Düysenbi, 6 Şilde 2020
COVID-19 QAZAQSTANDA. Jwqtırğandar — 41065. Jazılğandar — 13614. Qaytıs bolğandar — 188
Jañalıqtar 1752 0 pikir 24 Aqpan, 2010 sağat 05:35

Altaydıñ küñgey beti alay-düley

Altaydıñ küngey betindegi eldiñ hali öte auır. Qıs qaqap twr. Ağayınnıñ aldındağı qarayğan mal jwttan qırılıp jatır. Küngeydegi jwrttıñ küni ne bolar eken dep mwndağı (Qazaqstandağı) basşı-qosşınıñ, resmi orındar men sayasi wyımdardıñ biri selt eter emes. Nege? On millionnan astıq dep dabırayıp jürgen qazaqqa sırttağı qazaq kerek emes pe? Qiır jaylap şet qonğan qazaqtıñ tağdırına, äleumettik twrmısına biz nege qol wşın sozbaymız? Bizdiñ osılayşa saual tastay otırıp mäsele köteruimizdiñ mänisin bilgiñiz kelse, tömendegi aqparğa köz jügirtiñiz.

 

«Abay-aqparat»

 

... Apat boldı dep memlekettik qordan, el ortalığı Ulaanbaatardan 1700-den astam şaqırımğa tielip kelgen jem-şöp bir million üş jüz mıñğa juıq bas maldıñ jwmırına jwq bolar emes. Onday kömek-sauğanıñ kele beruine ondağı qordıñ  da şanağı şamalı. Qiır batıstağı Bayan-Ölgiy  aymağın bılay qoyğanda irgesindegi Övörhangay qatarlı aymaqtıñ malı neşe jüz mıñdap qırıluda. Aqsüyek jwttan aynalası ay jarım uaqıttıñ işinde el köleminde qırıq millionnan astam maldıñ üş millionan astamı qwri saldı. Bayan-Ölgiyde mal sanı bıltır million jarım edi, jıl ayağında eki jüz elu mıñğa kemip ketti. Soñğı derekter boyınşa, qañtardıñ basınan beri tağı  elu mıñ  twyaqtı jwt jwtıp ülgeripti.

Altaydıñ küngey betindegi eldiñ hali öte auır. Qıs qaqap twr. Ağayınnıñ aldındağı qarayğan mal jwttan qırılıp jatır. Küngeydegi jwrttıñ küni ne bolar eken dep mwndağı (Qazaqstandağı) basşı-qosşınıñ, resmi orındar men sayasi wyımdardıñ biri selt eter emes. Nege? On millionnan astıq dep dabırayıp jürgen qazaqqa sırttağı qazaq kerek emes pe? Qiır jaylap şet qonğan qazaqtıñ tağdırına, äleumettik twrmısına biz nege qol wşın sozbaymız? Bizdiñ osılayşa saual tastay otırıp mäsele köteruimizdiñ mänisin bilgiñiz kelse, tömendegi aqparğa köz jügirtiñiz.

 

«Abay-aqparat»

 

... Apat boldı dep memlekettik qordan, el ortalığı Ulaanbaatardan 1700-den astam şaqırımğa tielip kelgen jem-şöp bir million üş jüz mıñğa juıq bas maldıñ jwmırına jwq bolar emes. Onday kömek-sauğanıñ kele beruine ondağı qordıñ  da şanağı şamalı. Qiır batıstağı Bayan-Ölgiy  aymağın bılay qoyğanda irgesindegi Övörhangay qatarlı aymaqtıñ malı neşe jüz mıñdap qırıluda. Aqsüyek jwttan aynalası ay jarım uaqıttıñ işinde el köleminde qırıq millionnan astam maldıñ üş millionan astamı qwri saldı. Bayan-Ölgiyde mal sanı bıltır million jarım edi, jıl ayağında eki jüz elu mıñğa kemip ketti. Soñğı derekter boyınşa, qañtardıñ basınan beri tağı  elu mıñ  twyaqtı jwt jwtıp ülgeripti.

Qırıq-elu gradusqa jetetin  qızılşwnaq qıtımır ayazdan jazğıtwrımnıñ qattı ızğarı men qara jeli qattı boladı bwl jaqta. Juan jiñişkerip, jiñişkeniñ üziletin kezi däl sol naurız, kökek ayları. Qıstay arıqtap älsiregen mal işinen şöp ketip, twralap jığılıp, qırmanday qırıladı. Aymaq kölemindegi jüz mıñğa tarta halıqtıñ  teñ jarımı mal bağıp käsip etedi. Endeşe Altay qazaqtarınıñ  tirnektep jiğan az ğana däuleti qwmğa qwyğan suday qwrdımğa ketkeli twr degen söz.

Aymaq ortalığı Ölgiy swmınınan 200-300 şaqırım qaşıqtıqtağı Bwlğın, Bayannuur, Saqsay malşılarınıñ hal-jağdayı tipten müşkil. Olarğa avto kölik tügil at, tüyemen qatınau auırğa tüskeli aydan astı. Wlaqşın, Aşılıbwlaq, Asqıntı, Qaraköl qatarlı qırıq kün şildeniñ özinde qar basıp jatatın qiın asulardı  bir-eki metrlep qar basıp qalğan. Jergilikti twrğındar men aymaq ortalığınan barğan arnayı qwtqaruşılar, şekaraşılar joldıñ qarın küregenimen qayta-qayta dauıl ürlep tastap, ese berer emes.

Ökimet hal-qadırınşa şaralar qoldanuda. Ulaanbaatarda, sonday-aq aymaq ortalıqtarında  «Malşılarğa kömek» attı jılu-järdem jinau nauqanı jürip jatır. Alayda banknıñ borışına belşesinen batqan jwmıssız jarlı halıqtıñ qaltası tesik.

Altay swmınında mal jayıp jürgen bir qoyşı üsip ölip,   qol-ayağın üsik şalğan eki malşı auruhanağa jetkizildi. Osınday suıq habarlar  jii estiledi. «Erteñ, kelesi aptada, arğı ayda suıq qatayadı, aq bwrqaq soğadı!»  degen üreyli saqtandırulardan da qwlaq twnadı. "Jağalaspay jan qalmaydı" dep aymaq basşıları, Resey men Qazaqstannıñ, Qıtaydıñ körşiles audan, aymaqtarına qol wşın berudi ötinip qwraq wşuda. Olardıñ qaşan kömek bereri äzirşe mälim emes.

Juırda Moñğol eliniñ parlamentine saylanğan märtebeli üş ökil - Tileyhan Älmälikwlı, Bädelhan Qabdislamwlı, Jekey  Qalidoldawlı aymaqqa kelip, auıldardı aralap qayttı. Olar keşikpey Almatı  men Astanağa baradı eken.

Olardıñ  qanday qareket jasap, ne is bitir qaytarın äzirge bir Qwday ğana biledi.

Mine Bayan-Ölgiydegi hal-küy osınday.

 

Ashar Atatanım

Arnayı www.abai.kz aqparattıq portalı üşin Altaydıñ küngey betinen.

 

Suretterde: Jwt. Mal qırılıp jatır...

0 pikir