Beysenbi, 28 Mamır 2020
COVID-19 QAZAQSTANDA. Jwqtırğandar — 9576. Jazılğandar — 4893. Qaytıs bolğandar — 37
Mäyekti 3284 0 pikir 27 Qazan, 2015 sağat 15:15

QAZAQSTAN-RESEY: KİM KİMNİÑ ESEBİNEN KÜN KÖRUDE?

Reseylik sarapşılar «EAEO ayasında Qazaqstan Resey esebinen kün körude» dep esepteydi. Mwnday pikirdi jaqında RF Qauipsizdik keñesiniñ sarapşısı, sayasatker, Andrey Suzdal'cev tanımal «Ogonek» jurnalına bergen swhbatında aytqan. Bwl turalı «abai.kz» portalı 365info.kz-ke silteme jasay otırıp habarlaydı.

Suzdal'cev (surette) «Ogonek» jurnalına bergen swhbatında Qazaqstan men Belorussiyanı «Resey esebinen kün körude» dep aşıq ayıptağan.

Reseylik sarapşınıñ  sözine süyensek, Resey kedendik şekara mäselelerimen sonau 1995 jıldan beri küresip keledi. Alayda, Qazaqstan men Belorussiyadan äkelinetin kontrabandalıq tauarlar Batıs elderiniñ önimderine salınğan embargodan keyin eki esege köbeygen.  Suzdal'cevtiñ aytuınşa, ädis öte qarapayım. «Europadan äkelingen tauarlar Qazaqstan men Belorussiyağa jetkizilip, ol jerde qayta qoraptarğa qaptaladı da, jaña qwjatpen Reseyge kirgiziledi. Mine, osılayşa Qazaqstan da, Belorussiya da  Reseydi aldap soğıp otır»,-deydi sarapşı.  

Mısalı, «qazaqstandıq» dep körsetilgen  Qıtay tauarları däl osınday formatpen Resey şekarasınan erkin ötkizilude. Iä, sol bayağı «made in China», tek qazaqstandıq qwjatı bar.

Suzdal'cevtiñ aytuınşa, öz kezeginde reseylik tauarlardıñ Qazaqstan narığına kirgiziluine Astana resmi  tosqauıldar qoyuda.

«Qorıtındılay kele tüyindeytinim, Kedendik odaq ayasında Resey biligi öziniñ işki narığın Belorussiya arqılı Europağa, Qazaqstan arqılı Qıtayğa aşıp berdi.  Bwl öz kezeginde reseylik käsipkerlerdiñ qaltasına edäuir şığın keltirude. Endi bizge qaytpek kerek? Eger odaqtastarımızdıñ özderi Reseydi aşıq tonap jatsa»,-deydi Suzdal'cev mırza.

Şın mäninde kimdi kim tonap jatqanın Suzdal'cev mırza tüsinbese kerek. Subektivti syujetke qwrılğan swhbattı oqıp, birsıdırğı pikirlerge al'ternativti jauap izdestirgen edik.

Birinşiden, Suzdal'cev mırza eşbir resmi statistikağa silteme keltirmegen.

Al qazaqstandıq sarapşılar tüzgen statistikağa süyensek, üstimizdegi jıldıñ 8 ayınıñ qorıtındısı boyınşa, eki el arasındağı tauar aynalımı reseylikterdiñ paydasına şeşilgen. Mısalı, osı uaqıt aralığında Qazaqstannan Reseyge eksporttalğan tauar aynalımı körsetkişi – 3 mlrd.62,1 mln.  dollardı qwrasa, EAEO-ğa törağa bolıp otırğan Reseyden importtalğan tauar aynalımı körsetkişi – 7 mlrd. 14 mln. dollardı qwrağan.

Sonday-aq,  2015 jıldıñ esebi boyınşa, Resey narığına eksporttalatın qazaqstandıq tauarlar balansı 28,8 %-ğa, kemigen.  Qazaqstannıñ analogiyalıq jağdayı Belorussiya narığında da mañdıp twrmağanın resmi statistika däleldeydi. Degenmen, bwl memleketke jöneltiletin eksport kölemi 18,8% -ğa artıp, 53,8 mln. dollardı qwrasa, importtalğan tauarlar körsetkişi bwdan älde qayda joğarı bolıp şıqqan. Belorussiya men Qazaqstan arasındağı import  aynalımı 28,9%-dı qwrap, 312,2 mln. dollarğa artqan.

Sonday-aq, EAEO men Kedendik odaq ayasında uäde etilgendey tauar aynalımı körsetkişi eselenudiñ ornına, qwldıray bastağan. Mısalı, EAEO şeñberindegi elderge jetkiziletin qazaqstandıq tauarlar  26,9%-ğa tömendegen.  Bwl – aqşağa şaqqanda  3 mlrd. 504,5 mln. dollar şığın degen söz.

Kreml' qazirgi qalıptasqan qarjılıq qiındıq kezeñinde ekonomikalıq strategiyasın radikaldı türde qarastıruda. Tipti, The Telegraph basılımınıñ sarapşıları aytqan pikirlerge süyensek, Resey mwnay bağasınıñ älemdik narıqtağı bwrınğı bağasın qaytaru üşin bärine dayın.  Resey de, Qazaqstan da mwnay jäne gaz sektorına täueldi memleketter bolğandıqtan  bwl memleketterdiñ  klassikalıq anamezası – «Golland indeti». Bwl öz kezeginde eki memleket üşin de fundamental'di qatelik edi. Endi ärkim öz şama-şarqınşa äreket jasaytını tüsinikti. Onıñ üstine Resey Ortalıq Aziyadağı ıqpalınan ayırıla bastağanı tağı ras. Tek halıqaralıq arenada qanday da bir mälimdeme jasau üşin, derekter, statistikalar men mälimetterge süyenu kerek ekenin Suzdal'cev mırza bilmeytin bolsa kerek.  Ayta keteyik, bwl reseylik sarapşılardıñ Qazaqstanğa jasap otırğan alğaşqı aqparattıq şabuılı emes. Endi Suzdal'cev mırzanıñ sub'ektivti pikirine qazaqstandıq sarapşılar ne dep jauap beredi eken? 

Nwrgeldi Äbdiğaniwlı

Abai.kz

 

0 pikir