayasi-äleumettik jağday, konfessiyaaralıq kelisim men özara sıylastıq, din salasındağı qwqıqtıq retteudiñ de eldegi osınday mañızdı ekonomikalıq, sayasi qadamdardıñ nätijesinde qalıptasıp, nığayatındığı belgili. «Jüz naqtı qadam» wlttıq josparın ärbir Qazaqstan azamatınıñ jarqın bolaşağına arnalğan strategiya dep atauğa tolıq negiz bar.

Teñlibaeva J.Q.,  

QR Din isteri jäne azamattıq qoğam ministrligi

Din isteri komiteti Din mäseleleri jönindegi

ğılımi-zertteu jäne taldau ortalığınıñ

jetekşi ğılımi qızmetkeri

Abai.kz

 

0 pikir