Senbi, 26 Qırküyek 2020
COVID-19 QAZAQSTANDA. Jwqtırğandar — 107659. Jazılğandar — 102530. Qaytıs bolğandar — 1699
Talqı 2771 48 pikir 4 Tamız, 2020 sağat 16:46

«Kredittik amnistiya» qajettilik pe, älde populizm be?

Belgili sayasatşı, demokratiyalıq partiya qwru boyınşa bastamaşı top jetekşisi Janbolat Mamay birazdan beri bir rettik «kredittik amnistiya» turalı söz qozğap jürgeni belgili. Onıñ bwl bastamasın 100 mıñğa juıq adam qoldaptı.

Qoğam belsendisi birneşe kün bwrın 4 tamızda sol 100 mıñ adamnıñ qolı qoyılğan talap-arızdı tapsıru üşin Aqordağa baratının habarlağan. Al bügin Aqorda aldında jiın ötkizgen Janbolat Mamay men onıñ jaqtastarın policiya wstap alıp ketkeni BAQ-ta belgili boldı. Policiya qızmetkerleri karantin bolğandıqtan Aqordağa kiruge bolmaytının aytıp, qwjattardı sol jerde tapsıruın, al özderiniñ üylerine tarauın swrağan. Alayda Janbolat Mamay qwjattardı jeke özi Aqordağa kirip tapsıratının aytqan. Osıdan soñ, policiya olardı qarsılıq tanıttı dep wstap äketken.

Qazir Janbolat Mamaydıñ «kredittik amnistiya» turalı bwl bastamasına qatıstı jeli qoldanuşılarınıñ pikiri ekige jarılğan. Qoğam ökilderiniñ bir böligi: «Mamaydıñ bwl bastaması – «populizm» dese, ekinşileri: «Bankter halıqtıñ salıq aqşasınan bayıp otır. Sondıqtan bir ret keşirilui kerek», - deydi.

Jeli qoldanuşılarınıñ atalğan mäselege qatıstı pikirlerine şolu jasağan edik. Mine qarañız:

Mwhtar Tayjan:

«2000 jıldarı bankter jasırğan eki qabat procentpen halıqtı aldadı. Endi barşanıñ nesielerin qayta sanap, adamdarğa olardıñ aqşaların qaytaru kerek.

Janbolat Mamaydıñ halıqtıñ nesiesin keşiru mäselesimen Astanağa ketkenin estip otırmın. Men bwl talaptı qoldaymın. Eger memleket (yağni salıq töleuşiler) köp märte bankterge milliardtağan dollar bölip kömektesse, memleket nege bir ret bolsa da öz halqına kömektespeydi? Bwl mäsele ärine, birinşi ret köterilip otırğan joq, mwnı biz 1,5 jıl bwrın aytqanbız.

Biraq bwl mäsele qazir koronakrizis jağdayında qaytadan özekti bolıp otır. Sarapşılardıñ bağalauınşa Qazaqstanda aldağı 6 ay işinde öziniñ nesielik mindettemelerin orınday almaytındar sanı 900 mıñnan 2,8 million adamğa (!) ösedi. Osığan baylanıstı äli künge zañdastırılmağan jeke twlğalardı bankrot dep jariyalau institutı öte mañızdı bolıp otır.

Sonımen birge tağı bir mäsele bar. Ol – JAPPAY MASŞTABTAĞI BANK ALAYAQTIĞI, YAĞNI JASIRIN EKİ ESELENGEN PAYIZDAR MÄSELESİ. Eger bank kreditteri boyınşa payızdardı adal jolmen qayta eseptep şıqsa, halıq bankterge emes, kerisinşe bankter halıqqa qarız bolıp qaladı! Iä däl solay!

Men bwğan bwrın qattı män bermeppin, biraq Ermek Narımbaydıñ arqasında köp närseni tüsindim. Kezinde ol sotta bankterdiñ eki eselengen payızdarın däleldegeni üşin onıñ köligin örtep jibergen edi. Men tipti, onı elden quıp şıqqan da osı bank lobbiiniñ ıqpalı dep oylaymın.

Alıpsatar-bankirlerdiñ şeksiz alayaqtığı Qazaqstanda wzaq jıl jalğastı. Adamdar kredit alıp, tölep jürdi. Al, qarızı sonda da öse berdi. Qalayşa? Qanşama tağdırlar bwzıldı, adamdar özderine qol saldı, qanşama otbası kredittiñ kesirinen ajırastı!

Bir qap kartop nemese bir jäşik kon'yak wrlağandar bizde 5 jılğa qamaladı. Al milliondağan adamdı eki eselengen payızdıq bank shemaları kömegimen tonağandarğa eş jaza qoldanılmaydı. Kerisinşe, osınday «tabıstı» alıp-satarlarmen bireuler maqtanıp jür.

Bwl mäseleni köteretin uaqıt keldi. 2001-2011 jıldar aralığındağı barlıq kreditter boyınşa payızdardı qayta sanap şığu kerek jäne bankirlerge öz qaltalarınan bolsa da aldanğan halıqqa aqşasın qaytartu qajet», - dep jazıptı.

 

Beysenğali Kökey:

«J.M-dıñ «kreditti jauıp ber degen wsınısın», bilik orındaytın bolsa... Onda bilik, memleket byudjetimen (halıqtıñ salığınan jinalğan qarjımen ) olardıñ, Bank aldındağı qarızın jauıp beruge tiis qoy... Sonda wtısqa şığatın kim, Bank pa? Aldanatın kim? Kelisilgen jwmıs emes pe?», - dep jazğan.

 

Aqan Jahanwlı:

«Dwrıs aytasız. Jappay kreditin jabu degen dwrıs emes. Men ömir boyı kredit alıp, uaqıtında jauıp kelemin. Al, bireuler bar, öziniñ kreditti alıp jatqanda bankke qaytarıp beremin degen oyı bolmaytın (alayaqtar), şamasına qaramay... Äyteuir birdeñe qılıp qaytararmın, deytin jauapkerşiligi joq adamdar bar. Olardıñ kreditin qwrdan qwr jauıp bere salatın bolsa mwnıñ nesi ädilettilik?», - dep pikir bildiripti.

Sırbay Qonaqbaev:

«Nesieni keşiru basqa elderle de bolğan täjiribe. Keşirip jatsa, nesi jaman?..», - dep pikir qaldırıptı.

Bolat Jüginis:

«Halderi naşarlardıñ tizimin jasap, alğan nesielerine amnistiya jasasa, nesi dwrıs emes? Köreyik te ne bolatının, aldın ala baybalam salıp, Janbolat Mamaydıñ ayağınan şalmay...», - depti.

Haidar Alphy:

«Bizdiñ oppoziciya aspannan jerge tüsse ğoy, aydı swrap äure bolıp jür. Bos äurelenedi. Mäseleniñ kökesi bankterdiñ tım joğarı payızında. Sonı dwrıstau kerek», - dep pikir jazıptı.

Seyilhan Mwstafa:

«Janbolat Mamayğa eş qarsılığım joq. Partiya qwrsın, soñınan azamattardı ertsin. Biraq mına populistik qadamı oğan eş abıroy äpermeydi-au dep oylaymın. Älde, partiya tirkelui üşin osınday qadamğa barıp otır ma eken?», - deydi.

Tüyin. Biz bügin Janbolat Mamaydıñ «kredittik amnistiya» turalı bastamasına qatıstı jeli qoldanuşılarınıñ ärtürli pikirlerin jiıp jazdıq. Joğarıda aytqanday, pikirşilerdiñ bir tobı Mamaydıñ bwl bastamasına qoldasa, ekinşileri kerisinşe, mwnı sayasi jarnamanıñ atributı dep tanığan. Sonımen Janbolat Mamay: «Kredit keşirilsin», - deydi. Bwl bastamağa siz ne deysiz, qwrmetti oqırman?! «Kredittik amnistiya» kerek pe, onı jüzege asıru mümkin be?

Abai.kz

48 pikir