Senbi, 26 Qırküyek 2020
COVID-19 QAZAQSTANDA. Jwqtırğandar — 107659. Jazılğandar — 102530. Qaytıs bolğandar — 1699
46 - söz 6442 17 pikir 4 Tamız, 2020 sağat 19:00

Bankter jasırın payızben halıqtı aldadı

2000-şı jıldarı bankter jasırğan eki qabat procentpen halıqtı aldap tastadı: Endi barşa nesielerin qaytadan sanap, adamdarğa olardıñ aqşaların qaytaru kerek.

Janbolat Mamaydıñ halıqtıñ nesiesin keşiru mäselesimen Astanağa ketkenin estip otırmın. Bwl talaptı men qoldaymın. Eger memleket (yağni salıq töleuşiler) köp märte bankterge milliardtağan dollar bölip kömektesse, nege bir ret bolsa da öz halqına kömektespeydi? Bwl mäsele ärine, birinşi ret köterilip otırğan joq, münı biz 1,5 jıl bwrın aytqanbız.

Biraq bwl mäsele qazir koronakrizis jağdayında qaytadan özekti bolıp otır. Sarapşılardıñ bağalauınşa Qazaqstanda aldağı 6 ay işinde öziniñ nesielik mindettemelerin orınday almaytındar sanı 900 mıñnan 2,8 million adamğa (!) ösedi. Osığan baylanıstı äli künge zañdastırılmağan jeke twlğalardı bankrot dep jariyalau institutı öte mañızdı bolıp otır.

Sonımen birge tağı bir mäsele bar. Ol – JAPPAY MASŞTABTAĞI BANK ALAYAQTIĞI, YAĞNI JASIRIN EKİ ESELENGEN PAYIZDAR MÄSELESİ. Eger bank kreditteri boyınşa payızdardı adal jolmen qayta eseptep şıqsa, halıq bankterge emes, kerisinşe bankter halıqqa qarız bolıp qaladı! Iä däl solay!

Men bwğan bwrın qattı män bermeppin, biraq Ermek Narımbaydıñ arqasında köp närseni tüsindim. Kezinde ol sotta bankterdiñ eki eselengen payızdarın däleldegeni üşin onıñ köligin örtep jibergen edi. Men tipti onı elden quıp şıqqan da osı bank lobbiiniñ ıqpalı dep oylaymın.

Alıpsatar-bankirlerdiñ şeksiz alayaqtığı Qazaqstanda wzaq jıl jalğastı. Adamdar kredit alıp, tölep jürdi. Al, qarızı sonda da öse berdi. Qalayşa? Qanşama tağdırlar bwzıldı, adamdar özderine qol saldı, qanşama otbası kredittiñ kesirinen ajırastı!

Bir qap kartop nemese bir jäşik kon'yak wrlağandar bizde 5 jılğaqamaladı. Al milliondağan adamdı eki eselengen payızdıq bank shemaları kömegimen tonağandarğa eş jaza qoldanılmaydı. Kerisinşe, osınday «tabıstı» alıpsatarlarmen bireuler maqtanıp jür).

Bwl mäseleni köteretin uaqıt keldi. 2001-2011 jıldar aralığındağı barlıq kreditter boyınşa payızdardı qayta sanap şığu kerek jäne bankirlerge öz qaltalarınan bolsa da aldanğan halıqqa aqşasın qaytartu qajet.

Mwhtar Tayjannıñ jazbası

Abai.kz

17 pikir