Jeksenbi, 20 Qırküyek 2020
COVID-19 QAZAQSTANDA. Jwqtırğandar — 107199. Jazılğandar — 101822. Qaytıs bolğandar — 1671
Jañalıqtar 2908 0 pikir 25 Tamız, 2009 sağat 06:37

IDIOSINKRAZIYA

Ğayıptan tayıp, Resey ükimeti reñ-jüzi, tür-tüsi bizden aynımaytın adamğa aynala qalsa...  Sandıraq oydıñ säti tüsse de, emşiler oğan osı maqala taqırıbındağı diagnozdı qoyar ma edi, kim bilsin. Esteriñizge sala ketsek, idiosinkraziya degenimiz, jüyke jüyesiniñ qozuı negizinde qanday da bir qozğalıs ielerin, ya qwbılıstı jek körui, körse jüregin aynıtatın auru türi. Äsirese, bwl auru orıs tağına Vladimir Putin otırısımen auıq-auıq körinis berip keledi. Mısalı, sırqattıñ soñğı körinisi retinde Resey basşısı Dmitriy Medvedevtiñ tübi bir ukrain halqınıñ törelerine doq körsetuin sanauğa boladı. Ärine, äzirge hat arqılı. Qazaqstan üşin orıs-ukrain qatınasına qırau qatuı - jaqsılıqtıñ nışanı emes. Nege deseñiz, bwl keleşekte keñes şekpeninen şıqqan elder arası qanşalıqtı şıtınauı mümkindigin körsetti. Sebebi, sınıqqa sıltau izdegen Mäskeu bwl jolı «osetin scenariyin» mardıtpadı. «Öz azamattarımızdı qorğaymız» dep özeuremey-aq, «dos eldiñ sayasatın jürgizbey otırsıñdar» dep dürse berdi. Qazirdiñ özinde Medvedev hatı keler jılı ötetin Ukrainadağı prezident saylauında bastı ilmek bolatını, endi-endi qabısıp kele jatqan el işin tağı da Batıs pen Şığısqa qaq jaratını belgili. Osılay dep ukrain sarapşıları bebeu qağadı.

Ğayıptan tayıp, Resey ükimeti reñ-jüzi, tür-tüsi bizden aynımaytın adamğa aynala qalsa...  Sandıraq oydıñ säti tüsse de, emşiler oğan osı maqala taqırıbındağı diagnozdı qoyar ma edi, kim bilsin. Esteriñizge sala ketsek, idiosinkraziya degenimiz, jüyke jüyesiniñ qozuı negizinde qanday da bir qozğalıs ielerin, ya qwbılıstı jek körui, körse jüregin aynıtatın auru türi. Äsirese, bwl auru orıs tağına Vladimir Putin otırısımen auıq-auıq körinis berip keledi. Mısalı, sırqattıñ soñğı körinisi retinde Resey basşısı Dmitriy Medvedevtiñ tübi bir ukrain halqınıñ törelerine doq körsetuin sanauğa boladı. Ärine, äzirge hat arqılı. Qazaqstan üşin orıs-ukrain qatınasına qırau qatuı - jaqsılıqtıñ nışanı emes. Nege deseñiz, bwl keleşekte keñes şekpeninen şıqqan elder arası qanşalıqtı şıtınauı mümkindigin körsetti. Sebebi, sınıqqa sıltau izdegen Mäskeu bwl jolı «osetin scenariyin» mardıtpadı. «Öz azamattarımızdı qorğaymız» dep özeuremey-aq, «dos eldiñ sayasatın jürgizbey otırsıñdar» dep dürse berdi. Qazirdiñ özinde Medvedev hatı keler jılı ötetin Ukrainadağı prezident saylauında bastı ilmek bolatını, endi-endi qabısıp kele jatqan el işin tağı da Batıs pen Şığısqa qaq jaratını belgili. Osılay dep ukrain sarapşıları bebeu qağadı.

Alğaş bolıp 11 tamızda Dmitriy Medvedev jahantordağı jeke blogına beynejazba qoydı. Jazbanıñ wzaqtığı bes minut bolsa da, körşi eldegi antireseylik köñil-küy de, wltşıldıqtı qoldan qozdıru da taqırıptan tıs qalmadı. Bastısı - bwğan deyin sırbaz qalpın saqtap kelgen Medvedev sır berdi, jeke basqa köşip, «YUşenko ketpese, bizge qatıstı sayasat ta özgermeydi» degendi bükpesiz ayttı. Medvedevke salsaq, ağayındı elderdiñ arasınan ötken qara mısıqtan YUşenkonı jazbay tanığan. Äsirese, bıltırğı bes kündik soğısta Tifliske qaru tasığanın betine basadı. «Chinvalide orıs bitimgerleri men beybit twrğındarın ukrain qaruımen qırdı» deydi. Birinşiden, Ukraina - militar elderge sauıt-sayman satu arqılı mlrd.-tağan aqşa sauıp otırğan el. Qolayına kelse, BWW qarsı bolmasa, qaruın satpa dep eşkim qolın qaqpaydı. Ekinşiden, Saakaşvili satıp alğan qarudıñ bäri Kreml'men şekispes bwrın äkelindi äri bwğan eşqanday halıqaralıq embargo qoyılğan joq-twğın. Endeşe, bäri zañdı emes pe? Odan qalsa, «Ukraina NATO-ğa kiruge entelep otır jäne Qırımdağı äskeri-teñiz bazamızdan qwtılğısı keledi» dep, ökpesin aytadı Medvedev mırza. Eñ soraqısı - Resey basşısı öz äriptesin «tarihtı qayta jazudağı» talpınısı üşin ittalaqqa tastağısı bar. Bwl jerde äñgime soñğı jıldarı serpin ala bastağan wlttıq oyanu ürdisi, onıñ işinde benderovşılarğa tiisinşe bağa beru men Golodomordı ukraindıqtarğa qarsı qiyanat dep qarastıru jayında bolıp otır. Mäskeu wstanımı kimge de bolsın wğınıqtı. Eger jetpis jıl boyı 15 eldi erkinen tıs wstap kelgen Mäskeu olarğa erkindik berse, bolaşaqtağı geosayasi jağdaydı uısınan şığarıp almaq. Erte me, keş pe, qalıptasatın jağdaydı oylap-aq, «orıs ayuınıñ» boyına qoñ bitpey jürgeni.

Äzirge Medvedev «Ukrainada prezident auıspayınşa», sayasattıñ maltasın sorğan Çernomırdinniñ ornına baratın jaña elşini jibermeytinin mälimdedi. Bwl - mämilegerlik qisınğa salğanda, eñ qatal jaza. YUşenkonıñ arağa eki kün salıp, jauap hat jazğanı da, Timoşenkonıñ «erkekter äñgimesine» qıstırıluı da Medvedoputin jwbın jibiter emes. Bir qızığı, Kreml'den kelgen üşbu hat «türli-tüsti» töñkeristen keyin delqwlı bolğan deputattar, saylauşılar qauımın sabasına tüsirui mümkin. Viktor YAnukoviçtiñ «Şığıs blogı», bwrımdı prem'er YUliya Timoşenkonıñ, «batısşıl» modernisterdiñ soyılın soğuşılar men äli wstanımın anıqtay almay jürgen ağayın endi bir ğana bağıttı tañdauı tiis. Aldağı saylaudan ötu armanı bolğan YUşenko da zildi hattıñ jauabına zapıranın tökpedi. Ärbir sözi men ütirin salmaqtap jazdı. Endi arağa adam salıp, Medvedevpen betpe-bet kezdesu wyımdastıruın swrap jür. Alayda, Mäskeudiñ osı qwytırqını jasaudağı maqsatı - aldağı prezident saylauında reseyşil kandidattı jeñiske jetkizu bolsa kerek. Mäskeu üşin bwl kandidat - Viktor YAnukoviç. Reseydiñ 2004 jılı osı sayasatkerdiñ qoltığına su bürkip, saylauda jeñiliske wşırasa da qoldan kötermelegeni äli esimizde. Eger osı talpınıs tağı da sätsizdikke wşırasa, onda Resey «Qırım kartasın» qoldanuı mümkin. Özderiñiz biletindey, köptegen orıstar Qırımdı «öz jerim» dep biledi, ondağılar da orıs qolastına ötuge «ket arı» emes. Mwnday qolaylı jağdayda, Qırımdı sıltau etip, Kreml' qara küşke jüginbeydi dep eşkim kepildik bere almaydı. Osı sözimizdiñ bir ayğağınday, Medvedev german kancleri Merkel'diñ aldına barğanda da, Ukrainağa qatıstı aytqanınan qaytpaytının bildirdi. Merkel' ündemedi. Änşeyinde «demokratiyanıñ dañğılına tüsken elderge dem beremiz» deuşiler jım boldı. Jım bolmayın dese, şikizat, gaz twrğısınan Reseyge jipsiz baylanğan ekonomikalıq müdde jibermeydi-au, jibermeydi. Osı ünsizdik bütkil Euroodaqtıñ «bilgeniñdi iste» degen jauabın bergendey boldı. Jamanğa jorıdı demeñiz, biraq qosbastı Resey basşılığı «Ukrain jobası» qanday scenariymen örbise de, osı jolı jeñissiz qaytpauğa bekingen siyaqtı.

Biz üşin qauiptisi ne? Ärine, Mäskeudiñ «bolsañ bizben, bolmasañ - böten» degen qaradürsin qisınmen sırtqı sayasatındağı birjaqtılıqtı üdetui. Büyte berse, auzımız köpirip maqtanatın köpvektorlı sayasatımızdıñ kürmeui qiındaydı, «ülken ağamızdıñ» qas-qabağına qarap, as qabıldaytın solqıldaq şendilerdiñ sözi küşeyedi. Sodan da bolar, qazanımızdağı qaspaqtı qırıp jeytin slavyandardıñ «Qazaqstandağı orıs qauımdastığı» attı qoğamdıq-sayasi koaliciya qwramız dep jelpinip jürgeni. Al memlekettik til biludi mindettesek, qazaq tarihındağı aqtañdaqtardı keñestik ştamptardan arşıp alsaq.... ne bolar eken? Qoy, tağı Medvedev aşulanıp, Putin pälesin salsa....

 

Siz ne deysiz?

Dos KÖŞİM, sayasattanuşı

Är memlekettiñ dara müddesi, sara bağıtı bar. Al osı müddege jetu jolında bireudiñ jolın kesedi ekenbiz, endi bireudiñ köñiline keledi ekenbiz dep, köñilşektikke baruğa bolmaydı. Negizi, elimizdiñ dostıq peyildegi sayasatın Reseyde jete tüsine bermeydi. Alısqa barmay-aq, sondağı ortalıq basılımdardıñ özinde Qazaqstan jaylı ne tömensitip, ne qaybir jayttardı negizsiz zoraytıp berip jatadı. Medvedevti tağı da jazu üsteline otırğızıp, qolına qalam alğızbas üşin bizge de bayağıday, halıqaralıq deñgeydegi sayasatımızdıñ qarqının bäseñdetpeu kerek. Tım şekten şığuğa bolmaydı, ärine. Meniñşe, mwnday sözder aytıladı, qaladı, biraq eki eldiñ arasındağı ekonomikalıq baylanıstar üzilmeydi. Mwnı sayasi salqındıq deymiz be sayasattanuda, bastısı ükimetter arazdasqanmen, halıq odan jauıqpaydı ğoy. Osı sekildi jağdaylar Baltıq elderiniñ de, Gürjistannıñ da basınan ötti. Qazir Baltıq elderiniñ sayasi-ekonomikalıq ahualı Reseyden äldeneşe ese täuir ekendigi ötirik emes. Ukraina da dwrıs istedi.

 

(Eskertu: maqalanıñ gazet nwsqasındağı taqırıbı: Loqsu... nemese «Bolsañ bizben, bolmasañ - böten...»)

Örken KENJEBEK,

«Dala men qala» gazeti, 25.08.2009

0 pikir