Beysenbi, 13 Tamız 2020
COVID-19 QAZAQSTANDA. Jwqtırğandar — 101372. Jazılğandar — 76756. Qaytıs bolğandar — 1269
Qoğam 10554 0 pikir 31 Naurız, 2016 sağat 13:35

BALALARĞA ARNALĞAN MÜŞEQAPTAR SATILIMĞA ŞIĞADI

Endi jetispey twrğanı osı edi. Aldağı uaqıtta qazaqstandıq därihanalarda balalarğa arnalğan müşeqaptar (prezervativter) satılımğa şığuı mümkin.

«Vremya» basılımına silteme jasağan «Nur.kz» saytı osılay dep jazadı.

Qazaqstandıq psihologtardıñ aytuınşa, 12 jastan bastap balalardıñ jınıstıq täjirbieleri payda boladı. Sondıqtan oquşılardıñ basım köbisi mektep qabırğasında jürip-aq, jınıstıq qatınastarğa tüsip ülgeredi-mıs.

Psiholog Irina Terent'evanıñ pikirinşe, üydegi ata-ana öz balalarımen seks jäne kontracepciya taqırıbında aşıq pikirlese almaytındıqtan, bwl qazirgi küngi özekti mäselege aynalıp otır.


«Qazir 70 payız qazaqstandıq mektep oquşıları jınıstıq qatınasqa tüsip ülgergen. Balalarğa arnalğan müşe qaptardıñ eresekterdikinen ayırmaşılığı olardıñ ölşeminde bolmaq»,- deydi Terent'eva hanım.

Onıñ pikirinşe, mektep qabırğasınan bastap äyelder därigerleri (giekologtar) qız balalarğa jükti bolıp qaludıñ aldın-ala şaraların üyretui tiis. Sirä, Terent'eva hanımnıñ aytıp otırğanı mınau müşe qaptar bolsa kerek.

«Köbinese, qazirgi jasöspirimder arasında päktikten ayırılu emes petting qızıq. Päktiktiñ saqtaluı sizdiñ balañızdıñ jınıstıq qatınasqa tüspegeniniñ kepili bola almaydı»,-deydi psiholog.

Öziniñ aytuınşa, Terent'eva hanımnıñ jeke täjirbiesinde eñ jas äke atanğan jigittiñ jası – 15 te bolğan. Öziniñ öşleminen ülken müşe qappen jınıstıq qatınasqa tüskendikten, qız jüki bolıp qalğan.

"Bärimiz tüsik tastaudıñ ülken künä ekenin bilemiz, bwl - balanı öltiru. Ondayğa jol bermeu üşin ata-analar, tipti 2 - 2,5 jasınan bastap mwnday taqırıptardı ol tüsinetin tilde birtindep qozay bastauı qajet", - deydi ol.

Irina jınıstıq qatınas turalı qız balalarmen de aşıq söylesu kerektigin eskertti. Onıñ sözine sensek, qazirgi jetkinşekter internet arqılı da jınıstıq qatınas turalı köp närseni bilip aladı, sol sebepti jınıstıq qatınasqa tüsudiñ özindik mädenietin ata-anası tüsindirgeni abzal.


Qazaqstanda kämelettik jasqa tolmay jükti bolıp, jasandı tüsik jasatatın nemese ana atanatın qızdar jıl sayın köbeyip keledi. Mamandar köp jastardıñ jüktilikten saqtanu joldarın bilmeytinin ayttı. 

Mamandar jasösirimder arasındağı mwnday jağımsız ürdiske «olarğa beriletin aqparattıñ azdığı kinäli» deydi. 

Düniejüzilik densaulıq saqtau wyımınıñ mälimeti boyınşa, jıl sayın älemde 16 millionğa juıq qız bala kämelettik jasqa tolmay jükti boladı. Bir jılda 15-19 jastağı üş million boyjetken qauipti tüsik jasatadı.

Mısalı, biılğı jıldıñ özinde Qazaqstannıñ qalalarınan bwrın-soñdı köz körip, qwlaq estimegen swmdıq jağdaylarğa kuä boldıq. Jol jiegine kölik terezesinen laqtırıp ketken şaqalaq nemese därethana tesiginen tabılğan näreste t.s.s. oqiğalar soñğı kezderi qaptap ketkeni jasırın emes. Wyadan tärbie bere almasaq, ükilegen qızdarımız üyde otırıp jükti bolıp jatsa ayıp sizden. Endeşe balalarğa büldirşin kezinen bastap jınıstıq aqparattardı üyrete beru kerek dep otırğan  psihologtardıñ sözimen keliskenimiz jön be?!

Qazaqstanda balalarğa arnalğan müşeqaptar kerek pe?

Gülzat Toğjan

Abai.kz 

 

0 pikir