Jwma, 25 Qırküyek 2020
COVID-19 QAZAQSTANDA. Jwqtırğandar — 107590. Jazılğandar — 102360. Qaytıs bolğandar — 1699
Estelik 1294 9 pikir 3 Tamız, 2020 sağat 11:25

Bar qwrlıqta izi jatır...

Änuar Älimjanovtıñ tuğanına 90 jıl!

Halıqaralıq deñgeydegi jazuşı-publicist, memleket jäne qoğam qayratkeri bolğan Änuar TWRLIBEKWLINIÑ ömirlik, şığarmaşılıq jolın tügeldey bayan etu artıq bolar, öytkeni ol Qazaqstanğa, Sovet Odağına belgili boluımen qatar älemniñ özi barıp-kelip jürgen 60 şaqtı eline  qalamgerligimen de, diplomattığımen de äbden tanıldı. Romandarı men hikayattarı, maqalaları men sözderi sonşama tilge audarılıp, oqırman qauımdarınan joğar bağa aldı. Halıqaralıq: Djavaharlar Neru, Neto atındağı jäne Kongo respublikasınıñ, «Lotos» jurnalınıñ  silıqtarımen marapattalğanı sondıqtan.

Degenmen, qızmetin qısqaşa şolsaq: Änekeñ 1955-jılı naurız ayınan bastap «Literaturnaya gazetanıñ» Qazaqstan men Orta Aziya boyınşa menşikti tilşisi, keyinirek «Leninskaya smena» gazeti redaktorınıñ orınbasarı, Qazaqstan jäne Qırğızstan respublikaları boyınşa «Pravda» gazetiniñ menşikti tilşisi, «Qazaqfil'm» studiyasınıñ Bas redaktorı, «Qazaq ädebieti» gazetiniñ Bas redaktorı, Qazaqstan Jazuşılar odağı basqarmasınıñ birinşi hatşısı, respublikalıq tarihi eskertkişter men mädenietti qorğau jönindegi Qazaq qoğamı Ortalıq keñesi prezidiumınıñ törağası, KSRO Joğarğı Soveti Respublikalar Keñesiniñ törağası qızmetterin atqarıp, 1991-jılı jeltoqsan ayınıñ 26-sı küni Sovet Odağınıñ  ıdırauı turalı «№142-N Deklaraciyasına» qol qoydı.

«Qazaqstan – Japoniya» dostıq qoğamınıñ prezidenti Änuar Älimjanov halıqaralıq ädebi baylanıs ayasında şeteldik  köptegen birlestikterdiñ, komissiyalar men komitetterdiñ müşesi boldı.

Qazaqstan Komsomolınıñ, Qazaq KSR Memlekettik silıqtarın aldı. «Halıqtar dostığı», basqa da orden-medal'darmen marapattalğan. Qazaqstannıñ Halıq jazuşısı...

Jer betinde neşe qwrılıq bar bolsa, sonıñ bärinde izi qalğan Qadirli Qalamger Qazaq – Änuar Twrlıbekwlı aytpağan ädil söz, jazbağan mañızdı jäyt joq dey alamın. Keşegi Keñes Odağı ornalasqan bölikten tısqarı alpıs şaqtı eldiñ bärine atı jetti, jelip jürip tanıdı. Qazaqstanı, qazağı haqında äñgime şertti, tanıttı. Änekeñniñ ol igi qızmeti  Älem ädebieti tarihına jazılğanı ämbege mälim bolsa kerek. Bügingi sözim ol turalı emes, özin özi jarnamalaudı, özgelerge jarnamalatudı suhanı süymegen Änekeñniñ şığarmaşılıq qorında jatqan qazına jayında. Mümkindigime qaray Sizderge onıñ üşten birin ğana wsınar aldında kieli at-atağı halqımen  birge jasaytını aqiqat  İliyas ağa Omarovtıñ «Jazuşı-Azamat» maqalasınan (1966 j.) mına üzindini oqu jön bolar dep bildim. Mwnda bügingi jas wrpağımızdıñ köbi körmegen Änuardiñ beynesureti twr:

«...Är talanttı öz mezgilinde tanu qajet. Bwl - bärinen bwrın sol talantqa ülken jauapkerşilik jükteu degen söz. Bwl - onıñ özi üşin ğana emes, ol eñbek etip jürgen ädebiettiñ janrına da jükteletin jwmıs.

Ä.Älimjanovtıñ publicistikalıq talant küşi nede? Bizdin oyımızşa, öz isiniñ tabiğatın jetik biluimen birge, alıp otırğan ob'ektisiniñ tarihın mwqiyat zertteytininde. Bügingisin tanumen birge onıñ keleşegin, bağıtın  ömir kwbılıstarınıñ är qırınan qatañ baqılau, qay närsege neniñ tän ekenin wğınu, aqırında öz oyın logikalıq jağınan şınşıl da qarapayım,   mwqiyat qorıtuında. Onıñ şığarmaları oqığanda eşkimdi oylauğa zorlamaydı, biraq  ärkim özi eriksiz oylanadı.

Eger osı aytılğandarğa şın mänindegi gumanistiñ parasattı aqılı men ıstıq jürek sezimin qossaq, Änuar Älimjanovtıñ eşkimge wqsamaytın qoltañbasın tanuğa boladı».

Endi Änekeñniñ qazınasına – HATTARĞA – üñilelik: 

***

ÄNUAR! «Otrar siı» hikayatıñdı oqıdım. Şınayı süyindim. Ğajap şeberlikpen şımır örilipti. Bärekeldi!

Mırza TWRSIN-ZADE.
Duşanbe.1966 j.

***

Islamabadtan.
Qazaqstan Jazuşılar odağına.

Qımbattı dosım ÄNUAR jäne barşa qazaq dostarım! Wlı merekemen qwttıqtauımdı qabıl alıñızdar! Sovet Odağı köpwlttı elde  mädenietti, ädebietti  äleumettik teñdik negizinde jan-jaqtı damıtuğa bolatının däleldedi. Päkstandağı dostarıñız sizderdiñ jetistikteriñizdi maqtan etude, sizderden ülgi almaq bağıtta.

Güldenu  jolında jaña tabıstarğa jetip, baqıtqa bölene tüsiñizder! Dosım, seniñ tuğan ädebietiñ qanatın keñ sermey bersin!

Faiz AHMAD FAIZ.
07. Hİ. 1960.

***

Qwrmetti ÄNUAR! Qorqıt-Ata turalı maqalañızdı oqıdım, - ğajap!Mağan bir kitaptı foto-suretin qosa salıp jiberuiñizdi ötinemin!

O. GOKIAY.

Ankara, Turkiya.
26. H11.1969 j.

                                                         ***

Qımbattı ÄNUAR! Seniñ tamaşa talantıña bükil Ündistan qol soqtı!  Biz şeksiz şattandıq!

Robert ROJDESTVENSKIY,
Andrey VOZNESENSKIY.
1969  j.

***

Qımbattı ÄNUAR!

Ündistanda bolğan künderiñizde türikmenniñ körkem ädebieti jäne klassigimiz Mahtwmqwlınıñ şığarmaşılığı jayında aytqan jılı lebizderiñizdi  estidim, jazğandarıñızdı oqıdım. Sizge alğısımız şeksiz!

Sizdiñ  onda Türikmenstanğa, türikmen ädebietine jäne Mahtımqwlığa qatıstı köptegen materialdardı körgeniñizdi estidim. Olardı qay qalada bolğanıñızda qaydan körgenderiñizdi, oqıp bayqağandarıñızdı esiñizde saqtağan bolsañız, mağan aytuıñızdı ötinemin! Kerek deseñiz, Sizge arnayı kisi jibereyin. Ol materialdar biz üşin asa qwndı ğoy. Qaraşa ayınıñ orta şeninde Ündistanğa jolım tüser degen oyım da bar. Sizge qwşağım aşıq!

Berdi KERBABAEV.
Aşhabad. 14. H. 1970  j.

***

ÄNUAR!  DOSIM!

Seni qadirlep-qwrmetteytin köñilim Almatınıñ dañğıldarınday keñ! Onı öziñ de bilesiñ ğoy. Seniñ şığarmaşılıq tabıstarıña tänti bola quanıp jüremin! Alataudıñ aqiığı, samğay tüs, samğay ber!

Rasul ĞAMZATOV.
Dağıstan. 12. 05. 1970 j.

***         

ÄNUARĞA.

QIRIQ KÖKTEM

«Qazaq ädebieti» gäzetiniñ oqırmandarın Qazaq SSR-nıñ qırıq jıldığımen qwttıqtaymın!

Almatıda bolğan, Sizderdiñ jasıl qwrılıqtay äsem qalalarıñızdıñ işi-sırtımen, Jambıl jürgen jerlermen tanısqan künderimdi tebirene eske alamın. Sol sebeppen qazaq dostarıma aytarım: körkemdey tüsuge äbden layıq  qalanı jasıl jelekke böley beruge qwlşınıs barda igi isti eseleu qajet.

Tamaşa ärekettiñ alğaşqı änşisi de, jırşısı da nebir jarqın darındı, keñ tınıstı jastarı bar Qazaq ädebieti, Qazaqstan ädebieti dep bilem. Meniñ jas qalamdastarım astanaların jasıl tüske boyauğa keşikpey kirisip jürse, sizderdiñ kelesi mereytoylarıñızda biz, saqal-mwrtı ağarğan aqsaqaldar, qazaqtıñ jasıl jaylaularınıñ biriniñ möldir bwlağı basında Sizdermen birge şattanıp otırarmız dep oylaymın.

Barşañızğa iilip sälem berdim!

Leonid LEONOV.

24. V. 1961 g.

***

 Qımbattı ÄNUAR!

Sizdi mamır merekelerimen, Jeñis künimen şınayı qwrmettey qwttıqtap, baqıttı  wzaq ğwmır, şığarmaşılıq  tıñ tabıstar tileymin!

Otbasıñızğa, dos-joldastarıñızğa jaqsı nietti sälemimdi aytıñız!

Sizge qwşağım aşıq, kezdesudi kütudeminİ

Sizdiñ Mihail LUKONINİÑİZ.

Mäskeu. 1976 j.

***

Qımbattı ÄNUAR!

Sizdi Köktemniñ körkem-jarqın merekesi – 1-mamırmen qwttıqtaytın!         Sizdiñ darınğa, izgilikke, aqıl-parasatqa tolı jüregiñizde ärqaşan Künnwrlı Köktem bolsın! Sizdi – nağız adamdı, dosımdı, jazuşını qattı qwşaqtadım!

Sizben qaşanda birge  Ed. MEJELAYTIS.

Vil'nyus, 1.V.77 j.

***

Bauırım ÄNUAR!  Öziniñ  şığarmaşılıq  isinde  jauapkerşilikti serik ete bilgen jazuşı keyingi wrpaqtardıñ qwrmetine bölenedi. Sol sezim sende mol!

Mwstay KÄRİM.

1975 j.

***

N'yu-York universiteti qalaşığındağı Hostos kolledj Birlestigi. 10.Hİ.1976 j.

Qımbattı Ä.ÄLİMJANOV  mırza!

Bwl hatım - Sizdiñ kolledjimize kelgen saparıñızdı joğarı bağalağan nietimizdi bildirudiñ nışanı. Özimniñ qwrmetimdi jäne studentterimizdiñ rizaşılığın ayşıqtap aytuğa til jeter emes. Studentterimiz Sizdiñ bizde bolğanıñızdı özderiniñ kolledjde ötkizgen ömirlerinde körip-bilgenderine teñ  desti.

Sizdiñ Qazaq halqınıñ mädenieti, ädebieti men tarihı jayında jalın ata aytqanıñız olarğa özderiniñ köz aldında ğajap suret salınğanday äser etti. Studentter Sizdiñ qarapayımdılığıñızğa tänti bolğandarın da ayttı.

Sizdiñ tilmäşiñiz Aur'e hanımmen tanısqanımızğa da riza boldıq.  Ol Sizdiñ  söziñizdi ğana audarmadı, arnası keñ oy-tolğamdarıñızdı özi de erekşe äserlenip, tolqıp twrıp  jetkize ayttı.

Dosım meniñ, bizdiñ qaltqısız alğısımızdı qabıl alıñız. Qazaq halqı bizdiñ jüregimizde. Qazaq eli bizge bwdan bılay kartadağı alıs bir el emes, jaqınımız boladı. Biz onı tanıdıq, jaqsı bilemiz!

Otbasıñızğa aman-esen oraluıñızğa, jwmısıñızda jaña jetistigiñiz  köp boluına tilektespiz!

Istıq ıqılastı Edvard S. MEYHARDIÑIZ, Amerikanıñ Negr professorları Associyasınıñ prezidenti, professor.

***

N'yu-Yorktıñ memlekettik ğılım jäne öner universiteti

21. 04. 1978 j.

KSRO, Qazaq SSR-ı. Almatı.

                                                                 Qazaqstan Jazuşılar odağı

                                                                 basqarmasınıñ 1-hatşısı

                                                                 Änuar ÄLİMJANOV  mırzağa

Qımbattı  Ä.ÄLMJANOV  mırza!

Meni Orta Aziyanıñ mädenieti men tilderin zertteuşi öte talaptı student dep bilgeysiz. Professor retinde studentterime qazaq ömirinen jan-jaqtı mol bilim beruge tırısıp jürmin. Biz qazaq ädebietin zertteudemiz. Bizdiñ jurnaldan Siz turalı jazılğandı oqıdım. Eger Sizge bir ötinişimdi aytsam, bilgişsinip jürgen bwl kim, dep qalmağaysız. Studentterime qazaq ädebieti jayınan keñ şolu jasap berudi jäne jurnalımızğa maqala jazudı maqsat ettim. Mağan kömektesu nietiñiz bolsa, özderiñizde osı bağıtta qazaq tilinde jazılğan eñbekterdiñ köşirmelerin jiberseñiz, asa ülken üles qosqan bolar ediñiz. Öziñiz aytqan: S.Mwqanovtıñ «Botagöz», M.Äuezovtiñ «Abay jolı» şığarmaların joldasañız, köñilimiz könşir-aq edi. Jalpı qay şığarmanı jiberseñiz de, qwmarta oqır edik. Sizge aldın ala rahmet aytamın!

Gerol'd R.VATTERSBI, lingvistika jäne antropologiya ğılımdarınıñ doktorı, professor.   

***

Qımbattı ÄNUAR!

«Wstaz» üşin rahmet, osınday kitabıñ şıqqanımen qwttıqtaymın! Ukraina da silıq äzirlep qoydı – «Suvenir iz Otrara» basılıp şıqtı! Şınayı qwrmetimiz ben dostıq sezimimizdi qabıl alıñız.

Oles' GONÇAR.

Kiev, 10.09.79 g.

***

Qımbattı  ÄNUAR!

«Wstazdıñ oraluı» hikayatıñdı Rima ekeuimiz de oqıp şıqtıq, sağan şınayı rizaşılıqpen  rahmet! Hikayat mağan beymälim derlik sonau zamannıñ sipatın tanıtıp, ğalım twlğanıñ tirligin bükil bolmısımen, tarihi mänimen beynelep aşıp berdi. Öte qızıqtı, paydalı da jaqsı kitap! Quana qwttıqtaymın! Bizge nazar audarğanıña rahmet!

İzgi tilekti sälemmen, - Daniil GRANIN.

Leningrad, 18/H.79 j.

***

Duşanbe, 3-nşi şilde, 1980 j.

Qwrmetti Änuarbek  TWRLIBEKWLI!

Täjikstannıñ halıq aqını, Socialistik Eñbek Eri, Lenindik jäne Memlekettik silıqtardıñ iegeri  Mırza TWRSIN-ZADENİÑ tuğanına 1981-jılı 70 jıl toladı. «Irfon» baspası sol mereke aldında dañqtı aqın jayında estelikter jinağın şığarudı wyğardı.

Mırza Twrsınwlı ekeuiñizdiñ qoğamdıq ortaq qızmettester bolumen qatar  ülken dostar bolğandarıñız bizge jaqsı mälim. YAğni Sizdiñ esteligiñizdi erekşe iltipatpen kütemiz. Ekeuiñizdiñ birge tüsken suretteriñiz bolsa, onı qosa joldasañız, şeksiz riza bolıp, jinaqqa wsınar edik.

Esteligiñizdi Täjikstan Jazuşılar odağına, meniñ atıma biılğı qazan ayınıñ 1-ine deyin jiberersiz. Qoljazbanı sol ayda baspağa beruimiz kerek.

Sizge aldın ala alğıs aytamın!

Sizdiñ Mumin KANOATIÑIZ,

Täjikstan Jazuşılar odağınıñ 1-nşi hatşısı.                                                                   ***

Asa qadirli Änuar TWRLIBEKWLI!

Almatı konferenciyasına şaqırğanıñızğa bek rizamın, biraq, ökinişke qaray, bara alatın emespin, - densaulıq jarañqıramay twr. Şükirşilik etip otırğanım: bayandamamdı dayındap, Bek Ibıraevqa joldap ülgirdim. Onı konferenciya materialdarın qostıruıñızdı, sekciyalıq mäjiliste oqıttıruıñızdı ötinemin!

Densaulığımnıñ qwbılğanın özim kinälimin. Bükil qıs pen köktem boyı «Köne Rus' jäne Wlı dala» ( Vİİ-Hİİ ğasırlar) kitabımdı jazdım. Söytip titıqtap qaldım. Al Sizdiñ qalañız barğım kelip-aq edi, qayteyin!

Sizdi şınayı qwrmetteuşi  L.N.GUMILEV.

24.VIII.1980.

Aytpaqşı, bwl jauabımdı säl keşiktirip aldım, bir dosımnıñ sayajayında jatıp, Mäskeude uaqtılı bolmadım.

***

KSRO Jazuşılar Odağı

Mäskeu, Vorovskiy köşesi, 52.

Änuarbek TWRLIBEKWLI!

Büginde bükil älemde ideologiyalıq qattı küres jürip jatqanın bilesiz. Bizdiñ qarsılastarımız qitwrqılıq arandatudıñ barlıq türin qoldanıp, onıñ işinde yadrolıq qarusızdanu, yadrolıq sınaularğa tiım salu merzimin wzartu jönindegi sovettik wsınıs-şeşimderdi bwrmalap tüsindirude.

Sizdiñ köptegen şeteldik ädebi qauımda asa bedeldi ekeniñiz bizge mälim. Siz sol qauımdardıñ öziñiz biletin körnekti jazuşılarına, mädeniet qayratkerlerine hat jazıp, sovettik beybit nietti jaña wsınıstardı qoldatsañız, qwptap maqala jazdırsañız, Sizge riza bolar edik!

Qwrmetpen, - KSRO Jazuşılar odağı basqarmasınıñ Hatşılar alqası.

1986 j.

***

Baku, 30.H.1991 j.

BAKU. 30

KSRO Joğarğı Soveti

Respublikalar keñesiniñ törağası

A.T. ÄLİMJANOV joldasqa

Qwrmetti Änuar TWRLIBEKWLI!

Bizdiñ Wlı jerlesimiz, älem ädebietiniñ alıbı Nizai Gyandjevidiñ tuğanına 850 jıl toluı Mäskeude ruhani-estetikalıq joğarı deñgeyde atap ötilgenie aytu – men üşin ülken märtebe. Odağımızdıñ astanasında eskertkiş ornatılğanı, akademiyalıq Ülken teatrda saltanattı jiın bolğanı Äzerbayjan halqınıñ jüreginde mäñgilikke saqtaladı.

Ülken jetistigimiz bolğan bwl iske Sizdiñ jeke üles qosqanıñızdı jaqsı bilip, joğarı bağalaudamız. Sizge köp-kör rahmet aytudamız!

Ayaz MUTALIBOV,

Äzerbayjan Respublikasınıñ Prezidenti.

***

Mäskeu. Kreml'. Ä.T.ÄLiMJANOVQA

Qwrmetti ÄNUARBEK!

Jaña jılmen tolğana qwttıqtauımdı qabıl alıñız! Sizge, barşa tuğan-tuısqandarıñızğa mıqtı densaulıq, baqıt, mol jaqsılıq tileymin!

Sälemmen, - oblkeñes törağası  Aman TÖLEEV.

Kemerov. 1992 j.

***

18. 02. 1993 j.

«Qazaqstan – Japon»

                                                                             Associyasınıñ Prezidenti

                                                                             Änuar ÄLİMJANOV mırzağa

Asa qwrmetti Ä.ÄLİMJANOV mırza!

Sizdiñ biılğı qañtarda Japoniyağa kelip qaytqanıñız bizdiñ elderdiñ özara qarım-qatnasın nığaytuğa mol üles qosqan igilikti şara boldı dep  atap ayta alamın. «Avtoindustriya-93» körmesin aşuımızğa köñil bölgeniñiz, kömekteskeniñiz üşin Sizge şeksiz alğısımdı joldap otırmın... Sizdiñ bizge jan-jaqtı kömektese beretiniñizgei ülken ümitpen ötinemin!

Qwrmetpen, - M.IMANISI, «ROTOBO-nıñ», Resey jäne Şığıs Europamen saudanıñ Japon associyasınıñ twraqtı direktorı.                             

***

Bwl hattar – Änuardiñ mwrağatında jatqandardıñ jartısı ğana. Bärin şolıp şıqtım. Wjımdardan, jeke adamdardan kelgen. Sovet Odağında tanımal qalamger bolğan Änekeñ şet elderde, äsirese Japoniyada, Aziya-Afrikada diplomat retinde de qwrmettelipti. Özi turalı ne auızşa, ne jazbaşa: «Men söyttim!» demegen qarapayım Änekeñniñ iri qimıldarı hattarda sayrap jatır.

Ğabbas Qabışwlı 

Abai.kz

9 pikir