Senbi, 4 Säuir 2020
COVID-19 QAZAQSTANDA. Jwqtırğandar — 525. Jazılğandar — 36. Qaytıs bolğandar — 5
Qoğam 5603 0 pikir 2 Jeltoqsan, 2015 sağat 12:18

TÜRKIYA-RESEY TAUAR SOĞISI: QAZAQSTANNIÑ WTPAĞI NE?

Jaqında qazaqstandıq sarapşılar Resey men Türkiya arasındağı wşaq apatınan keyin örbigen  ekonomikalıq janjaldardıñ Qazaqstanğa äseri jaylı pikirlerin bildirgen. Bwl turalı Azattıq saytı jazadı.


Resey prezidenti Vladimir Putin Su-24 wşağın Türkiya qarulı küşteri atıp qwlatqannan keyin, 28 qaraşada Türkiyağa qarsı arnayı ekonomikalıq şara qoldanu turalı jarlıq şığarğan edi. Ol jarlıqta türkiyalıq keybir tauarlardı Reseyge kirgizbeu ne şekteu, eki el arasında 2016 jıldıñ 1 qañtarınan bastap vizasız tärtipti joyu jäne çarterlik reysterge tıyım salu jayı da aytılğan.

Sarapşılar «Eki elmen de tığız qarım-qatınası bar Qazaqstan bwl janjaldan ekonomikalıq twrğıda wta ma, wtıla ma?» degen saualğa jauap izdep körgen.

Mısalı, Qazaqstan strategiyalıq zertteuler institutınıñ mamanı Vyaçeslav Dodonov bwl janjaldan Qazaqstanğa kelip keter payda joq ekenin aytadı. Dodonovtıñ pikirinşe, elimizdegi işki narıqtı qamtamasız ete almay otırğan jeñil önerkäsip ökilderi Resey narığında Türkiyanıñ ornın basuı mümkin emes.

«Qatelespesem, Türkiyanıñ Reseyge eksportı jılına 3 milliard dollar bolğan. Onda önimderdiñ türi köp. Negizinen jeñil jäne tamaq önerkäsibi önimderi. Bizdiñ işki narıqtı qamtamasız ete almay otırğan jeñil önerkäsibimiz Reseyde Türkiyanıñ ornın basuı mümkin emes. Auıl şaruaşılığı önimderine kelgende, joğarıdağı boljam iske asuı mümkin. Sonday-aq, Reseydiñ Türkiyağa jiberetin negizgi tauarı – gaz jäne mwnay önimderi. Endi öziñiz qarañızşı, Qazaqstannıñ Türkiyağa tikeley baratın qwbırı da joq», – deydi Vyaçeslav Dodonov.

Al qazaqstandıq tağı bir ekonomist-sarapşı Petr Svoyk Resey sankciyalarınan keyin Türkiya tauarları üşin Qazaqstan tranzittik aymaqq aynalıp, şekaradağı teketires küşeye tüsui ıqtimal ekendigin aytadı.

Svoyktiñ pikirinşe de,  Resey men Türkiya arasındağı kikiljiñnen tuındağan ekonomikalıq daudan Qazaqstannıñ wtuı ekitalay. Sarapşı onıñ sebebin Qazaqstan ekonomikasınıñ şikizat eksportına negizdelgeninen köredi.

«Mwnday äreketter boladı. Biraq bwl Qırımdı anneksiyalap alğan soñ Batıstıñ sankciyasına ilikken Reseydiñ Europa tauarlarına embargo salğandağısınday boladı. Reseydiñ baqılau mekemeleri tekserudi küşeytedi. Auqımdı kesiri bolmaydı. Kedendik şekara bolmağanmen tauarlar tekseriledi. Bwl tekseris küşeye tüsedi», – deydi Petr Svoik. Bwl turalı nur.kz saytı jazğan.

Al ekonomist Maqsat Seralınıñ pikir kerisinşe, Resey narığına kirgizilmegen tauarlar Ortalıq Aziyağa jetui mümkin degen boljam jasağan.

«Ol tauar Türkiyağa qaytıp barmaydı. Sondıqtan olardı Ortalıq Aziya memleketterine ötkize bastaydı. Bwl aymaqta kiim arzandauı mümkin. Biraq ol ajiotaj bolatınday emes, qısqa merzimge säl ğana arzandauı ıqtimal», – deydi Maqsat Seralı.

Al Resey Federaciyası prem'er-ministri Dmitriy Medvedev  EAEO-ğa müşe memleketterge öz ündeuin jariyalağan. Onda Türkiyağa salınğan ekonomikalıq sankciyalarğa säykes, Astana men Bişkek Türkiyadan äkelinetin avtotransporttarğa şekteu qoı tiis delingen (http://catv24.com/index.php?newsid=537).

«EAEO ayasında biz öz äriptesterimizden, Türkiyadan tasımaldanatın avtotransporttıq tauar türlerine şekteu qoyudı nemese Astan men Bişkek arqılı tranzittik tauarlardı Resey territoriyasına jetkizudi azaytudı talap etemiz»,-deydi RF prem'er-ministri.

Öz kezeginde Türkiya Prezidenti Rejep Tayıp Erdoğan Resey Federaciyası qarulı küşteri men azamattarı üşin Bosfor men Qara teñiz aumağına  kiruge tıyım salğan (http://agrimpasa.com/srochnaya-novost-erdogan-oficialno-zayavil-chto-turciya-zakryvaet-dlya-rossii-bosfor-i-dardanelly.html).

Tüyin: Türkiya men Resey teketiresi Qazaqstannıñ sırtqa sayasatına da sın bolğalı twrğanı ras. Resey – sayasi äri ekonomikalıq odaqtasımız, al türikter – qandastarımız. Qazaq diplomatiyasına tarazınıñ basın teñ wstau oñay bolmaydı. Sarapşılar Resey men Türkiya arasındağı şielenis birinşi kezekte ekonomikalıq qatınastarğa äser etedi degen pikir aytuda. Jılına 30 milliard dollardı  qwraytın özara sauda men 2 milliard dollardan  astam özara jinaqtalğan investiciyalar tağdırı tarazıda twr. Türkiya - Reseydiñ sauda kölemi boyınşa besinşi orında twrğan seriktesi edi. Dese de, qazir seriktesterdiñ arasına sızat tüsken.  Sarapşılar pikirinşe, Türkiya-Resey ekonomikalıq soğısınan Qazaqstanğa kelip-keter payda joq. Älbette, tarazı basın «wstamdılıq» basa ma, älde, «müddeniñ» salmağı tarta ma, oğan uaqıt töreşi.

Nwrgeldi Äbdiğaniwlı

Abai.kz 

 

0 pikir