Beysenbi, 24 Qırküyek 2020
COVID-19 QAZAQSTANDA. Jwqtırğandar — 107450. Jazılğandar — 102219. Qaytıs bolğandar — 1699
Arılu 2714 22 pikir 14 Tamız, 2020 sağat 13:34

Bilik nege krematoriy saluğa «qwlşınıp» otır?

Suret Azattıq ruhı saytınan alındı

Elimizdiñ bas qalasında ölikterdi örteytin – krematoriy salınadı. Bwl turalı aqparat qwraldarı jarısa jazıp jatır. Ol üşin byudjetten 1,5 milliard teñge nemese 3,6 million dollar aqşa da qarastırılğan eken.

 «Aşıq byudjetter» portalında «Zirattarı bar krematoriyler salu» dep atalatın № 373 099 qwjat jariyalanğan. Ondağı aqparatqa süyensek, bwl salınatın krematriy – byudjettik bağdarlama eken.

Oğan «jauaptı adam – Sarsengaliev S.A.»,  dep körsetilgen. Särsenğaliev S.A. – Nwr-Swltan qalasınıñ Qwrılıs basqarmasınıñ basşısı Särsenğaliev Samat Amangeldiwlı eken.

Byudjettik bağdarlamanıñ sipattaması – «Biologiyalıq jäne medicinalıq qaldıqtardı joyu jäne joyu sebepterin zertteu», dep jazılıptı. Ziratı bar krematriy qwrılısı biıl bastalıp, 2022 jılı paydalanuğa beriledi dep josparlanğan. Ol üşin jergilikti byudjet esebinen 1 milliard 519 million 285 mıñ teñge qarastırılğan.

2 adamnan basqasınıñ bäri qarsı

Joba jwrt talqısına 12 tamız küni wsınılğan. Talqılau uaqıtı 26 tamızda ayaqtaladı eken. 14 tamızdağı körsetkişter boyınşa bwl jobanı 1 adam qoldağan, 136 adam qarsı dauıs bergen.

Jobanıñ orıs tilindegi nwsqası 11 tamızda jariyalanıptı. Onda da 1 adam qoldap, 94 adam qarsı dauıs beripti. 2 wsınıs-pikir aytılğan.

Ayta keteyik, Qazaqstanda krematoriy salu turalı qızu talqı 1987 jıldan beri jalğasıp keledi. Sol äñgime biıl tağı aytıldı. Bwl jolı aytılıp qana qoyğan joq, «Aşıq Ükimettiñ» «Aşıq byudjetter» portalında arnayı joba äzirlenip, jariyalandı.

Almatı äkimdigi de krematoriy saludı josparlap otır

Qwzırlılar biıl mausım ayında krematriy qwrılısına qatıstı bastama jospardı habarladı. Sol kezde Ädilet ministrligi alğaşqı krematoriyler Almatı men Nwr-Swltanda payda bolatının ayttı.

Tötenşe jağday kezinde memlekettik komissiya arnayı vedomstvoğa Qazaqstannıñ megapolisterinde krematoriy salu maqsatında byudjettik ötinimdi äzirleudi jäne engizudi tapsırdı.

Keyin, Almatı qalasınıñ Memlekettik mwrağat basqarması krematoriy qwrılısına, qwrılıstıñ smetalıq jobasına tender jariyaladı. Smetalıq qwjattı dayındauğa Almatı byudjetinen 46,8 million teñge bölingen.

Daliıp jatqan darhan dalanıñ iesi qazaq desek, sol qazaqtıñ äsire maqtanmen aytatın bir sözi: «Qazaqtıñ sanı az bolsa da, jeri keñ!», «Qazaqtıñ jeri men baylığı 18 million adam tügili, birneşe jüz million halıqtı asırauğa äbden jetedi!». Ras, köñil jwbatıp, qwlaq süysindirer söz-aq! Alayda, sol däu dala – qazaq üşin, qazaqqa kep pana tapqan özge wlt ökilderi (Qazaqstan azamattarı) üşin endi tarıla bastağanday. Äytpese, Ükimet pen jergilikti äkimdikter «zirattardıñ kölemin azaytu üşin – krematoriy saluımız kerek» dep belsenbes edi ğoy.

Ükimetiñ esebinşe, adamdardı jerleu üşin jılına pälen gektar jer kerek eken. Al, onı şeşudiñ eñ tiimdi jolı – krematoriy salu-mıs. Sonıñ däleli: Nwr-Swltan qalası krematoriy salu üşin byudjetten – 1,5 milliard teñge bölse, Almatı krematoriy qwrılısınıñ joba-sızbası üşin 46,8 million teñge bölgen.

Biz belgili din ğalımı Qayrat Joldıbay mırzağa habarlasıp, atalğan mäsege qatıstı pikir swradıq...

Tarihi zirattarğa qarap, jerdiñ iesi ekenimizdi bilemiz!

Mwqammedjan "büy" deydi, Qayrat "öy" deydi... - Taza El

Qayrat Joldıbaywlı:

- Bwl mwsılman elinde bolmauı tiis närse! Osı uaqıtqa deyin jerlep keldik qoy. Bwl qalıptı ürdis. Iesiz qalğandar bolsa da,  basqalar bolsa da jerlep keldik. Sol sebepti de, bwl birinşiden şığın, ekinşiden kerek emes dünie.

Qazaqstan mwsılman eli. Memleketti qwruşı halıq sonau tarihtan qarasañız da, mwsılman halıq. Ärine, basqa wlttar da bar. Bwl jerde qanşama dinnniñ ökili bar. Krişnaydı bar, basqası bar... Endi ol az mölşerdegi adamdardıñ aytqanın istey bersek, onda el bolmaymız... Otız jılda krematriysız keldik qoy..

1 milliard 519 million 285 mıñ teñgege mäyitti örteytin krematoriy salınbaqşı. Bwl qalay? Biz öligin örteytin Ündistan emespiz. Mäyitin arulap jerleytin mwsılman elinde mwnşa qarajat şaşıp krematoriy saludıñ qajeti qanşa?! Jerleu bizdiñ mädenietimiz, dinimiz. Elimizdegi tarihi zirattarğa qarap, jerdiñ iesi ekenimizdi bilemiz. Äruaq silau bizdiñ qasietimiz. Osınau baytaq dalada mäyitti jerleuge orın jetpeydi deu aqılğa sıyımsız.

Ärine mına zamanda jerleudi belgili bir standarttarğa keltiru qajet. Bay bolsın, kedey bolsın bölinetin jerdiñ mölşeri şekteuli boluı kerek. Qalay bolsa, solay şaşırañqı, ıyqı-jıyqı beyit twrğızudı doğaruımız qajet. Isırap qılıp zäulim-zäulim kümbezdi zirat twrğızudı toqtatuğa tiispiz. Jalpı zirat aumağın ğana qorşap, belgi retinde qwlpı tasqa kisiniñ atı-jöni jazılsa, jetkilikti. Mwnıñ bärin zañdı türde retteuge boladı. Müftiyat krematoriy saluğa resmi türde öz poziciyasın bildiruge, zirat twrğızu, jerleu tärtibin wsınuı tiis.

Joğarıda Almatı qalası krematriy qwrılısına, onıñ smetalıq jobasına tender jariyalağanın ayttıq. Osı aqparat alğaş jariya bolğanda belgili ekolog, sayasatşı Azamathan Ämirtay mırza da krematoriy qwrılısına qatıstı pikir aytqan edi. Özektiligin joymağan sol pikirdi tağı bir märte nazarlarıñızğa wsınamız...

Krematoriy qazaqqa jat!

Azamathan Ämirtay:

- Krematoriy qazaqqa jat. Krematoriy degende köz aldımızğa faşisterdiñ konclageri häm ondağı tütinderi budaqtap adamdar örtelip jatqan peş elesteydi. Üreyli-aq. Endi Almatıda sol jağday qaytalanbaq pa?

Aytılar uäj mınau: Almatı halqı jıldan jılğa köbeyip, ösip keledi. Ömirden ötetinderde (jılına 7-8 mıñ adam) köp. Al olardı jerleu üşin qanşama gektar alqap kerek. Qazir jer qat. Osı tapşılıqtı şeşu üşin amalsız krematoriyge jüginu qajet. Mine mäsele qayda jatır!

Jalpı biz kez-kelgen närseni nauqanğa aynaldırıp jiberuge beyil twratın elmiz ğoy. Aytqımız kelgeni, eger Almatıda krematoriy salınsa, erteñ osını körgen özge qala basşıları jer mäselesin şeşemiz dep jappay krematoriy saluğa den qoyıp ketpey me, degen qorqınış. Onda, tüptiñ tübinde aruaqtarğa qwran oqıp, bet sipaytın molalarda qalmauı mümkin-au.

Bir belgili jayt, Almatı krematoriyiniñ qızmeti: jer tapşılığın şeşip qana qoymaydı, medicinalıq mekemelerdegi bioqaldıqtardı, jıl sayın jüzdep dünieden ozatın qañğıbas bomjdardı, qañğıp ölgen ittermen mısıqtardı t.b ölekselerdi örtep, infekciya taralmaluına jol bermeu. Bap gäp osıda jatsa kerek-ti.

Tağı bir mäsele, adam jerlegen alqaptı qaytadan paydalanu üşin kem degende jartı ğasırdan astam uaqıt qajet. YAğni jer qoynauına tapsırılğan biomassanıñ ıdırauınada sonşa uaqıt kerek. Al krematoriyde bwl mäsele bir sağattıñ işinde şeşiledi. Al qayta paydalanuğa jiberilgen adam jerlengen alqaptar üy saluğa kelmeytini belgili. Tek sayabaqtar bolmasa.

Osı orayda ayta keter bir jayt, mäselen Almatıdağı «Femili park», «28 panfilovşılar parki» kezinde molalardıñ üstine salınğanı anıq. Mwnımen biz jwrttı şoşındırayıq dep otırğan joqpız.

Aytayıq degenimiz özge, yağni, krematoriy jappay nauqanğa aynalıp, aruaqtarğa qwran oqıp, bet sipaytın zirattar qalmay qala ma degen ürey.

Tüyin. Konstituciyada ayşıqtalıp jazılğanday, Qazaqstan zayırlı memleket. Desek te, el halqınıñ 70-75 payızı mwsılman dinin wstanatının sarapşılar aytıp-aq jatır. Özge din ökilderiniñ de krematoriy saludı swrap, mwqtajdıq tanıtıp otırğanı şamalı. Endeşe, qazaq biligi ölikterdi örteuge nege sonşa qwlşınıp otır?  Jalpı, Qazaqstanğa krematoriy qajet pe?

Abai.kz

22 pikir