Seysenbi, 2 Mausım 2020
COVID-19 QAZAQSTANDA. Jwqtırğandar — 11571. Jazılğandar — 5757. Qaytıs bolğandar — 41
Mäyekti 5125 0 pikir 24 Naurız, 2014 sağat 19:33

Dosay Kenjetay: zayırlılıq – ateistik memleket degendi bildirmeydi

 

L.N. Gumilev atındağı Euraziya wlttıq universiteti Dintanu kafedrasınıñ professorı, filosofiya jäne teologiya ğılımdarınıñ doktorı –   Dosay KENJETAY mırza  «Islam jäne örkeniet» jurnalında jarıq körgen swhbatın (swhbattasqan jurnalist Eskendir Tasbolat) Abai.kz aqparattıq portalındağı jariyalanımdardı jiti qadağalap otıratın  qalıñ oqırmannıñ nazarına wsınğandı jön köripti. Biz professordıñ wsınısın qwp aldıq. Swhbat barısında ol «Din memleketten bölingen” degen söz – biliktiñ dinge beytarap qarauın bildirmese kerek» deydi.

 

– Dosay ağa, äñgimemizdi bügingi künniñ eñ özekti de ötkir probleması bolıp otırğan dini ağımdar mäselesinen bastasaq. Siz bir söziñizde uahhabilik joldağı missionerlerdiñ ziyanı keşegi sovettik wltsızdandıru sayasatınıñ zardabınan da asıp tüskendigin ayttıñız. Osı oyıñızdı tarqatıp körseñiz?
– Uahhabilik nemese neosäläfilik degenimiz – şän mäninde öz aldına bir ağım, tanım, ideologiya, metodologiya. Ol Saud Arabiyasınıñ memlekettik ideologiyası, osı twrğısınan kelgende mwnday ideologiyanıñ elimizge kelip, taraluına qwqıqtıq negizde orın bolmau kerek. Al, eger onı ideologiya emes, din dep eseptesek, onda bwl bölek aqida. Bwl jağınan kelgende de bizdiñ dästürli dinimiz fiqhta Äbu Hanifa mäzhabına, senimde Maturidi aqidasına negizdelgen. Osı negiz boyınşa ğasırlar boyı qalıptasqan bizdiñ dini tanım-tarihımız bar. Dini tanım degenimiz ne, ol – bizdiñ wlttıq bolmısımızdıñ özegi. Eger qazaq mädenietiniñ özegin aşıp qaraytın bolsaq, işinen Islam dini şığadı. Sol özekke uahhabilik sekildi qwrt tüsetin bolsa, özek şiridi de, wlttıq bolmısıñnan ayırılıp qalasıñ. Mädeni platformañ ketedi, wlttıq erekşelikteriñ joğaladı.
Al keşegi sovettik däuirde jürgizilgen wltsızdandıru sayasatı batıstıq şablondar negizinde ğılımi ateizm arqılı tek wlttıq qwndılıqtarmen jwmıs istedi. Olar wlttıq bolmıs pen mädeniettiñ özeginde ne jatqanına tereñ boylay bilmedi. Bizdiñ qwndılıqtarımızdıñ mazmwnın aşıp, sonı transformaciyalau boyınşa äreket etti. YAğni olar negizgi özekte jatqan närseni özgertu mäselesinde qatelesti. Sondıqtan, ateistik sayasat dinniñ sırtqı belgilerimen ğana küresip, özegine tis batıra alğan joq.
Al uahhabilikke kelsek, ol osı men aytıp otırğan dini tanımımızğa şabuıl jasap jatır. YAğni qazaqtıñ osığan deyin san ğasırlıq dini tarihi jolın, tanımın joqqa şığarıp, ornın özderiniñ wstanımdarımen toltırğısı keledi. Bwğan jol beru wlttıñ twtastay özgerui, joyıluına alıp keledi. Men osını aytqım kelgen bolatın.
– Jat ağımdardıñ aldın-alu – eñ birinşiden memlekettiñ moynındağı mindet ekeni dausız. Memleket tarapınan bwl bağıtta jetkilikti şaralar jasalıp jatır ma?
– Memleket, din, mädeniet, örkeniet degen kategoriyalardı alıp qarayıq. Elbasımız: «Bizdiñ dinimiz – Islam, kitabımız – Qwran, tegimiz – türik», – dedi. Bwl jay aytıla salğan söz emes. Ol kisi qazaqtıñ örkeniettik negizi Islamda jatqanın aytuda. Mädeni, wlttıq tübirimiz – türkilik negizde ekenin, qaydan şıqqanımızğa, etimologiyasına deyin anıqtama berip jatır. Osı twrğıdan qaraytın bolsañız, memlekettiñ negizinde mädeniet jatır. Ol – qazaq mädenieti. Al qazaq degenimiz – ol Qazaqstan Respublikasınıñ memleket qwruşı halqı, memleket qwrauşı emes. Al onıñ mädenietiniñ özeginde, joğarıda aytqanımday, Islam dini jatır. Bwdan tüsinetinimiz, qazaqtıñ dini – Islamnıñ ösip-örkendeuine köp jağdaylar jasalınuı kerek.
Alayda, ökinişke oray, memleket tarapınan jetkilikti därejede şaralar qolğa alınıp jatır dep ayta almaymız. Memleket pen mädeniet arasında, bilik pen halıq arasında, jergilikti wlttıq qwndılıqtar men Konstituciyamızdağı qwqıqtıq normalar arasındağı üylesimdilikke kommentariy jasau tetigi joq. Mwndağı eñ bastı qolbaylau – kadr mäselesi. Bar kadrlardıñ deñgeyi bwl mäselelerge dendep enetindey şamada emes. Bwl uaqıttıñ enşisi, ärine. Al biz öz tarapımızdan eldiñ keleşegi dwrıs bolsın dep sın aytamız.
 

– Köp adamdar «Memleket pen din bölingen, biz zayırlı elmiz» dep, sekta problemaları üşin bilikti emes, köbine din mamandarın kinälap jatadı. Zayırlı bolu degen söz – memlekettiñ din salasına müldem aralaspauı degendi bildire me?
– Iä, biz zayırlı elmiz. Biraq, zayırlılıq – ateistik memleket degendi bildirmeydi. Ol – memlekettik bilik pen din biliginiñ ajıratıluı. Zayırlı elde memlekettiñ biligi birinşi twradı, yağni dini bilik memlekettik bilikke bağınadı degen mağınada qarau kerek. «Din memleketten bölingen» degen sözde dinge qatıstı batıstıq şablondar boyınşa qarau körinis tauıp otır. Al biz bwl sözdi tikeley mağınasında qabıldamauımız kerek. Öytkeni, Qazaqstannıñ AQŞ sekildi Batıs elderinen özgeşeligi – biz dästürli memleketpiz. Ol degen ne? Bizdiñ topırağımızdı aşıp qarasañ, astınan babalarımızdıñ ruhı şığadı, bizdiñ tarihımız, qwndılıqtarımız, örkenietimiz, mädeni platformamızdıñ bäri osı topıraqta jatır. Al endi bwl platformanıñ üstine qwrılğan memleket öziniñ mädenieti men dininen qalay bölek bolıp qaladı? Ol osı tanımdı saqtau arqılı öziniñ bayandılığın qamtamasız etedi. Sol tanımdı zertteu arqılı öziniñ qwndılıqtarın qalıptastırıp, damıtadı. Sol negizderge qamqorlıq jasau arqılı öz keleşegin jarqın etedi. Farabidiñ, Platonnıñ anıqtaması boyınşa, kez kelgen memlekettiñ qwrıluınıñ bastı maqsatı – sol qwruşılardı baqıtqa jetkizu. Al eger sen olardı dini negizinen bölip tastaytın bolsañ, qalay baqıttı etpeksiñ? Sondıqtan «din memleketten bölingen» degendi biz biliktiñ dinge beytarap qarauı dep qabıldamaymız. Biz zayırlılıqtı memlekettik bilik pen dini biliktiñ ajıratıluı dep tüsindiremiz jäne din eşqaşan sayasatqa qwral bolmaydı degen mäseleni negizge alamız. Bizdiñ wsınıp jürgen zayırlılıq koncepciyamız qazaqtıñ jürip ötken tarihımen tığız baylanıstı.
– Jat ağımdardıñ taraluına halıqtıñ dini sauattı bolmauı oñtaylı tiip otır-ğanı mälim. Ärine, aynaldırğan 20 jıldıñ işinde halıqtıñ bärine dindi üyretu mümkin emes. Degenmen, erteñ barmaq şaynap qalmas üşin, ne isteu kerek?
– Osıdan 20 jıl bwrın halqımız dini twrğıdan sauatsız edi. Al qazir men halıqtı dini sauatsız dep ayta almaymın. Bügingi adamdar, äsirese jastar jağı öte sauattı. Qazir kez kelgen jastıñ dinge degen wmtılısı, dindi tanıpbiluge degen qwştarlığı öte joğarı deñgeyde. Tek bizdi qwrtıp otırğan jağday – özara jamağatqa bölinuşilik.
Men nege jastardı aytıp otırmın? Öytkeni, adamnıñ jas erekşeligi men dindi qajet etu erekşeligi birdey boladı eken. Eşqanday adam 50-60 jastan asqannan keyin dini tanımğa negizdelgen psihologiyanıñ şeñberine kirmeydi. Köbine dini tanımdı anıqtaytındar – jastar. Öytkeni adamnıñ tabiğatına tän bolmıstıq naqtılanu ürdisi jastardıñ boyında jüredi. Sondıqtan da, qazirgi köptegen saraptamalardı oqıp otırsañ, elimizdegi negativtik twrğıdağı din problemasın jastar mäselesi dep qarastırıp jür. Sebebi, bomba jarıp, terroristik äreketterdi jasap, Siriyağa attanıp ketip jatqandardıñ bäri 15 pen 30-dıñ arasındağı jastar bolğandıqtan, olardıñ osı jas erekşelikterine qaraydı da, «jastar probleması» dep körsetkisi keledi. Al şın mäninde adamnıñ tabiğatına zer salu kerek. Adam ömiriniñ köktemi – ol jastıq şaq. Sol köktemde ne egedi – erteñ sonı oradı. YAğni bwnı tek jastar mäselesi emes, twtas wlttıñ probleması dep qarağan jön. Öytkeni, wlttıñ keleşegin, wlttıq tanım men bolmıstı anıqtaytın bügingi jastar.
Jastar dinge wmtılıp jatsa, oğan memleket bağıt beru kerek. Öytkeni biz memleketti dinge beytarap qarau, «qay jamağatqa erseñ, soğan er» deu üşin qwrğan joqpız. Dinimizdi, wlttığımızdı, mädenietimizdi saqtaymız, özgemen terezesi teñ, keregesi keñ jwrt bolamız dep qwrdıq. Sondıqtan, biz jastardıñ dinge wmtılısına, dini sauattı bolıp kele jatqanına quana qarau kerekpiz jäne onıñ är ağımnıñ soyılın soğıp ketuiniñ aldın-alıp, tiisti bağıt-bağdar berip otırğanımız abzal.

 

– Dinniñ mektepterde, joğarğı oqu orındarında oqıtıluına qatıstı ne aytasız?
– Din oqıtıluı kerek. Ol mektepterde, joğarğı oqu orındarında oqıtılmay, biz elimizdiñ bolmıstıq-wlttıq naqtılanuın, biregeylenuin, twraqtılıqtıñ saqtaluın qamtamasız ete almaymız. Eger zayırlı elmiz dep, mektepten, universitetten dindi alıp tastaytın bolsaq, onda mınaday dilemma payda bolar edi: bala mektepte basqa, üyde basqa, qoğamda basqa bolıp şığadı. Qazirgi jastar dini bilimdi meşitte, qoğamdıq ortada alıp jatır. Al dindi oqıtudı ısırıp qoysaq, bir bala, yağni bir bolmıstıñ tabiğatında qayşılıqtar payda boladı, bwl qayşılıq bilik pen qoğamnıñ arasındağı qayşılıqtı tereñdete tüsedi. Al memleket bilik pen qoğamnıñ arasındağı qatınastıñ üylesimdiligine, twtastığına, birligine qızmet etui kerek. Sondıqtan, qoğamnıñ müşesi ne qajet etedi? Din be, dini tanım ba? Endeşe, sonı memleket qajetti mölşerde berip, dini bilimmen qamtamasız etui tiis. Bwl eldiñ zayırlılıq wstanımına eşqanday da qayşı emes. Kerisinşe zayırlı memlekettiñ maqsatı sol: dindi erkine jiberip, ne isteseñ, onı iste dep, közjwmbaylıq jasau emes, onı öz baqılauında wstap, qoğam müşeleriniñ sauatın tiisti deñgeyde arttırıp otıru.
– Dindi balabaqşadan bastap oqıtu kerek deytinder bar?
– Oqıtudıñ özindik satıları boladı. Joğarıda aytqanımday, din – bizdiñ mädenietimizdiñ mazmwnı, özegi. Al sol mädenietti qay kezden bastap oqıtam, üyretem deseñ, öz erkiñ jäne öziñniñ paydañ. Bir anığı – ol bizge kerek. Al kerek närseni belgili bir merzimmen şekteuge bolmaydı. Japondar balanı qwrsaqta jatqan kezinen bastap tärbieleu kerek deydi. Sondıqtan, din negizderin balabaqşada da oqıtudıñ ädisi tabılıp jatsa, qwba-qwp.
– Büginde biz negizinen Islam atın jamılğan ağım-sektalarğa köp köñil audarıp ketti, al, hristiandıq jäne basqa da ağımdar köbine közden tasada qalıp baradı. Bwl turasında ne aytar ediñiz?
– Öte dwrıs swraq. Ras, soñğı kezderi uahhabilik-säläfilik, hizb ät-tahrir degenderdi jii auızğa alamız, biraq dini tanımımızğa, wlttıq bolmısımızğa şabuıl jasap jatqan hristiandıq sektalardı köp aytpaymız. Memleket halıqtan twradı, halıq otbasınan qwraladı. Eger bir otbasınıñ işinen äke-şeşesi mwsılman bola twra, balalarınıñ biri hristian dinin qabıldasa, ol otbasınan ıntımaq ketti, mädeni platforma joyıldı degen söz. Mwnday jağdaylardıñ köbeyui halıqtıñ jikke bölinuine, yağni memlekettiñ ıdırap, älsireuine äkep soğadı. Bwl ülken tragediya. Sondıqtan, hristiandıq sektalar mäselesin de közden tasa qılmauımız kerek.
Degenmen, bizdiñ soñğı kezderi tek Islamğa nazar audaruımızdıñ da özindik sebebi bar. Qazir Islam älemdik qauımdastıqta qorqınıştıñ, üreydiñ belgisi retinde qabıldanatın boldı. Eger osı mäseleni tereñirek tüsindirip, qorqınıştı seyiltip otırmasa, halıq öz dininen bas tartatın jağdayğa jetip qaluı äbden mümkin. Sondıqtan, bizdiñ Islamdı köp aytuımız – wlttıñ bolmıstıq naqtılanuına jasalğan betbwrıs dep bağa bereyik.

 

– Siz YAssauidiñ ruhani-dini mwraların zerttep jürgen adamsız. Jalpı, qazaq dü-nietanımındağı YAssaui mwralarınıñ ornı qanday?
– Qazaqtıñ mwsılmandıq tüsinigi, mädenieti men bolmısınıñ işin aşıp qaraytın bolsaq, osı YAssaui iliminiñ bükil kategoriyaları, qalıptarı men qwndılıqtarı şığadı. YAssaui mwralarına bizdiñ türik halıqtarı arasında Islam aqiqatı men şariğatın tüsindiru täsili dep qarau kerek. Ol tüsindiru tarihı – bizdiñ dini tanımımız ben täjiribemizdiñ negizi. Qazaq osı YAssauidiñ ilimi, sopılıq arqılı mwsılman boldı. Eger YAssauidiñ ilimi bolmasa, imam Ağzam Äbu Hanifanıñ fiqhı, Maturididiñ senim ilimi bwl jerge kelmes edi. Keybireuler tarihi hronologiya boyınşa olay emes qoy degendi aytadı. Dini täjiribeniñ tarihı bügingi bizdiñ tarihşıldıqtağı hronologiyağa könbeydi. Imam Ağzamnıñ ömir süru kezeñi YAssauiden qanşa ğasır erte bolğanmenen, onıñ mwrasınıñ qazaq dalasına keluiniñ ädisin qalıptastırğan osı YAssaui bolatın. Birinsiz biri bolmaytın qwndılıqtar bwlar. Olarğa uaqıt kategoriyası, hronologiya jürmeydi.
Imam Maturididiñ «Kitabu täuilat il Kuran» degen eñbegi bar. Osı eñbegindegi täuil teoriyası arqılı ol Orta Aziyada tasauuftıñ (sopılıqtıñ) damuına ıqpal etti. Al YAssaui tasauufınıñ damuı osı ölkede Maturidi aqidası men Äbu Hanifa fiqhınıñ ornığıp qaluına birden-bir platforma jasadı. Sondıqtan, YAssaui mwrası – bizdiñ baylığımız, qwndılıgımız.
 Sovet ökimeti kezinde jarıq körgen kitaptarda sopılıqtı dünieni tärk etetin däruiştik, mistikalıq ağım, qwbıjıq etip körsetti. Sodan da adamdardıñ sanasında sopılar turalı teris tüsinik qalıptastı. Al şın sopılıq degenimiz ne?
– YAssaui aytqanday, sopılıq – adamnıñ arın tüzeytin ilim. Ol Islam dininiñ mazmwnı, mänine aynaldı. Islam adamzatqa din retinde ne alıp keldi? Biz Islamda bes parız bar ekenin bilemiz. Osı bes parızdıñ forması Islamğa deyin de bar edi. Allağa senu de, zeket te, qajılıq ta boldı. Sonda Islamnıñ alıp kelgen bastı qwndılığı – adamnıñ sanasın, jan-düniesin, arın tauhidke bwru edi. Bir Qwdayğa qalay senu kerek degendi tüsindirdi. Tauhid degenimiz – «Alladan basqa täñir joqtığına, Mwhammed Onıñ qwlı äri elşisi ekenine kuälik beremin» degen sözben bitpeydi, tauhid sonımen bastaladı. Tauhid degenimiz – tek Allanıñ bir ekendigin bildirip qana qoymay, mına dünieniñ ana düniemen twtas, jalğas ekenin körsetedi. Bwl dünie jalğan emes, eger jalğan desek, Allanıñ osı düniege qoyğan sınağınıñ bäri küli kökke wşıp keter edi. Alla bwl dünieni aqiqat etip jaratıp otır. Sebebi osı düniedegi bizdiñ adamdığımızdıñ ölşemin sınaq retinde bergen. Mine, osını YAssaui aytadı. «Mına dünie men üşin aqiqat, men osı ömirde Allanıñ aqiqatın körgim keledi», – deydi ol.
Sopılıq – adamnıñ tabiğatında bär närse. Sondıqtan, biz onı joqqa şığara almaymız. Islamdağı ihsan kategoriyası degenimiz sol.
– Osıdan birneşe jıl bwrın elimizde özderin YAssaui jolındamız deytin zikirşilder dep atalğan top boldı. Olardıñ şınayı YAssaui iliminen qanday ayırmaşılığı bar?
– Bwlar da tariqattıñ jolında jürdi, özderin YAssaui jolındamız dedi. Tek olar bir qatelikke jol berdi. YAssauidiñ ilimine kez kelgen uaqıttıñ talabına say kommentariy jasaluı kerek. Al bizdiñ uaqıttıñ talabı qanday edi? Bizdiñ uaqıttıñ talabı – bilim men ğılımnıñ şeñberinde bolu. Kim 14 ğasırdan paydalanılıp kele jatqan Qwrandı bügingi bilim men ğılımnıñ şeñberinde tüsindire almasa, onıñ ilimi ömirşeñ bolmaydı. Olar osını jasay almadı. Olardıñ äreketi YAssaui iliminiñ halıq arasında qwbılıs retinde emes, qwbıjıq retinde körinis tabuına ketip bara jattı. Al principtik twrğıda şınayı YAssaui jolınan ayırmaşılığı bolğan joq.
Sebebi bizdiñ Orta Aziyadağı sopılıq joldardıñ bir-birinen ayırmaşılıqtarı – tek olardıñ metodologiyasında. Al ideyasında, principterinde eşqanday ayırmaşılıq joq.
– Elimizde dini sala dwrıs bağıtta damıp kele jatır dep ayta alasız ba? Ne jetispeude?
– Dini sala degenimiz qay sala? Eger biz mwnı müftiyattıñ salası deytin bolsaq, qatelesemiz. Eger elimizdegi dini bilim beru salası desek te qatelesken bolar edik. Sondıqtan, onı dini sala emes, dini qwbılıs deu orındı bolar. Qazaqstandağı din qwbılısınıñ zerttelui, bilim berudegi körinisi, zañmen, qwqıqpen ündestigi, adam men din arasındağı, memleket pen din arasındağı qatınastar, osı sekildi mäseleler dep qaraytın bolsaq, bwlardıñ damu bağıtı bir arnağa tüsip kele jatır. Ärine, biraq, jetkiliksiz närse köp. Eger ärbir problemağa toqtala beretin bolsaq, oğan uaqıtımız da jetpes edi. Bwğan memlekettiñ özinde täjiribe de jetispey jatır. Täjiribe qalıptasıp, eñbek ete bersek, jağdaydıñ dwrıstalatınına zor senim bar. Öytkeni, eñ bastısı, bağıtımız oñ.

 

– Qazirgi tañda din negizinen ğalamtor arqılı nasihattaluda. Al BAQ, sonıñ işinde telearnalar arqılı din nasihatı jetispeytin sekildi. Bwl turalı ne aytar ediñiz?
– Ärine, dindi nasihattaudıñ eñ bastı qwralı – bwqaralıq aqparat qwraldarı. Eger 1993 jıldan 2013 jılğa deyingi 20 jıldıq aralıqta jarıq körgen dini materialdardı qarap otırsaq, olardıñ 97 payızın dini bilimi joq adamdardıñ jazğanın köremiz. Olardı ne filosof, ne tarihşı, ne qarapayım jurnalist, tipti ateist jazğan. Bwl dwrıs pa? Ötkenge salauat, bälkim dinniñ ornığuına özindik bir ülesterin qosqan da şığar. Ol kezde qazirgidey din mamandarı da köp bolğan joq. Biraq, din nasihatı ülken jauapkerşilikti talap etetinin wmıtpağan jön. Sondıqtan, nasihat jwmıstarımen negizinen sol salanıñ mamandarı aynalısuı kerek.
Ras, telearnalarımızda dini habarlar öte az, joqtıñ qası. Onıñ ornına täuip-balgerlerdiñ, jın-perilerdiñ bağdarlamalarına uaqıttı armansız qılıp berip qoyğan. «Iman aynası» degen bağdarlamamız bar, oğan barğan din mamanı äri ketse 7-8 minut söyleydi. Qalğanın jürgizuşi jurnalist söyleydi, odan qalsa beynerolik söyleydi, sonıñ bärin qosqanda bağdarlamanıñ özi jartı sağatqa jeteğabıl uaqıtqa ğana sozıladı. Al älgi jan-periler sağattap ekrannıñ aldında otırıp alatını, şının aytqanda, adamnıñ tañdanısın tudıradı.
Elimizge, halqımızğa ruhani paydası bar habarlar nege joq? Eger bilik tarapınan el aumağına taraytın ärbir telearnağa «halıqtıñ dini tanımın nasihattaysıñ» dep talap qoysa, sonı qadağalasa, telearnalar sonı orındauğa mäjbür bolar edi. Sonda 14 oblıstağı barlıq imamdar da telearna jwmıstarına atsalısıp, birigip jwmıs ister edi. Memlekettiñ qızmeti osınday üylestiru, bir-birimen baylanıstıru emes pe? Ökinişke oray, mwnday is-şaralar äzirge körinbey otır.
Elimizde dini ädebiet jağı kemşin. Islam tarihındağı köptegen äygili ğwlamalardıñ eñbekteri qazaq tiline audarılmağan. Mwnı qolğa alatın kez jetti emes pe?
– Biz dini eñbekterdi jappay audaruımız kerek. Mısalı, Maturididiñ eñbekteri, Imam Ağzamnıñ bes eñbegi audarıldı ma? Dini bilim salasına endi me? Joq. Onı bılay qoyğanda, özimizdiñ qazaqtıñ tarihına qatıstı köne qoljazba eñbekter de mwrtı bwzılmay jatır. Eger osınıñ bärin dayındap, ğılımi aynalımğa enizsek, bwl wrpaqtar sabaqtastığına da, dini tanımnıñ, täjirbeniñ artuına da sep boları şındıq. Sol arqılı biz tarihtan qoparılıp, üzilip qalğan wlt emes, tarihi sabaqtastığı joğalmağan, tamırınan ajıramağan jwrt ekenimizdi paş eter edik jäne de qazirgi alşañ basıp jürgen uahhabiler de ayağın tartıp: «Sender endi ğana mwsılman bolıp jatsıñdar», – dep aytudan qorqar ma edi dep oylaymın.
– Halıqtıñ, äsirese jas-tarımızdıñ boyında imani immunitet boluı üşin ne kerek? Tobıqtay tüyin jasasañız.
– Dinge qatıstı 4 mäsele bar: dini tanım, dini sana, bwlardı qamtamasız etetin dini senim jäne dini täjiribe. Osı törteui de qazaqta bar. Ol basqa eşqanday mwsılman halıqtan kem de emes. Bwlardı qajırlı türde igeru ğana qajet bolıp twr. Imani immunitet te qazirgi jastarımızdıñ boyında bar. Tek onı sana deñgeyinde ğana wstamay, tanım deñgeyine köteru kerek. Ol üşin bilim-ğılım qajet.
– Äñgimeñizge raqmet!

Abai.kz

0 pikir