Seysenbi, 2 Mausım 2020
COVID-19 QAZAQSTANDA. Jwqtırğandar — 11571. Jazılğandar — 5757. Qaytıs bolğandar — 41
Jañalıqtar 1652 0 pikir 24 Qırküyek, 2009 sağat 12:24

Qazbek QWTTIMWRATWLI. Mittall oblısı, Maşkeeviç qalası, foks köşesi...

Batıs Qazaqstan oblısındağı Börli audanı äkimdiginiñ 2009 jılğı 9 mausımdağı №455 qaulısımen jäne 2009 jılğı 11 mausımdağı audandıq mäslihattıñ №12-5 şeşimimen Aqsay qalasındağı «Zavodskaya» köşesine QPO b.v. kompaniyasın 2006 jıldıñ 17 qazanınan beri basqarıp kele jatqan ağılşın azamatı Rodjer Fokstıñ esimin berdi. Qazir «jaña» köşeniñ su jaña atauı qos tilde - qazaq jäne ağılşın tilderinde ilinip te ülgergen.

Batıs Qazaqstan oblısındağı Börli audanı äkimdiginiñ 2009 jılğı 9 mausımdağı №455 qaulısımen jäne 2009 jılğı 11 mausımdağı audandıq mäslihattıñ №12-5 şeşimimen Aqsay qalasındağı «Zavodskaya» köşesine QPO b.v. kompaniyasın 2006 jıldıñ 17 qazanınan beri basqarıp kele jatqan ağılşın azamatı Rodjer Fokstıñ esimin berdi. Qazir «jaña» köşeniñ su jaña atauı qos tilde - qazaq jäne ağılşın tilderinde ilinip te ülgergen.

Bwl aqparat halıqtıñ qwlağına alğaş tigende ziyalı qauım äjeptäuir dürligip qaldı. «Bwl ne masqara?! Şetel azamatına köşe bergen degen ne swmdıq?! Onıñ üstine tiri adamğa?» degen uäjdi pikir oblıstağı keybir wltjandı basşılardıñ auzınan da şıqqan edi. Jergilikti basılımdarda da qarsılıq tanıtqan twrğındardıñ maqalası dürkin-dürkin jarıq kördi. Onıñ üstine Qazaqstan Respublikası Ükimetiniñ 2005 jılğı 25 qañtardağı №45 qaulısımen bekitilgen «Qazaqstan Respublikası memlekettik-onomastikalıq jwmıs twjırımdamasınıñ» «eldi mekender men köşelerge qanday eñbek siñirgenine qaramastan tiri kisiniñ atı berilmeui kerek» dep soqırğa tayaq wstatqanday qıp körsetken tarmaqşası bar, köşe, eldi meken atauların özgertuge moratoriy jariyalağan memlekettik hatşı Qanat Saudabaevtıñ 2009 jılğı 15 qañtardağı №32-28.41 hatı jäne bar. Soğan oray «Audan äkimdigi men audandıq mäslihattıñ şeşimi zañsız eken, küşi joyılatın bolıptı» degen qauesette tarağan. Solaqay şeşimniñ jelkesi köp keşikpey qiılatın bolar degenbiz. Söytsek, olay bolmay şıqtı. Az-kem tınıştıq älgi şeşimdi qalay da zañdastırudıñ jolın izdeuge ketse kerek.

Sonımen, şeşim şıqtı. Köşe atın özgertude börlilik äkimdik pen audandıq mäslihat «Qazaqstan Respublikasınıñ äkimşilik-aumaqtıq qwrılısı turalı» Zañnıñ «audandıq mañızı bar qalalardağı alañdarğa, köşelerge, sayabaqtarğa, skverlerge, köpirlerge jäne basqa da qwramdas bölikterge at qoyu, olardıñ atın özgertu turalı jäne ataularınıñ transkripciyasın özgertu turalı mäselelerdi şeşedi» degen 12-babın basşılıqqa alıptı. Osı şeşimniñ dwrıstığına oblıs äkimi Baqtıqoja İzmwhambetov te bas izepti deydi biletinder. «Itke dwğalıq joq edi, riza boldım ğoy wşa men tösiñe» degendey, basşılardıñ Foks mırzağa köşe atın beruge nege qwmar bolğanı da tüsinikti: Qaraşığanaq kenişine 40 jıl qoja bolıp otırğan QPO b.v. kompaniyası älgi köşeni asfal'ttauğa 48 million teñge böledi eken-mıs...

...Aytpaqşı, küni keşe Rodjer Foks köşesin asfal'ttau bastalıptı. «BGS-Aqsay» JŞS jürgizip jatqan jwmıs sapasın QPO b.v. mamandarı özderi qadağalap otırğan körinedi. Aqiqatın aytayıq, älgi Foks köşesiniñ twrğındarı jarılqauşılarınıñ jolında öluge bar deydi. «Bizdiñ köşege osıdan basqa at keregi joq!» dep bir kisidey qol qoyıp, barmağın basqan hattı äkimdik «twz közirdey» salmaqtap wstap otırsa kerek.

Oral qalasınıñ twrğını Talğat Qatauov degen azamat Oraldan şığatın «Ayna» gazetine joldağan «Şäkimovtiñ şwğıl şeşimi şu şığardı» attı hatına Abay atamızdıñ «Payda oylama, ar oyla!» degen qanattı joldarın epigraf etip alğan eken.

«Reseydiñ bes oblısımen şekaralas Aq Jayıq öñirinde onsız da til mäselesi qordalanıp, orıstanğan jer-su attarınıñ äli künge deyin 60 payızı qazaqşa atauğa özgertilmey otırğanda, şeneunik Şäkimovtıñ şwğıl qaulısı men birauızdan qabıldanğan halıq qalaulılarınıñ şeşimi jığılıp jatqan tilimiz ben «-ov,-ev» ten ayırıla almay otırğan wltımızğa jwdırıq bolıp tidi. Olar «Memlekettik til» turalı Zañnıñ qabıldağanına 20 jıl tolu qarsañında öz eli men halqına wlt abıroyın ayaq astı etetin «sıy» tartu etip otır. Özge eldiñ alpauıt bay adamına boy wra tabınıp, onı artıq sanap, esimin wlıqtau - qoğamğa jasağan zor qiyanat», - dep jazadı Talğat Twrsınğaliwlı.

«Foks wlt bolıp qalıptasuımızğa, ruhani qwndılıqtarımızdı nasihattauğa jäne halıqtıñ äleumettik jağdayı men adam faktorın arttıruğa üles qospağanı ayan. Mümkin, bwrınğı «Zavodskaya» köşesin asfal'ttau üşin azın-şoğın aqşa bergen bolar. Onday jağın eskere bersek, elimizde strategiyalıq mañızı bar iri käsiporındardıñ barlığı da şetel azamattarınıñ qolında emes pe? Qarağandı kömirin kösip jwtıp jatqan ündilik Lakşmi Mittal men bizdiñ jerdiñ ken qazbaları arqılı bayıp, älemge tanılğan evrey A.Maşkeeviç, qaptağan investor qara qıtaylar «eñbegimiz bar, aqşa berdik, qwbır jürgizdik, jaña ülgidegi zäulim ğimarattar saldıq» dep eldiñ jer-su attarın öz esimderimen atauın swrasa, olardıñ atı-jönin bere salamız ba... Büyte bersek, erteñ Qazaqstannıñ kendi aymaqtarınıñ birinen Mitall oblısı, Maşkeviç qalası degen eldi mekenderdiñ atauı payda boluı äbden mümkin ğoy. Sol sebepti qalıñ bwqara tarapınan is nasırğa şappay twrğanda mınaday wlttıq mañızı bar teris äreketterge el-jwrt bolıp tosqauıl qoyıluı kerek. Börlilik şeneunikter atalğan qaulı men şeşim küşin özderi joyıp, aqparat qwraldarı arqılı halıqtan keşirim swrap, «Zavodskaya» köşesine wltına eñbegi siñgen Alaş ardaqtılarınıñ biriniñ esimin beruge tiis», - dep tüyindeydi avtor «Ayna» gazetinde jariyalanğan hatında.

Amanatqa qiyanat bolmasın, Talğat Twrsınğaliwlınıñ tağı bir wsınısın ayta keteyik: «Eger jergilikti bilik ieleri Foksti qattı jaqsı körip, eske alğısı kelse, öz esimderin, bala-şağası men üy januarlarınıñ atın «Rodjer Foks» dep özgertsin. Al elimiz ben jerimizdiñ atauında şaruası bolmasın!» - deydi ol.

Belgili zañger, wltjandı azamat, «Örken» qoğamdıq birlestiginiñ törağası Abzal Qwspanov ta joğarıdağı şeşimniñ wlttıq namıs pen memleket bedeline nwqsan keltiretinin aytadı.

- Halıqtıñ, ziyalı qauımnıñ qarsılığın, qoğamdıq pikirdiñ betalısın bayqağan soñ, jergilikti bilik rayınan qaytuı tiis edi. Sol kezde Rodjer Foks te özi az kün dämin tatqan Qazaqstan turalı jaqsı oyda qalıp, «qazaqtar - namıstı halıq eken» dep sıylap keter edi. Ökinişke qaray, bilik osı bir qazaqtıñ namısın taptaytın şeşimdi qızğıştay qorıp, zañdastıruğa küş saluda. Biraq bwl bola qoymas. Öytkeni üstirt qarağannıñ özinde audan äkimdigi men audandıq mäslihattıñ bwl şeşiminde mınaday qos birdey zañbwzuşılıq bar:

Birinşiden, bügingi Sırtqı ister ministri häm memlekettik hatşı Qanat Saudabaevtıñ eldi meken, köşe atauların özgertuge jasağan moratoriyi atalğan şeşim şıqqan sätte öz küşinde bolatın.

Ekinşiden, qanday eñbegi bolğanına qaramastan tiri adamğa köşe, eldi meken, t.b. atauların beruge bolmaydı degen Ükimet qaulısı bar.

«Zañger retinde aytarım, Börli audandıq mäslihatı şığarğan şeşimniñ zañsızdığın sot aldında däleldep şığa alatınıma 100 payız senimdimin. Tipti oblıstıq deñgeyde ädildik taba almağan jağdayda Astanağa, Joğarğı Sotqa deyin baruğa äzirmin. Al ol jaqta wlttıq namısı joğarı azamattar jeterlik», - deydi Abzal Temirğaliwlı.

Abzal Qwspanov jaqında «Örken» qoğamdıq birlestiginiñ atınan älgi  mäseleni Bas Prokuraturanıñ, QR Parlamentiniñ nazarına wsınıp, «Egemen Qazaqstan» gazetine resmi hat joldaptı.

«Abay.kz»-nıñ anıqtaması:

«Qaraşığanaq Petrolium Opereyting b.v.» kompaniyasınıñ bas direktorlığına 2006 jıldıñ 17 qazanı küni tağayındalğan Rodjer Foks «Bi Dji Grupp» (bwrınğı «British Gas») kompaniyasında 25 jıl boyı qızmet etipti. Ol Wlıbritaniya, Braziliya, Egipet jäne Filippin memleketterinde asa iri energetikalıq jobalarğa basşılıq jasağan maman retinde tanımal. Fokstıñ alğaşqı mamandığı injener eken, keyin jobalau menedjmenti salasında ğılımi ataq alğan.

Qaraşığanaqqa kelgenge deyin Rodjer Foks Egipettegi ELNG konsorciumında bas atqaruşı direktor bolğan körinedi.

P.S. Biz internetti şarlap körip, Braziliya men Egipette, tipti Tınıq mwhitındağı şağın araldarda ornalasqan Filippin memleketinde Rodjer Fokstıñ atına berilgen köşe, eldi meken, t.b. atauları turalı mälimet wşırastıra almadıq. Atalğan elderdiñ tili men tarihın jaqsı biletin oqırmandarımızdan mäseleniñ anıq-qanığına jetuge kömektesuin ötinemiz.

 

0 pikir