Düysenbi, 30 Naurız 2020
Qoğam 4463 0 pikir 30 Qazan, 2015 sağat 13:11

QAZAQ QOĞAMIN "BÜLDİRETİN" QAZAQTAR ĞANA MA?

nemese Jemqorlıq – wlt tañdamaydı, Er-ağa!
 

Qazaq qoğamınıñ sırqatı köp. Biraq, sonıñ eñ soraqısı – bölinu­şi­lik. Atalarımız «bölingendi – böri jeydi» dese de, qayran jwrtımız börige de, köringenge de qıp-qızıl talanıp, dala-dala bolıp keledi, birneşe ğasırdan beri...

Jüzge jiktelu, ruğa irikteudiñ kesi­­ri­­nen eki ğasırdan astam uaqıt orıs­tıñ tepkisin körip, toz-tozımız şıq­tı. Jaratqannıñ jarılqauımen bos­tan­dıq bayrağına ilikpesek, endigi elu jıl­da tilimiz ben dilimizdi wmıtıp, ota­nı­mız ben oşağımızdı joğaltar edik...

Qwday qoldadı, erkindikke qol jetti. Quanış jasına şomıldıq. Ä degende, jariyalılıqtıñ şılbırına jarmasıp, demokratiyanıñ delebesin qozdırdıq...

Köpke barmadı, bwl talabımız... Eldi wrı qaptadı, sananıñ jını qaptadı. Bardı – qirattıq, joqtı – jırlattıq...

Memlekettiñ tayqazanınıñ mañay­ın­dağılar ata-babası körmegen qa­zına-baylıqqa aş kenedey bas sal­dı. Jiırma jıldan astı: talay kene qanğa bögip jarılıp jattı, talay kene qanğa qaqalıp qağılıp jattı...

Qarapayım qaraşa dalada qaldı: üles te timedi, küres te iimedi. Ataq­tı fil'mdegi Bekejanşa aytsaq, keri­sinşe boldı: kene semirip, siır bop qaldı; siır oñalıp, pilge aynaldı. Wrı-qarı men baukespe-qaraqşılar bayığan üstine bayi tüsti...

Qaltaları aqşa tolı taltañbay­lar­dıñ işi pisip, aynalasındağı ad­am­dardı sıpıra satıp aluğa kiristi: policey men prokuror, aqın men äk­im, jazuşı men änşi, küyşi men bişi t.s.s.

Söytip, qoğamdı jappay jemqorlıq jauıp qaldı...

Sırqattıñ dendegeni sonşa - «EKSPO-2017» halıqaralıq körmesiniñ basşıları qwrıqqa ilindi. Qazaqtıñ bwrınnan da bağlan atanğan Talğat ERMEGIYAEV bastağan birneşe balası isti boldı. Qazaq qoğamınıñ bir böligi «sauap boldı»-ğa saysa, ekinşi böligi «Talğat Ermegiyaev dünie-mülki bwrınnan-aq jetkilikti şonjar emes pe edi» dep qaldı... Biraq, bir qazaq belsenip şığıp, isti bolğan qazaq jigitterine araşa tüsken joq...

Bir qızığı - qalay osı «EKSPO-2017» halıqaralıq körmesi bas­şı­larınıñ biri, qwrılıs jönin­degi basqaruşı direktor, wltı böten Sulambek Bar­kin­hoev tergeu­ge iligip edi, Qazaq Elin­degi çeçen-in­guş dias­po­ra­sınıñ «Vaynah» qauım­das­tığı aqparat qwraldarında qan­dastarın jaqtap şığa keldi. Qauımdastıqtıñ «Vozbudili delo «do kuçi»?» attı aşıq hatı qoğam belsendisi Ermwrat BAPI ağamız bas oqırmanı bolıp tabılatın «Obşestvennaya poziciya» («Dat») ünparağında jariyalanıptı.

Bir qarağanda, söz joq, ärkimniñ öz qwqın qorğauına, bauırına bolısuına tolıq qwqı bar. Äytkenmen, tereñirek üñilseñ, «jemqor qazaqtar az emes, biraq, biz adal-tazamız ğoy», demek, «...mojet, sledstvie «do kuçi» vozbudilo ugolovnoe delo v otnoşenii Barkinhoeva?» – dep, sılap-sipaydı...

Maqalanıñ twla boyında bölinu men kölgirsu lıqa tolı. Şınında, qazaq qoğamın «büldiretin» tek qazaqtar ğana siyaqtı, basqa wlttar tügeldey sütten aq, sudan taza sekildi. Turasın aytsaq, qoğamdı dendep ketken osınday orınsız sırqattıñ aqırı opıq jegizip, opat qıluı äbden mümkin: qazaq pen orıs wrıssa – qazaq kinäli, qazaq pen şeşen şekisse – qazaq kinäli, qazaq pen wyğır eregisse – qazaq kinäli, qazaq pen käris kerisse – tağı da qazaq kinäli... Endi, mine, basqa wlttan bir «jemqor»-dıñ atı atalıp qalıp edi, tağı da qazaq kinäli bolıp şığa keldi?!.

Meniñşe, bwl sırqattıñ tamırına tez balta şabuımız kerek. Eñ aldımen, gazettiñ betinen Aşıq hatqa tabaqtay orın wsınğan sıylas äri äriptes Ermwrat Bapi ağama: «Jemqorlıq – wlt tañdamaydı, Er-ağa!» demekşimin... Er-ağamnıñ tuğan wltın süyui eşkimnen kemşin tüspes, degenmen, qazaqtıñ baqşasına qarata laqtırılğan ärbir tastıñ zil-batpanı är qazaqtıñ basın jaradı...

...Jat peyilge – jarım köñil küyde jergenimizde, Er-ağamızdıñ «“Ermegiyaev isinde” biz nege ünsizbiz?» – deytin şındıqtıñ şıñırauın qazbalağan jan dauısı estildi. «...Eger Ermegiyaev jüyeniñ «öz adamı» bolğanda, oğan «tüsinistikpen» qarap, ...parlamenttegi deputat­tıq mandatın «öz erkimen» tap­sır­ğan Temirhan Dosmwhambetov siyaqtı ıñ-şıñsız «qızmet auıstırıp» kete bereri mümkin edi» – depti, Er-ağam qara qıldı qaq jarıp...

«...Bäse, Erasıldıñ eren jalğası­nıñ jañılmauı kerek edi!..» – degendi köñilge medeu qılıp otırğanımızda, qazaqtıñ atışulı sport jurnalisi Nesip JÜNİSBAEV-tıñ Talğat Ermegiyaev jayındağı jılı düniesin oqıdıq. Rasında, Abay aqın qaza­ğına biriñdi-biriñ dos sanamasañ, dü­nie bos, demep pe edi, özara qayırım qalıñday bersin, bauırlarım!

Qajımwqan ĞABDOLLA

Abai.kz

0 pikir