Beysenbi, 6 Tamız 2020
COVID-19 QAZAQSTANDA. Jwqtırğandar — 95942. Jazılğandar — 68871. Qaytıs bolğandar — 1058
Tağzım 10394 0 pikir 31 Şilde, 2014 sağat 11:05

TWÑĞIŞ MÜSİNŞİNİÑ MÜSİNİ JOQ

Belgili müsinşi,  Qazaqstan Suretşiler Odağınıñ müşesi, QR mädeiet qayratkeri Tileuberdi Binaşev  issaparmen tayauda  Qostanayğa bardı. Osı saparında müsinşi oblıstıq «Qostanay tañı» gazetiniñ redakciyasında arnayı at basın bwrıp,  gazettiñ Bas redaktorı Janwzaq Ayazbekovpen äñgimelesip, qazaqtan şıqqan alğaşqı käsibi müsinşi Hakimjan Naurızbaevtıñ tuğan jerinde eskertkişi joq ekendigi turalı qınjıla bayandadı.

- Qostanayğa osımen üşinşi ret keluim. Üşeuinde de  maqsatım bireu - Hakimjan Naurızbaevqa eskertkiş ornatu.

       Birinşi kelgenimde oblıs äkimşiligine barıp,  tuğan jerine  eskertkiş qoyu turalı wsınısımdı aytqan bolatınmın.  Sol kezde oblıstıq mädeniet basqarmasınıñ basşısı qaytıs bolğannan keyin 5 jıl ötu kerektigi turalı zañ bar dep, meni mädenietti türde şığarıp saldı. Sol jolı  müsinşiniñ kindik qanı tamğan Wzınköl audanına da barıp, eldi aralap, jergilikti basşılarmen jüzdestim. Birsıpırası  tipti ol kisiniñ kim ekenin de  bilmeydi eken. Degenmen de estigen soñ tüsindi. Bäriniñ de nieti tüzu. Twñğış müsinşige öz elinde eskertkiş qoyu üşin 5 jıl kütudiñ qajeti joq edi. Ol kisi- halıq suretşisi Äbilhan Qasteevpen qatar twrğan twlğa. Qasteev Qazaqstanda twñğış suretşi bolsa, Naurızbaev – twñğış müsinşi.

- Hakimjan Naurızbaev  atağı jer jarğan, qazaqtıñ twñğış müsinşisi, Almatıdağı Abaydan bastap  Jambıl,  Şoqan,  Amangeldi,  Qwrmanğazı, Dina , Mänşük eskertkişteriniñ avtorı, memlekettik därejedegi qayratker,  QR Memlekettik sıylıqtıñ iegeri, nesin aytasız  önerdegi tarihi  twlğa. Ol kisige eskertkiş ornatu el ükimeti deñgeyindegi qolğa alatın şara emes pe edi?

- Solayı solay ğoy... Biraq, bäri siz aytqanday bolsa, osı oblısqa kömek swrap keler me edim?. Onı aytasız,  endi jasırıp keregi ne, Hakimjan Naurızbaev ağamız dünieden ozğanda basın süyep, janazasına qatısıp, soñğı saparğa attandırar sätte  birde-bir tuğan-tuısqanı bolmadı.. Qazaqstan Suretşiler odağınıñ törağası  Baytwrsın Ömirbekov, Halıq suretşisi Erkin Mergenovterdiñ atsalısuımen jerledik. Ökinişke qaray, memleket tarapınan kömek te bolğan joq, basşılardıñ bireuiniñ töbesin de köre almadıq. Suretşiler odağı qarajat jinap, Keñsaydağı ziratına eskertkiş ornattı. Suretşiler odağı Hakimjan ağanıñ atına köşe beru turalı äkimşilikke ötiniş hat jazıp berdi. Hattı men äkimşilikke alıp bardım. Özim twrıp jatqan köşe Evgeniy Sidorkinniñ atında. Sidorkin men Hakimjan ağa dos bolğan, jaqsı aralasqan ğoy, sol sebepti qiılısqan köşege atın beruin swradıq. Almatı äkimi Ahmetjan Esimov ol kisiniñ qadirine jetip, tüsindi. Suretşiler Odağınıñ hatı boyınşa basqa jerden, jañadan aşılğan Alatau audanınan ülken bir  dañğıl alıp berdi. Qazir Almatıdağı Alatau audanında -  Naurızbaev dañğılı bar!  

- Aytpağıñız, mına zamanda qanday qayratker bolsa da, izdeuşisi bolmasa, eskerusiz qaluı ıqtimal ğoy. Sizge ol kisi  nege sonşalıqtı qımbat?

- Mağan esten ketpes jaqsılıq jasağan, äkelik qamqorlıq körsetken osı – Hakimjan Naurızbaev. Atap aytqanda Hakimjan ağa Şımkentte jürgen jerimde  Almatığa şaqırttı. «Qazaqtıñ ruhın boyına tereñ siñirgen, wlttıq salt-dästürdi meñgergen öziñ siyaqtı müsinşiler bizde sirek. Sondıqtan sen ol jaqtan göri bizge köbirek kereksiñ»,-dedi. «Almatığa barğanda ne isteymin, üyim de, küyim de joq» dep tartınşaqtap edim, sen balalıq jasama, bärine özim kömektesemin degen soñ, 1986 jılı Almatığa keldim. Ağamız bekzattılığın körsetip,  bar jağdayımdı jasadı. Tipti meni öz  üyine bala-şağammen tirkedi. Jeltoqsan qudalauınan da qorğap qaldı.

Sizge Hakimjan ağanıñ qay qasieti ayrıqşa qasterli?

- Qarapayımdılığı men qayrımdılığı. Ol kisi eşqaşan birinşi müsinşimin, men halıq suretşisimin dep keude qaqqan emes. Mağan ünemi «ekeumiz wqsaspız, ekeumiz de auılda jalañ ayaq topıraq basıp, auıldıñ tabiğatında östik» dep aytıp otıratın. Eşkimge jamandıq oylamaytın, bireudiñ sırtınan söz aytu degendi bilmeytin jaydarlı kisi bolatın. Qay jerde jürse de külip jüretin. «Lenindik sıylıqqa» dauıs beretin komissiya müşesi bolğandıqtan, «Men qalay alamın, komissiya müşesimin ğoy, basqalar alsın» dep Lenin atındağı bwrınğı memlekettik sıylıqtan bas tartqan. Basqa kisi bolğanda alıp keter edi. Osıdan-aq ol kisiniñ qanşalıqtı qarapayım bolğanı belgili. «Sen twñğış müsinşisiñ ğoy, nege bas tartasıñ?» dep Mwhtar Äuezov kezinde ol kisige renjigen de körinedi. Biraq keybir gazetter aldı dep jazıptı, şındığında ol kisi alğan joq. Bir qarağanda kemeñger müsinşi asa közgede tüse beremeytin edi. Ğabit Müsirepov qaytıs bolğanda  arnayı komissiya Keñsay ziratına barıptı. Üstine kufäyke, bir közi qısıq, kişkentay qara torı   kisi  jerdi ölşep, alay-bwlay  jürip damıl tappasa kerek. Komissiyanı basqarıp jürgen  Mwhtar Şahanov kör qazuşınıñ biri bolar   dep, «Aynalayın, bılay twrşı» dese, älgi bäkene boylı kisi ündemey şetke şığıp twra salıptı. Erteñine  bäri Ğabit Müsirepovtiñ üyine jinalğanda, törde otırğan keşegi bäkene kisi -  Häkimjan ağa ekendigin bilgen Şahanov sol sätte ornınan twrıp keşirim swraptı.

Tileke,  Hakimjan ağamızdıñ otbasınan kim bar, kim qaldı?

- Otbasınıñ tragediyası köp . Äyeli  sal auruımen tösek tartıp jattı.  Onıñ qaytıs bolğanı ağağa auır tidi. Köp küyzeldi. Tipti kölik apatına wşırap,  auruhanada jatıp, azap şekti. Dwrıs tamaq ta işpedi.

 Kindigingen üş bala. Ülken wlı Rahımjan -  müsinşi,   ekinşisi Nwrtas – säuletşi, dizayner edi. Ökinişke qaray, eki balası da wzaq ömir sürmedi. Qazir közi tiri Rauşan esimdi qızı ğana..

- Tüsinikti.. Qostanayğa ekinşi kelgeniñizde....

- Ekinşi kelgenimde  oblıs äkimi Nwralı Säduaqasov qabıldadı. Keñ otırıp ekeuara äñgimelestik. Men  Hakimjan Naurızbaev töñiregindegi  äñgimeniñ bärin tügin qaldırmay aytıp berdim. Nwralı mırzağa riza boldım. Meni asıqpay mwqiyat tıñdap alıp, aytqan wsınıstarımnıñ bärin quattadı, qoldadı. Önerdi tereñnen tüsinedi eken. Osı mäseleni pısıqtauğa tağı  bir kelersiz degen. Sol eki arada türli sebeptermen uaqıt ötkizip alıp, Qostanayğa  üşinşi ret keluimniñ reti osı boldı.

- Bwl jolğı oljañız qanday endi?

- Äkim bw jolı da ıjahatpen tıñdap, Hakimjan Naurızbaevqa  oblısta byust ornatılatındığın ayttı. Qostanayda ma, Wzınköl audanında ma, mümkin  oblıs ortalığındağı bir mektepke wlı müsinşiniñ esimin berip , aldına eskertkişin qoyu kerek pe, osınday birneşe wsınıstar saraptalıp,  pısıqtalatın boldı. Äkim meniñ közimşe bwl haqında orınbasarına (S.Bektwrğanovqa)  tapsırma berdi.  Äkim oblısta has müsinşini  keñinen tanıtıp,  jan-jaqtı nasihattalmay otırğanına  qınjılıs bildirdi.

-  Bwl jerde äkimdiki şındıq. Bizder , meniñ äriptesterim bärin jazıp, bärin aytıp, bärin körsetip jürip Hakimjan Naurızbaevqa  kelegende sarañdıq tanıttıq... Biraq äli de keş emes. Qostanay jwrtı, jalpı qazaq eli  Hakimjan Naurızbaevtı  jaqsı tanıp, tamaşa perzentiniñ öşpes mwrasınan önege, tağlım aluı  kerek-aq. Bälkim,  közi tiri ağayın- tuıstarı bar şığar, estelik aytıp eske tüsirer. Elimizdiñ qala men audandarında Hakimjanovqa arnalğan öner keşteri, suret körmeleri, ziyalı qauımmen kezdesuler tağı basqa da är aluan şaralar wyımdastırıp, ötkizu -  parız.

       Bile bilgenge, Hakimjanov darını sirek. Ğasırda bir-aq ret tuuı mümkin. Qazir de müsinşiler bar. Biraq darındıları  joqtıñ qası. Endeşe, qaytalanbas oğılan äruağına  bas iemiz. Sonıñ bir körinisi  -  Hakimjan Naurızbaevqa eskertkiş ornatu !

Janwzaq Ayazbekov   

Abai.kz

0 pikir