Düysenbi, 6 Şilde 2020
COVID-19 QAZAQSTANDA. Jwqtırğandar — 41065. Jazılğandar — 13614. Qaytıs bolğandar — 188
Jañalıqtar 2759 0 pikir 28 Säuir, 2010 sağat 03:19

Mwhamedjan TAZABEKOV:Din jaylı pikir özgergenimen, din özgermeydi

Esimi el auzına erterek ilingen Mwhamedjan Tazabekov. Kädimgi siz biletin aytısker. Qazirgi islami-ağartuşılıq «Asıl arnanıñ» basşısı. Mwhamedjan mırza www.abai.kz aqparattıq portalınıñ oqırmandarına arnap bergen swhbatında «anıq Islamğa häm sünnetti mindet dep bilgen jwrt sanasına selkeu tüsiruge tırısuşılıq bolğan, bola da beredi» deydi.

Keyingi kezderi siz basqarıp otırğan «Asıl arna» men öziñizdiñ jeke basıñızğa aqparattıq şabuıl jiilep ketkendey. Mwnıñ sebebi nede dep oylaysız? Kimniñ ayağın basıp kettiñiz?

Esimi el auzına erterek ilingen Mwhamedjan Tazabekov. Kädimgi siz biletin aytısker. Qazirgi islami-ağartuşılıq «Asıl arnanıñ» basşısı. Mwhamedjan mırza www.abai.kz aqparattıq portalınıñ oqırmandarına arnap bergen swhbatında «anıq Islamğa häm sünnetti mindet dep bilgen jwrt sanasına selkeu tüsiruge tırısuşılıq bolğan, bola da beredi» deydi.

Keyingi kezderi siz basqarıp otırğan «Asıl arna» men öziñizdiñ jeke basıñızğa aqparattıq şabuıl jiilep ketkendey. Mwnıñ sebebi nede dep oylaysız? Kimniñ ayağın basıp kettiñiz?

-  Qay kezde de jaqsı närseniñ birden qabıldanbaytını belgili. «Asıl arna» telearnası bizdiñ qoğamda qardı jarıp şıqqan gül sekildi, bwlttan şıqqan kün sekildi bolğandıqtan, el nazarın birden özine audardı. Halıq Allanıñ osınday sıyın, meyirin qabıl aluğa layıq boldı ma, bolmadı ma, bilmeymin. Biraq tosın qabıldağanı anıq. Janaşırlıqpen de, bilmestikpen de ärtürli pikirlerdiñ aytılıp jatqanı da ras. Sınauşılardan köri quanuşılar, şükirşilik qıluşalar köp. Sondıqtan qazir «Asıl arnağa» qatıstı qanday pikir aytılsa da, siz aytqanday aqparattıq şabuıl jasalsa da, barlığına tüsinistikpen qarauğa tırısamız. Sebebi, bizdiñ nietimiz äueli Allağa mälim. Ekinşiden, alğa qoyğan maqsatımız özimizge de, özgege de paydalı ekenine tolıq közimiz jetip otırğandıqtan, onday sözderge asa män bere qoymaymız. «Bilmegendi keşirmeseñ, bilgendigiñ qayda?» degen babalar ösieti bar emes pe?

 

Islam nasihatı - payğambarlardan miras bolıp kele jatqan närse. «Asıl arnanıñ» maqsatı - qazaq jwrtına kerekti jaqsılıqtardı jetkizu. Onıñ işine imandılıq ta, meyirimdilik te, izgilik te kiredi. Osı twrğıdan alğanda, biz turalı qattıraq aytıp jatqan bauırlarımız bolatın bolsa, bizge degen janaşırlıqpen aytıp jatqan şığar, bizdi bwdan da jaqsı bolsa eken degen niettes peyili şığar dep esepteymin. Al artıq ketip jatqan jerleri bolsa, jeke basımızdan, bizdiñ atqarıp jatqan jwmısımızdan, ruhani bolmısımızdan tolıq mağlwmatı joqtığınan dep oylaymın. Äri biz bireudiñ ayağın basıp, bireuge kedergi keltiretindey sipatta emespiz. Öytkeni, biz ömirde qanday jağday tuındasa da, mäseleniñ şeşuin äueli Qwrannan, sosın payğambarımız Mwhammed (s.ğ.s.) sünnetinen izdeymiz. Al sol payğambarımız (s.ğ.s.) Alladan kelgen aqiqattı adamdarğa jetkize bastağanda da barlıq jwrt birden qwşağın aşıp, Islamdı ruhani temirqazığı etip ala qoyğan joq. Eger adamzattıñ abzalı Mwhammed payğambarımızğa (s.ğ.s.) basqa twrmaq tuğan-tuıstırınıñ özi senbey, «bağıtımızdı bwzıp jatırsıñ» dep kinä artqan bolsa, jetpis jıl boyı ruhımız taptalıp, namısımız janşılıp, bir birimizdiñ etegimizden tartuğa äbden etimiz üyrenip, qazaq ekenimizge, mwsılman ekenimizge wyalatınday jağdayğa jetkende, «Asıl arna» sekildi telearna şığıp, ruhani özegimizdi sonau tamırınan köktetkisi kelip, jaqsılıqtarğa jarşı bolıp jatqanda da keybir adamdar men toptardıñ bizge negizsiz sın aytuına da tüsinistikpen qarauğa tiispiz. Öytkeni, biz künäsi men kemşiligi jetkilikti köp beybaq pendeniñ birimiz. İlgeride bir ğwlama «YA, Rabbım! Seniñ mindettegen qwlşılıqtarıñdı layıqtı türde jasay almay jatırmız. Seniñ uäde etken jännatıñdı tek sen jibergen sınaqtarğa sabır qılu arqılı ğana ümit ete alamız» degen eken. Sondıqtan, keyde bireuden artıq söz estimesek, köñilimiz renjitin körinisterge köndikpesek, pendeşilikter men künälardan qalay arılmaqpız?

Äri qazirgi qoğamda özgeden qattı söz estu üşin kinäli bolu şart emes. Sondıqtan, biz jaylı qisınsız sözderdi jan dausı şığıp aytıp jatqandar bolsa, olarğa aytarım - Qwranda Alla Tağala «Bilimiñ bolmağan närseniñ soñına tüspe» deydi. Bir adam jaylı pikir aytu üşin sol adammen birneşe mäselede sınaluıñ kerek: wzaq saparda birge bolğan boluı kerek, sauda-sattıqta, dünie mäselesinde sınaluı qajet, körşi twrğan boluı kerek nemese şäkirt bolıp, ilim üyrengen boluı tiis. Al bizge qatıstı aytıp jürgen adamdardı men osı qağidalardıñ eşqaysısına siğıza almaymın. Olar da eldiñ qamında jürgen azamattar ğoy. Qaytalap aytayın, janaşırlıqpen, biraq bilmestikten aytıp jatqan sözderi bolar.

Qazir qarapayım jwrt «oybay anau uahab, mınau sopı» dep sol sözderdiñ mağınasın bilmey jatıp üreylenetin boldı. Taratıp aytıp beriñizşi. Bwl qaydan şıqqan «terminder»?

-  Bwl «terminder» jaylı aytpas bwrın biz keybir qağidalardı jäne din jolında wlı wstaz bolıp ötken Mwhammed payğambarımızdıñ (s.ğ.s.) ömirinen habardar boluımız qajet. Sonda köp närseniñ jauabı özinen özi şeşiledi. Qarapayım halıqtı aqiqat jolına tüsirmeu üşin Islam dwşpandarı adamdardı qorqıtatın ideologiyalardı oylap tabumen keledi. Osı twrğıdan alğanda, biz Allamızdı dwrıstap tanımay jatıp, dinimizdi özimiz bekem wstanbay twrıp, bireudi kinälauğa, bireuden kinä izdeuğa asıqpauımız kerek. Töñiregimizden jau izdeumen aynalısatın bolsaq, älbette köp mäseleden kende qalamız. Öytkeni, öz işki düniemizge özimiz üñilip, özimizdi, sırtqı düniemizdi tüzetuge uaqıt qalmaydı.

Qazaqstannıñ negizin qwraytın - mwsılman qazaqtar. Sol mwsılman qazaqtıñ köbeymeui üşin, alauız bolıp, ıntımağı bolmay, bir-birin dwşpan twtuı üşin sırtqı küşterdiñ atsalısatını beseneden belgili. Sondıqtan, mwnday «terminderdiñ» şığu tarihı äueli sırtqı dwşpandardıñ ayla-şarğısınan bolsa, ekinşiden, özimizdiñ din qağidaların bilmeuimizden. Mäselen, köşede kindigin aşıp bara jatqan kez-kelgen bir qızdı men jezökşe dep kinälasam, qay qisınğa siyadı? Sol siyaqtı saqal qoyğan, din wstanğan adamdı öziñe wnamağan sipatı üşin «oñbağan uahab, artta qalğan sopı» dep aydar tağıp kinälasaq, erteñ Alla aldında jauap beruge tura keledi. Al onday sözderdi bireulerdi arandatu, aralarına ot jağu maqsatında aytatın bolsa, onıñ künäsi odan beter köbeyedi. Sondıqtan bizge köleñkemizden qorqıp, köp işinen jau izdegennen köri adamdarğa aqiqat joldıñ abzaldığın aytıp  nemese öz imanımızdı körkemdeumen aynalısqanımız jaqsı.

Jaqında «Üş qiyan» gazeti «Asıl arnanı» sälafilik sarındağı telarna ekenine dälel keltirip jatudıñ qajeti joq» dep jazdı. Bir avtor siz ben Şorabek Aydarovtı «qıp-qızıl uahab» dep atadı. Şınıñızdı aytıñızşı, bwl ne qılğan paradoks? Öziñiz uahab, telearnañız sälafi...

-  «Üş qiyan» gazetin qolıma tüskende oqıp twramın. Wlttıñ bolaşağı üşin küyzeletin, qazaq mädenieti, ruhaniyatı üşin barın salatın jigitter basılımnıñ bası-qasında jürgen sekildi. Biraq din mäselesine kelgende tolıq bilmeytin, tolıq zerttemegen jayttarı turalı asırıp jazatının joqqa şığarmaymın. Al men turalı «qateligi bolsa, tüzelse eken, jaqsılığı bolsa, odan sayın artsa eken» degen janaşırlıqtarı bolsa, Alla razı bolsın. Osı nietpen jazatın şığar dep oylaymın. Al meni bir jamandıqtan saqtandırğısı kelip jürse nemese meni adasıp jür dep oylap, tura jolğa salğısı kelse, äueli özime jolıqsın, pikirimdi tıñdasın. Men bir sozıp qol, jürip ayaq jetpeytin adam emespin. Söytip barıp oyların tiyanaqtasa, dwrıs bolar edi dep esepteymin.

Bwl jağdayğa baylanıstı bir mısal eske tüsedi. İlgeride bir kisiniñ

üyindegi balğası joğalıptı. Äri izdep, beri izdep tappay, körşi üy jaqqa qarasa, körşiniñ balası közine tüsipti. Älgi bala öz-özinen quıstanıp jürgendey körinipti. «Balğamdı osı bala aldı ma eken?» degen oy kelipti oğan. Öytkeni bala sabırın joğaltıp jürgendey de bolıp körinipti. Tağı biraz jiti qarağannan keyin «balğamdı alğan anıq osı bala» degen oy tüyedi. «Bwl balanıñ ayıbın betine basayın» dep qadam basa bergende balğanı qayda qoyğanı esine tüsipti. Söytip, balğasın öz üyinen tauıp alıp, körşi balasına qayta qarasa, tipti de wrı keypinde emes, tıp-tınış jürgen bala bolıp körinedi. Sonda älgi adam öz-özinen wyalğan eken. Sol sekildi bir adam ekinşi adamnan jamandıq, qate izdep twratın bolsa, şaytan lağnetolllağa da keregi sol. Sizge «ol adam - anıq sonday jaman adam» dep jüregiñizdi mörley tüsedi. Onsız da az qazaqtı qalay birikteremiz, öz dinine, mädenietine qalay qaytaramız dep jürgende, şaytan jaman oy salu arqılı jaulastırıp jiberedi. Al gazet tilişilerimen eşqanday bas arazdığım joq. «Qıp-qızıl uahab» dep aytatınday bwl taqırıpta söylesken kisim emes. «Asıl arnanıñ» sälafilik sarındağı telarna ekenine dälel keltirip jatudıñ qajeti joq» dep sarqılıp jazatınday olardıñ eşqaysısı telearnada bir sağat jwmıs istep körgen joq.  Mwhammed payğambar (s.ğ.s.) Mekkede uağız aytıp bastağanda, «ol - anıq siqırşı, bwğan dälel keltirip jatudıñ keregi joq» degendi öz tuıstarı aytqan edi. Biraq solar keyinnen aqiqattı moyındadı. Payğambarımızdıñ (s.ğ.s.) özine sonday sözder aytılğan bolsa, Rasulallahtıñ (s.ğ.s.) qasında biz kimbiz? Qanday pikirdi bolsa da, sözdi bolsa da estip jüruge moyınswnğan Allanıñ bir qwlımız da.

-   «Üş qiyan» demekşi, osı basılımnıñ jazuınşa, siz salt-dästürge qarsı adam ekensiz...

-  «Kisi tanımağanın sıylamas» degen. Mwnday pikirdi «Asıl arnanı» körmek tügili körgisi kelmeytin adamnan ğana estuge boladı. Äytpese, 13-14 jasımnan bastap qazaqtıñ salt-dästüriniñ işinde töltuması aytıstıñ ruhani deñgeyin köteruge qızmet etken bolsam, Jambıldıñ rölin oynap, qazaq kino önerinde kişkentay bolsa da iz qaldırğan bolsam, «Asıl arnada» önegeli analarımızğa arnalğan «Şuaqtı analar», wlttı tärbie besiginde terbetken qız-kelinşekterge bağıttalğan «Aq jaulıq», «Iman güli» bağdarlamasın aşqan bolsam, qazaqtıñ qwsbegilik, atbegilik jäne qolönerşileri jaylı «Saltıñdı saqta, dästüriñdi däripte», adam balası ömirge kelgennen dünieden qaytqanğa deyingi jön-joralğılar jaylı «Ruhani ömir», jas wrpaqtıñ boyında wlttıq sipattardı saqtauğa baylanıstı «Bolar eldiñ balası», «Ayna» jäne Islam qağidalarımen bite qaynasqan, bütindey qazaqı ömirdiñ qaynarına aynalıp ketken qwndılıqtardı nasihattaytın «Islam jäne mädeniet» sekildi arnayı bağdarlamalardı jarıqqa şığaruğa atsalısqan bolsam, yağni, qazaqtıñ bükil dästürin kögildir ekrannan künde nasihattap jatqan bolsam, onda men qalay salt-dästürge qarsı adam bolamın? «Salt-dästürge qarsı adam» dep aruaqqa sıyınu men sıylaudıñ arasın ajıratuğa qatıstı, ırım men aqiqat senim jaylı aralasıp ketken pikirlerdi ajıratu jayında aytqandarım üşin aytıp jatsa - jañsaq söz. Biz Allağa sıyınıp, aruağın sıylağan halıqpız.


-   Äulie, aruaq jaylı. Siz aytqan sıyınu men sıylaudıñ ara-jigi qay jerden ajırau kerek? Mısalı, Beket ata, Rayımbek batır basına barıp jatqandar bar ğoy.

- Jalpı, Allanıñ äulieleri - bar. Olar qay kezde de bolğan, qiyamet künine deyin bola da beredi. Oğan dälel Qwran jäne sünnette jetkilikti. Uäli - «Allağa jaqın, Allanıñ dosı» degen söz bolsa, äulie - «Allanıñ dostarı» degen mağına beredi. YAğni, köpşe türde. Äulie ğana emes, jay adamnıñ qabirin ziyarat etu de sauaptı amalğa jatadı. Mwhammed payğambarımız (s.ğ.s.) «bwrın senderdi qabirge barudan tıyğan bolsam, endi qabirdi ziyarat etuge rwqsat etemin» dedi. Bwrın tıyıp, keyin nege rwqsat berdi? Öytkeni, Islam qanat jaymay twrıp, payğambarımız (s.ğ.s.) adamdardı ölgen adamğa sıyınıp ketuden saqtandırdı. Al adamdar Islamdı tüsingen kezde qabir basına baruğa rwqsat etti. Öytkeni, Rasulallah (s.ğ.s.) bizge qabirge baruda eki närseni maqsat etip berdi. Birinşi, qabirge barıp, ölgen adamğa dwğa qılu, Alladan onıñ jarılqanuın tileu. Ekinşi, qabir basına barıp, aqıretti eske tüsiru, pendelik kökiregiñdi päseytu, ömirdiñ qayda barıp tireletinin, ölim degen eki dünie arasındağı esikti oylau. Sol arqılı Qwdayğa degen qwlşılığın arttıru. Al jay adam nemese äulie tügili Mwhammed payğambardıñ (s.ğ.s.) özinen järdem tileu, sıyınu - Islamda tıyım salınğan. Alla Tağala qasietti Qwrannıñ bärimizge belgili «Fatiqa» süresiniñ soñğı ayatınıñ soñğı sözinde «do lin», yağni, «adasqandardıñ» jolınan bizdi saqta deydi. Adasqandar dep otırğanı kimder? Hristiandar. Al olardıñ adasuınıñ eñ bastı sebebi nede? Hristiandar Isanı (a.s.) Qwdaydıñ balası dep payğambarğa sıyınıp ketti. Payğambarğa sıyınudı Alla Tağala adasqandar dese, jay adamğa sıyınu degen tipti soraqılıq bolmaq. Älemde Islamnan artıq aruaqtı sıylaytın din joq. Sebebi, mwsılmanşılıqta tiri adamnan köri ölgen adamdı ğaybattau auır sanaladı emes pe? Tiri adamnıñ sırtınan naşar söz aytsañız, keşirim swrap, tatulasuğa boladı. Al ölgen adam jaylı auır birdeñe aytsañız, onımen aqıret küninde Allanıñ aldında bir-aq jolığuğa, eseptesuge tura keledi. Biz qwrmeti biik Beket atanıñ özinen järdem swrağannan köri, ol kisiniñ artına tastap ketken ösietinen azıq izdegenimiz dwrıs. Öytkeni, Beket ata qazaq tarihındağı öte ülken twlğalardıñ biri. Qiyan-qıstaudan, jalañaş-jartastardan «Allanıñ dinin saqtap qalayın, wrpağımdı imannan ajıratpayın» dep meşit, medrese saldı. Al biz sonday amal jasamaq tügili, üyimizdiñ irgesinde salınıp, jılı su ağıp, edeni jılıp twrğan meşitke bas swğuğa erinemiz. Babalar jolına, babalarğa degen adaldığımız osı ma? Babalarımızdı sıylasaq, olardıñ aruağın qwrmettesek, olar bizge ne aytqısı keldi? Olar qaldırğan ösietterdiñ üdesinen şığuğa tırısuımız kerek emes pe? Sonda ğana aruaq, baba sıylağan, babalar wstanğan qasterli jolda jürgen bolıp eseptelemiz.

- Qazir dästürli Islam degen tüsinik bar. Sonda Islam dästürli, dästürsiz bolıp böline me? Jalpı Islam men dästürdi biriktirip twrğan ne?

- Dästürli Islam dep aytılıp jürgeni - ata-babamızdıñ bizge dindi jetkizu jolı dep esepteymin. Babalarımız bizge dindi jetkizdi. Biraq sol dinge qayşı kelmeytin dästürlermen birge örip jetkizdi. Keşe 70 jıl ruhani mektebimizden ajırağan kezde dinniñ ne ekenin, dästürdiñ ne ekenin ayıra almaytın jağdayğa tüstik  Qay dästürdiñ dinnen şıqqanın, qaysıbir jerde dinimizdiñ ornına dästürdi alğanımızdı özimiz ajırata almay qaldıq. Islam dininiñ iesi bir Alla bolğandıqtan, adamzattı baqıttı ğwmır süru üşin Alla jaratqandıqtan, Alla Tağala qanday da bir adamnıñ nemese wlttıñ baqıttı ömir sürui üşin qanday bir jön-joralğı bolatın bolsa, onıñ bärine rwqsat etken. Sol wltqa paydası joq, tek ziyanın äkeletin närse bolsa, Alla Tağala sodan ğana tıyğan. Allanıñ jibergen qwlşılıq ğibadatımen birge halıqtıñ dinge qayşı kelmeytin jön-joralğısın qatar alıp jüru - dästürli Islam.

- Orta Aziya jwrtı Imam Ağzam Äbu Hanifa mazhabında ekeni belgili. «Asıl arnanıñ» efir sayasatı osı mäzhabqa negizdelgen be? Telearnanıñ bas ideologı müfti Äbsattar qajı ekeni ras pa?

- Bwl telearnanı aşu ideyası kelgen küni-aq eñ birinşi sol Äbsattar qajı Derbisäli ağamızdıñ aldına barğanbız. Ol kisi «telearna memleket wstanıp otırğan ideologiyağa qayşı kelmese, Qazaqstan Mwsılmandarı Dini Basqarmasınıñ (QMDB) wstanıp otırğan jolına tura keletin bolsa, qoldaymız» dep öz nietin bildirgen. Sodan beri bizdiñ bağıt beruşimiz de, bastı ideologımız da - Äbsattar qajı. Tek müfti ğana emes, ol kisi basqarıp otırğan QMDB-nıñ barlıq imamdarı men dini bilgirleri şama-şarqınşa «Asıl arnanıñ» Äbu Hanifa mäzhabında boluına barlıq küş-jiger, aqıl-oyın salıp otır. Biraq keybireuler, ökinişke qaray, dini basqarmağa bizden boyın aulaq saluğa nasihat aytadı. Bwl - el üşin de, memleket üşin de öte qaterli piğıl dep esepteymin. Kerisinşe, biz Qazaqstanda din nasihatın jürgizgisi keletin kez kelgen jeke twlğa nemese toptıñ QMDB-men birge boluın, sol bağıtta äreket etuine ügitteuimiz kerek. Sonda ğana auızbirşilik, ruhani keñistikte tolıq bereke boladı. Sebebi, üş mıñğa tarta meşittiñ basın biriktirip, qoğamnıñ näzik tamırlarına deyin ruhani när jügirtip otırğan QMDB jwmısı -elimizdegi mwsılmandardıñ ruhani körsetkişi. Biz sıñarezulenip sınay bergennen köri sübeli amaldarımızben kelip ortaq arnanı toltıruımız kerek.

- Külkili närse, ärine. Biraq sizge min tağuşı jazarman «uahabiler Abaylar siyaqtı saqal-mwrtın qatar ösirmeydi. Saqalın ösirip, mwrtın tıqırlap aladı» deydi. Saqal-mwrttıñ «sadaqqa» ilinu sebebi nede?

- Birinşiden, bwl jerden eşqanday ideologiyalıq nemese dwşpandıq bağıt izdeudiñ qajeti joq. Kez-kelgen hadis kitabın aşsañız, payğambar Mwhammed (s.ğ.s.) «saqaldarıñdı jiberiñder, mwrttarıñdı qısqartıñdar» degen. Sondıqtan saqaldıñ wzınıraq boluı, mwrttıñ meylinşe qısqa boluı, eringe tüsip, tamaqqa aralaspauı - gigienalıq twrğıdan da, tazalıq, jarasımdılıq twrğısınan da jaqsı. Sonday-aq payğambarımız (s.ğ.s.) «özge din ökilderine wqsamañdar» degen. Özge bir dinbasılardıñ mwrtı auzına tüsip, erniniñ qayda ekenin, ieginiñ qayda ekenin bilmeysiñ. Demek, mwsılmandardı basqa din ökilderinen erekeşelep twratın sırtqı bir belgi - mwrtımızdıñ qısqa boluı. Äri tübine may qwyıp, mañız berseñiz de mwrt saqaldan wzın bolmaydı.

- BAQ-ta sizdiñ jeke basıñızğa da biraz auır söz aytılıp jatadı. Azamattıq qwqığıñızdı zañ arqılı qorğağıñız kelmey me?

- Iä, zañmen qorğanuğa qwqım da bar edi, zañ meni qorğap şığatınday meni küstanalağan sözder de joq emes edi. Biraq özi aynaldırğan azğantay qazaq, onıñ işinde qazaqtıñ eki düniesi dep jürgender tipti az. Sol az qazaq bir-birimen sottasıp jürse, qalğan.el qayda qarap boy tüzeydi? Ekinşiden, QMDB-nıñ aqparattıq nasihat tobımen Mañğıstauda bolğanımızda aytqan sözderimniñ paydasın alatın el aldı. Rahmet aytıp, batasın bergen el jetip artıladı. Sondıqtan, közim jetip, kökiregim sezinip qaytqan nätijelerdi «mağan jüz adam bata bergen edi, eki jüz adam riza bolğan edi» dep jwrt aldında maydalanğım kelmeydi. Al men fitna tuğızatın paydasız sözder aytqan bolsam, sol jerdegi qwzırlı organdardıñ qızmetkerleri de, dini basqarma ökilderi de, jergilikti äkimşilik de ay qarap otırğan joq şığar.

- Siz jaylı aşı pikir aytıp jürgenderdi «bilmestikpen aytıp jatqandar» deysiz. Mwnday kemşilikterden arılu üşin ne isteu kerek sonda?

- Alla Tağala qasietti Qwranda «Bauırlarıñ turalı kümändandañbar, olardıñ keybiri - künä» deydi. Payğambarımız (s.ğ.s.) «Eger senderge bir adam bir jaman habar jetkizse, sonı tolıq tekserip almay, senbeñder» deydi. Sondıqtan bizge bir bauırımız turalı bir jaman oy tüsti me, tolıqqandı, bütindey tekseruimiz kerek. Öytkeni, ol - adam tağdırı. Jaraydı, bizdiñ jaman sözimizden ol adamğa osı ömirde köleñke tüser. Biraq sol ağat sözimiz üşin erteñ Alla aldında jauap beruimizge tura keledi. Mäseleniñ auırlığı sonda. Mwsılmanşılıqta sol qolmen tamaqtanuğa tıyım salınğan. Mısalı, bir adam sol qolımen tamaq işip twr delik. Biraq salğan jerden ol kisini haram is jasap twr dep jazğırmay, bälkim, bir qolı qimıldamaytın şığar,nemese oñ qolında jarası, aqauı bar şığar dep aqtauğa tırısuımız, yağni, jaqsı oy oylaumız kerek. Al eger eşqanday sebebi bolmasa, sonda  ğana bauırımızğa jüregine timeytindey etip jwmsaq nasihat aytuımız kerek. Sol siyaqtı säjdege basın qoyıp, Allağa, aqıretke iman keltirgen adam turalı pikir aytqanda, payğambar (s.ğ.s.) sünnetine say äreket jasauımız kerek. Äytpese, bireuge qastandıqpen qara jağudıñ nätijesi «bireuge or qazba, öziñ tüsesiñ» degen siyaqtı özimizge qayta aynalıp soğadı.

- Sın aytılmay twrmaydı ğoy. Balama pikirlerdiñ bolğanı da dwrıs. Äytkenmen, sınauşılardan bölek siz basqarıp otırğan arnağa degen oñ közqarastağı adamdar da, Allağa şükir, jetkilikti. Körermen ıqılasın özderiñiz de sezinip jatqan şığarsızdar?

- Täuelsizdik alğan jıldarı qazaqtıñ ruhani äl-ahualı jan saqtau böliminde jatqan adam siyaqtı boldı. Qazir qarasañız, meşitterge ağılğan jastardı köresiz. Olardıñ birin äke-şeşesi qolınan jetektep apardı nemese mektepte uağız tıñdap barıp jatır dey almaysız. Alla Tağala jastardıñ jüregin aşıp, meyirimdiliktiñ jolın körsetip jatır. Bılayşa aytqanda, är adamnıñ ruhı öziniñ tamağın izdep jatır. Är adam özin qanağattandıratın ruhani qazınasın izdep jatır. Osı kezde sol qazınanı alıstan izdemey, qazaqı qalpında halıqqa berudi qolğa alğan bolatınbız. Bwl - «Asıl arna» jobası. İzdegenge - swrağan degen siyaqtı, halıqtıñ jan-düniesiniñ swrağanı imandılıq bolsa, sol imandılıq teledidar arqılı är şañıraqtıñ otınıñ bası, oşağınıñ qasına enip jatqan bolsa, halıq älbette «Asıl arnanı» jaqsı köredi. Bwl äri tabiği, äri zañdı närse. Biz bolmasaq ta bwl joba bäribir jarıqqa şığatın edi. Mwnday jobanı jarıqqa şığarudı Alla bizge näsip etipti. Özimizdiñ qazaqtar ğana emes, eşqanday Islam nasihatı jetpegen qalada twratın mısıq pen küşik qwşaqtağan özge jwrt ökilderiniñ özi Qwrannıñ orısşa audarmasın tıñdau arqılı ruhani izdegenin tapqanın aytıp jatır. Balaları tastap ketip, meyirimge şöldegen orıs halqınıñ qarttarı da bizge qoñırau şalıp jatır.

Bizdiñ telearna aşıp, jwmıs isteudegi maqsatımız - Allanıñ aqiqatın ağayınğa jetkizu ğana. Dinniñ egesi - Alla. Bizsiz de dinin Alla aqıretke deyin  saqtaydı. Din töñireginde adamdardıñ pikiri aluan türli bolğanmen, aqiqat din özgermeydi. Ärkim özin qwtqaru üşin dinine, öziniñ jäne wltınıñ eki düniesine qızmet etui kerek. Al aqiqatın aytıp, ärkimniñ esebin beruşi Alla ğana. Pendelerdiñ pikiri alınadı, tastaladı. Adamdardıñ tolıq rizaşılığın alğan eşkim joq.

- «Asıl arnanıñ» demeuşisi kim? Bizde qazir artıñda alpauıt bireu twrmasa, auqımdı jwmıs jürgizu qiın ğoy. Qarjı-qarajat qaydan?

- Ärine, äueli bizge keletin bükil rizıq-nesibeniñ jalğız egesi jaratuşı Alla ğoy. Äytse de, qarjı keybir jwrt oylaytınday arabtan, türikten nemese parsıdan kelip jatqan joq. Özimizdiñ halıqqa titimdey bolsa da imandılıqtıñ säulesi tüsse eken degen qamköñil qazaq azamattarınıñ qamqorlığımen iske asıp jatqan dünie. Olar atın atasaq ta, «e, bälenşe eken ğoy» dep jwrt eleñdeytin sayasi twlğalar emes. Biraq «osı arnağa qamqorlıq jasap jatırmın» dep özderine jarnama jasağısı kelmeytin namıstı, ıqılastı azamattar. Şirkin, baylarmızdıñ barlığı aqşasın şeteldiñ bankine salıp qoymay, halqınıñ qajetine jaratsa, qanşama tirlik osılay öz jolın tabar edi.

Swhbattasqan - Erlan Äbdirwlı.

 

P.S.

Adamdı amalına qarap bağalau - payğambardan qalğan özgermes ülgi. Qazirgi uaqıtta «Asıl arna» elimizdiñ iri qalaları ğana emes, şalğay aymaqtarındağı şağın eldi mekenderge deyin sputniktik, kabel'dik jolmen taraluda. YAğni, är qazaqtıñ şañırağına iman nwrın seuip jatır. Joğarıda aytqan payğambar ülgisimen qarasaq, «asılarnalıqtardıñ» amalın alğaşqı qatarğa qoyuğa äbden boladı eken.

 

0 pikir