Senbi, 15 Tamız 2020
COVID-19 QAZAQSTANDA. Jwqtırğandar — 101848. Jazılğandar — 78633. Qaytıs bolğandar — 1269
Jañalıqtar 4435 0 pikir 31 Mamır, 2013 sağat 15:01

Quğın-sürginniñ sebep-saldarı qwpiya bolıp qalıp jatır

QR Parlamenti mäjilisiniñ Almas Twrtaev bastağan bir top deputatı «31 mamır – Aşarşılıq pen Sayasi quğın-sürgin qwrbandarın eske alu künine» baylanıstı Ükimet basşısı Serik Ahmetovke deputattıq saual joldadı.

Qwrmetti Serik Nığmetwlı!

31 mamır – Aşarşılıq pen Sayasi quğın-sürgin qwrbandarı küni 1997 jıldan beri QR Prezidentiniñ Jarlığımen atap ötilip keledi. Jarlıqqa säykes QR Ükimetine jıl sayın 31 – mamırda sayasi quğın-sürgin qwrbandarına arnalğan is-şaralar äzirlep ötkizu tapsırılğan. Al osı is-şaralar öz därejesinde Ükimet tarapınan atqarılıp jatır ma?!
HH ğasırda qazaq halqınıñ jartısına juığın qırıp salğan 1917-20-jıldar men äygili 30-şı jıldardağı qoldan wyımdastırılğan alapat aşarşılıq pen 37 jılğı qandı qırğın – sayasi repressiya bağası äli tolıqqandı berilgen joq. Ukraina Joğarğı Radası eldi qırğınğa wşıratqan aşarşılıqtı Golodomor dep jariyalap, ukrain halqına jasalğan genocid dep taptı. Ukraina sotı I.Stalinnen bastap, bwrınğı KSRO basşıları men Ukrain Keñestik Socialistik Respublikası jetekşilerin de osı alapat qılmıstı jasağan qılmıskerler dep ükim şığardı.

QR Parlamenti mäjilisiniñ Almas Twrtaev bastağan bir top deputatı «31 mamır – Aşarşılıq pen Sayasi quğın-sürgin qwrbandarın eske alu künine» baylanıstı Ükimet basşısı Serik Ahmetovke deputattıq saual joldadı.

Qwrmetti Serik Nığmetwlı!

31 mamır – Aşarşılıq pen Sayasi quğın-sürgin qwrbandarı küni 1997 jıldan beri QR Prezidentiniñ Jarlığımen atap ötilip keledi. Jarlıqqa säykes QR Ükimetine jıl sayın 31 – mamırda sayasi quğın-sürgin qwrbandarına arnalğan is-şaralar äzirlep ötkizu tapsırılğan. Al osı is-şaralar öz därejesinde Ükimet tarapınan atqarılıp jatır ma?!
HH ğasırda qazaq halqınıñ jartısına juığın qırıp salğan 1917-20-jıldar men äygili 30-şı jıldardağı qoldan wyımdastırılğan alapat aşarşılıq pen 37 jılğı qandı qırğın – sayasi repressiya bağası äli tolıqqandı berilgen joq. Ukraina Joğarğı Radası eldi qırğınğa wşıratqan aşarşılıqtı Golodomor dep jariyalap, ukrain halqına jasalğan genocid dep taptı. Ukraina sotı I.Stalinnen bastap, bwrınğı KSRO basşıları men Ukrain Keñestik Socialistik Respublikası jetekşilerin de osı alapat qılmıstı jasağan qılmıskerler dep ükim şığardı.
1930-1933 jıldar aralığındağı aşarşılıqta keybir tarihşılarımızdıñ esebi boyınşa 4 millionğa juıq adam qırılğan. Almatıdağı ülken jiında qandı qırğınnıñ avtorlarınıñ biri Goloşekin «biz keremet jetistikke qol jetkizdik» dep bayandama jasap, oğan barlıq kommunister du qol şapalaqtap jatqanda, köşede biriniñ üstine biri üyilip aştan ölip jatqan mäyitterdiñ iisi aşıq terezeden işke enip twrğanın aytadı kuäger qayratkerlerimiz.
1897 jılı ötken Reseydegi halıq sanağınıñ resmi statistikasına qarasaq, özbek wltı 1 million 690 mıñ, täjik wltı 350 mıñ adamdı qwraptı. Sol uaqıtta qazaqtıñ sanı 4 million 84 mıñ adam bolğan eken. 100 jıl aralığında özbek wltı 25 millionğa jetse, osı künderi Elimizdegi qazaq wltınıñ sanı 11 millionğa äreñ jetti. Mine, aşarşılıqtıñ ornı tolmas alapat zardabın osıdan-aq biluge boladı.
1937-1938 jıldardağı sayasi repressiyada 100 mıñnan asa adam jazıqsız halıq jauı atandı.
Jas wrpaqtı Alaş ideyasımen keñ auqımda jäne jüyeli türde tanıstırıp, onı otanşıldıq ruhta tärbieleu maqsatında Alaş qozğalısına qatıstı arhiv qwjattarın, birinşi kezekte 1928-1932 jıldarğa tiesili ğasır qwjatı atalğan «Alaş isi» sot procesteri materialdarın köp tomdıq türinde jariyalau isi qolğa alınu kerektigi aytılğan bolatın. Sonımen qatar osı «Alaş isi» sot procesimen tikeley baylanısı bar kelesi mäsele - ol HH ğasırdıñ 20-50-şi jıldarında jürgizilgen sayasi repressiya materialdarı. Qazaqstan tarihında wlttıq sayasi basqaruşı topqa jäne şığarmaşılıqtağı ziyalılarğa baylanıstı jürgizilgen jappay repressiyalau şaralarınıñ sebep-saldarı irgeli zertteu twrğısınan äli de bolsa jan-jaqtı tolıq aşılmağan küyinde qalıp kele jatır.
Almatıdağı Naurızbay batır men Qabanbay batır köşeleriniñ qiılısındağı sayabaqta biz zor keleñsizdikke kuä boldıq. Jıldar boyı iske aspay kele jatqan Sayasi quğın-sürgin qwrbandarına arnalatın eskertkiştiñ belgisi – tastwğır tarihımızda auır qasiret alıp kelgen zwlmat pen zobalañnıñ 60 jıldığında, yağni 1992 jılı ornatılğan eken. Sodan beri ötken 21 jılda osı tastwğırdı eskertkişke aynaldıra almauımız eldigimizge sın.
Qazaq halqınıñ jartısına juığın jalmap ketken qoldan jasalğan Aşarşılıq pen Sayasi quğın-sürgin qwrbandarına arnalğan eskertkiş- memorialdıq keşen twrğızu – jastarımızğa ötkennen sabaq berip, otanşıldıqqa tärbieleytin tarihi mäni zor sayasi oqiğa bolıp tabıladı. Endeşe bwğan Prezident jarlığına säykes jıl sayın 31 – mamırda sayasi quğın-sürgin qwrbandarına arnalğan is-şaralar äzirlep ötkizu tapsırılğan, oğan Ükimetimiz tereñ män berip, basa nazar audaruı kerek.

Qwrmetti Serik Nığmetwlı!

Joğarıda atalğan sayabaqta ayaqsız qalğan eskertkiş jwmısınıñ qaşan märesine jetetinin jäne Sayasi quğın-sürgin qwrbandarın, sol bir tarihımızdağı qasiret jıldarın zerttep, wrpaqqa qwndı mağlwmat qaldıru jöninde Ükimet tarapınan atqarılıp jatqan jwmıstarmen habardar etuiñizdi swraymız.
«Aq jol» partiyası 31 mamır – Aşarşılıq pen Sayasi quğın-sürgin qwrbandarı küni jäne Täuelsizdigimizben kelgen Memlekettik merekeler: Täuelsizdik küni, Naurız meyramı, Konstitutciya küni jäne Qarulı küşterdiñ qwrılğan künderinde barlıq qazaqstandıqtardı täuelsiz Qazaqstannıñ Memlekettik tuınıñ bir bölşegin – kögildir lentanı tarihımızğa körsetilgen qwrmet belgisi retinde tağıp jüruge şaqıradı.

 BİZ
- Qazaqstanda 1921- 1954 jıldar aralığında sayasi sebeptermen 100 mıñnan astam körnekti qoğam qayratkerleri jazalanğanın, 25 mıñnan astamı atılğanın;
- Ärtürli bağalaular boyınşa, twtastay alğanda qazaq halqınıñ 60-65 payızın qwrağan 2-3 millionğa juıq adamnıñ aşarşılıq näubetinen ajal qwşqanın, Qazaq elinen 1,5 million adamnıñ bas sauğalap, bosıp ketkenin;
- Wlttıq memlekettilik müddesin közdegen közi aşıq, kökiregi oyau ziyalılarınan tügeldey derlik ayırılğanın;
- Qazaqstannıñ jüzdegen mıñ jazıqsız jandardıñ jäne repressiyağa wşırap, quğındalıp kelgen basqa etnostardıñ mekenine aynalğanın, swrapıl zwlmattı basınan keşken bizdiñ halqımızdıñ olardı swmdıq jwttan, adamdardı qınaday qırğan aşarşılıqtan qwtqarğanın ärdayım ESTE SAQTAYMIZ.

Qwrmetpen,
«Aq jol» QDP
Parlamenttik frakciya müşeleri:
A. Twrtaev
A. Peruaşev
E. Nikitinskaya
A. Äbildaev
N. Jazılbekov
M. Qazbekova

 T. Erğaliev

Masa.kz

0 pikir