Jwma, 7 Tamız 2020
COVID-19 QAZAQSTANDA. Jwqtırğandar — 95942. Jazılğandar — 68871. Qaytıs bolğandar — 1058
Sayasat 6501 0 pikir 15 Qırküyek, 2014 sağat 10:51

ASTANA-TEGERAN: INTIMAQTASTIQTIÑ JAÑA KÖKJIKTERİ

Osı aptadağı eñ eleuli sayasi-ekonomikalıq oqiğalardıñ biri – elimizge Iran Islam Respublikasınıñ prezidenti Hasan Ruhanidiñ alğaş memlekettik saparmen kelui desek qatelespeymiz. Eñ aldımen, bwl sapar Astana men Tegerannıñ arasın odan äri jaqındastırıp, eki eldiñ sauda-ekonomikalıq qarım-qatınastarın jaña deñgeyge kötereri sözsiz. Memleket basşısı Nwrswltan Nazarbaevtıñ tikeley bastamasımen jüzege asırılğan mwnday kezdesu Qazaqstan men Iran Islam Respublikası üşin asa mañızdı mäselelerdiñ äri oñ, äri jedel şeşiluine jol aştı.

Resey jäne Belarus'pen Euraziya ekonomikalıq odağın qwrğan Qazaqstanğa kölik-tranzit salasın damıtu erekşe mañızdı. Aqordadağı kelissözderde bwl mäselege jaydan-jay ekpin tüsirilgen joq. Öytkeni, ekonomikalıq integraciya küşeygen zamanda ekijaqtı jäne öñirlik sauda-ekonomikalıq baylanıstardı şiratu eki tarapqa da tiimdi. Qazaqstan Prezidenti Nwrswltan Nazarbaev Qazaqstan – Türkimenstan – Iran temir jol magistraliniñ iske qosıluı qazaqstandıq biday eksportınıñ kölemin 5 esege deyin ösiretinin mälim etti. Bwl temir jol jelisi sonday-aq, 10 mln. tonna jükti auıstırıp tieuge mümkindik beredi. Eñ bastısı, osı bağıt Irannıñ reseylik jäne qıtaylıq narıqtarğa, al öz kezeginde Qazaqstannıñ Parsı şığanağındağı elderde şığatın jolın aşadı.

Joğarı därejedegi kelissözder kezinde eki tarap Qazaqstandağı birqatar investiciyalıq jobalardı jüzege asıruğa uağdalastı. YAğni, irandıq käsipkerler aldağı uaqıtta özderimen strategiyalıq äriptes bolatın elde biznesin damıtuğa müddeli ekenin bayqadıq. Mäselen, qazaqstan-iran biznes forumında geologiya, metallurgiya, agroönerkäsiptik keşen, kölik, logistika, turizm jäne qwrılıs materialdarı öndirisi salaları boyınşa jalpı soması 500 mln. AQŞ dolların qwraytın eki jaqtı kelisimderge qol qoyıldı. Solardıñ işinde Qızılordada şını şığaratın, Qarağandıda gidrometallurgiyalıq jäne Şımkentte keramikalıq zauıt salu jobaları da bar. Iran basşısı mwnay jäne gaz salasında täjiribe almasıp, özara investiciyalar tartuğa wsınıs jasadı.

Atap aytarlığı, eki el basşıları Iran men «altılıq» elderi arasındağı kelissözder mäselesin de jan-jaqtı talqıladı. «Biz osı kelissözderge qatıstı özimizdiñ wstanımımızdı bildirdik. Qazaqstan prezidenti bwl mäseleni söz etkende de, basqa birqatar mäselelerdi talqılağanda da Irandı qoldadı»,- dep H. Ruhani memleket basşısınıñ saliqalı wstanımına razılığın jetkizdi. Al, öz kezeginde Nwrswltan Nazarbaev aldağı uaqıtta tağı da kelissözder jalğasın ötkizuge Qazaqstannıñ öz alañın beruge dayın ekenin mälimdedi. YAğni, Qazaqstannıñ qalauı – öñirlik jäne jahandıq twraqtılıq. Osı jerde älemdik deñgeydegi känigi diplomat, Senat törağası Qasımjomart Toqaevtıñ: «YAdrolıq qarusızdanu men Nwrswltan Nazarbaev – bwl is jüzinde sinonim sözder» degeni eske oraladı. Bükil älem Qazaqstan prezidentiniñ jahandıq kölemde antiyadrolıq qozğalısqa wşan-teñiz üles qosıp jürgenine osı jolı tağı köz jetkizdi.

Iran prezidenti Hasan Ruhani Qazaqstanmen Keden odağı, sonday-aq Islam ıntımaqtastıq wyımı, Aziyadağı özara ıqpaldastıq jäne senim şaraları keñesi siyaqtı öñirlik wyımdardıñ ayasında qarım-qatınasın jandandıruğa zor äleuettiñ barına köñil audardı. Demek, Ortalıq Aziyağa saparın alğaş Qazaqstannan bastağan Iran köşbasşısı resmi Astananıñ jahandıq deñgeydegi jetken jetistikterine ülken qwrmetpen qaraytının sezdirdi. Aytpaqşı, ol aldağı jıldarı Qazaqstan men Iran arasındağı sauda aynalımınıñ kölemi 5 mlrd. AQŞ dollarına deyin ösetinin mälimdedi. YAğni, eki el arasında ıntımaqtastıqtıñ jaña kökjiekteri aşılatınına kümän joq. Bwğan Elbasımız N. Nazarbaevtıñ islamdıq tüpki tamırımızben jalğasıp jatqan eldi «Kaspiy teñizindegi «meyirimdi körşimiz» jäne älemdegi asa mañızdı äriptesimiz» dep tereñ bağalauı dälel bolmaq.

Ämirlan Älimjan

Abai.kz

0 pikir