Jeksenbi, 9 Tamız 2020
COVID-19 QAZAQSTANDA. Jwqtırğandar — 98701. Jazılğandar — 72273. Qaytıs bolğandar — 1058
1692 7 pikir 10 Şilde, 2020 sağat 12:04

Qaldıbay Äbenovtıñ soñğı swhbatı

10-şildege qarağan tüni belgili rejisser, wstaz Qaldıbay Äbenov ömirden ötti. Ol qalıñ köpşilikke Jeltoqsan köterilisi turalı "Allajar" fil'mimen tanılğan edi. 

Bwğan deyin rejisserdiñ auır halde jansaqtau böliminde jatqanı habarlanğan.

Ol Jeltoqsan köterilisi jaylı fil'm tüsirumen qatar, sol kezde isti bolıp, türmege qamalğan jeltoqsandıq qız-jigitterdiñ bosap şığuına ülken üles qostı.

Onıñ "Allajar" fil'minen bölek, "Jalañtös Bahadür", "Şäkärim" attı fil'mderi men 10-nan asa studenttik kartinaları bar.

Ayta keteyik, Qaldıbay Torğaywlı 1951 jılı Oñtüstik Qazaqstan oblısı, Maqtaral audanında düniege kelgen. 1981-86 jıldarı Mäskeu qalasındağı Bükil Odaqtıq kinematagrafister institutında ataqtı rejisser YUriy Nikolaeviç Ozerovtan tälim aldı. 1987 jılı KSRO -dağı alğaşqı "Miras" kinostudiyasın aştı. 1988-89 jıldarı "Şañıraq" "Jerwyıq" "Şejire" wlttıq etnografiyalıq wyımdarın qwrdı.

1988 jılı "Barıs" kinostudiyasın qwrıp, "Matay" korporaciyasınıñ qodauımen "Allajar" fil'min tüsirudi bastadı. Türli kedergilerdiñ saldarınan "Allajar" 8 jıl boyı tüsirildi. Tek, 1996 jılı Jeltoqsan köterilisiniñ 10 jıldığı qarsañında Imanğali Tasmağambetovtıñ kömegimen qalıñ köpşiliktiñ nazarına wsınıldı.

1989 jılı Qazaqfil'm kinostudiyasında "Jeltoqsan" qoğamdıq birlestigin qwrdı. Sonımen qatar ol "Şañıraq" "Jerwyıq" "Şejire" attı etnografiyalıq wyımdarın qwrıp, qazaqtıñ wlttıq aspaptarı turalı "Ansar" attı kitap jazdı. Qaldıbay Äbenov 2010 jıldan bastap auır nauqasqa şaldıqqan edi.


Nazarlarıñızğa Abai.kz saytında jarıq körgen Qaldıbay Äbenovtiñ soñğı  swhbatın wsınamız.

- Qaldıbay ağa, bar qazaqtıñ ruhın oyatıp, sanasın silkindirgen Jeltoqsan köterilisi ekeni aqiqat. Siz sol 1986-nıñ qasiretti künderi qayda boldıñız? 

- Men 1986 jılı Mäskeudegi Bükil Odaqtıq Kinematografiya institutınıñ (VGIK) soñğı kursında oqıp jürgenmin. Sol jılı qaraşa ayında Almatıdağı "Dom Kinoda" meniñ studenttik fil'mderimniñ twsaukeseri bolatın boldı. 14 qaraşağa josparlanğan twsaukeserge men Mäskeuden birneşe fil'mimdi alıp keldim. Ol kezde Kinematografister odağınıñ törağası Qaltay Mwhamedjanov ağamız bolatın.

Twsaukeserden keyin fil'mderimdi qaytadan Mäskeuge aparıp tapsıru kerek. Söytip, men aldın-ala bilet alıp qoydım. Jaqın künderge bilet qalmağan soñ, olar mağan biletti 17 jeltoqsan, keşki sağat 6-ğa berdi.

Bir aydan soñ, yağni, 16 jeltoqsan küni sol "Kino üyinde" meniñ başqwrt dosım, rejisser Mälik YAşimbetovtıñ derekti fil'miniñ twsaukeseri boldı. Biz sol jerde bärimizge auır tigen jañalıqtı estidik. Dinmwhammed Qonaevtı alıp tastap, onıñ ornına Ul'yanovskiden kelgen Gennadiy Kolbin degen bireudi qoyıptı. Bwl jañalıq ärbir qazaqtıñ jüregine oq bop qadaldı. Ärbirimizdiñ kökeyimizde qazaq eline qazaq basşı tabılmağanı ma?!, degen swraq twrdı. Mäskeudiñ bwl şeşimine meniñ qırğız ben başqwrt dostarımnıñ da ızası keldi. Söytip, twsaukeserden keyin "Qazaq telefil'm" studiyasınıñ direktorı Kärim Tanaev ekeumiz tüngi sağat 11-de Abay dañğılımen Furmanov köşesiniñ qiılısındağı Kärim ağanıñ jezdesiniñ üyine keldik. Jezdesi köp jıl İşki İster Ministrliginde istegen eken. Därejesi polkovnik. Jaqında ğana zeynetke şığıptı. Sol kisiniñ üyinde köpke deyin qazaqqa soqqı bolğan osı jañalıqtı talqılap, ne isteymiz degen keudemizdegi swraqqa jauap izdedik.

Jeltoqsan köterilisi kezinde Asekeñ Mäskeude bolğan. Bwl fakt!

17-si küni tüske taman qazirgi Qonaev köşesiniñ boyımen toptasqan jastardıñ alañğa qaray bara jatqanın kördim. Olarğa ilesip men de alañğa bardım. Biz barğanda bäri tınış boldı. Onda jinalğan jastar beybit türde Mäskeudiñ şeşimine qarsı ekenimizdi aytamız dedi. Biraq, alañda qırğın boladı dep eşkim oylağan joq.

Sosın men keşke Mäskeuge wşatın bolğandıqtan, sağat 4-terdiñ şamasında çemodanımdı alıp, aeroportqa baru üşin üyge qaytıp kettim.

Aeroportta belgili akter Asanäli Äşimov ağamızdı jolıqtırdım. Ol da Mäskeuge "Dermene" degen fil'min tapsıruğa bara jatır eken. Asekeñ ekeumiz samoletke qatar otırdıq.

Mäskeuge barğan soñ, keşki jañalıqtarda "Almatıda maskünem, basbwzarlar alañğa şığıp, bwzaqılıq jasadı" degen aqparat taratıp jattı. Biz senbedik.

Al, men 18-i keşke qaytuım kerek edi. Biraq, biletimdi auıstıruğa tura keldi. Öytkeni, ol künderi Mäskeuden Almatığa birde-bir samolet wşırğan joq. Tek, 24 jeltoqsan küni ğana Almatığa qaytuğa mümkindik aldıq. Söytip men 24-i küni Almatığa wştım. Al, Asekeñ 25-i wşatının ayttı. Mwnda eskeretin bir jayt, sol kezde Asanäli Äşimovtı jeltoqsandıqtarğa qarsı qol qoyğan dep ayıptap jattı. Biraq, Asekeñ Jeltoqsan künderi Almatıda bolğan joq. Sebebi, Mäskeuden Almatığa qaytar wşaqtıñ bäri toqtatılğandıqtan, ol kisi 25-ine deyin Mäskeude boldı. Bwl fakt!

Söytip men tañğı 4-te Almatığa wşıp keldim. Kelsek, aeroport qap-qarañğı. Äskeriler, omondar qaptap jür. Bir swmdıqtıñ bolıp jatqanın sezdim. Sodan bastap, Jeltoqsan köterilisin zertteuge kiristim. "Allajarğa" aparatın alğaşqı jol osılay bastaldı.

Segizbaevtıñ qolhatı mende äli künge saqtaulı

 - "Allajar" demekşi, sol "Allajardıñ” alğaşqı scenariyi mülde basqa bolıptı...

- Iä, men bwl fil'mdi äu basta Nwrlan Segizbaevpen birge tüsiremin dep oylağanmın. Ol meniñ jaqsı dosım edi. Ekeumiz, 87-jıldıñ ayağında fil'mniñ atın şamamen "Allajar" dep jobalap qoyğanbız. Söytip, bir küni Nwrlan ekeumiz jolıqtıq. Nwrlan bwl taqırıpqa scenariy jazıp, bastap ketkenin ayttı. Mende de biraz oylar jürgen. Biraq, äli bastamağan edim. Söytip men oğan jazğanıñdı alıp kel dedim. Onıñ scenariyimen tanısqan soñ, birden "Nwrlan, Jeltoqsan oqiğasın bwlay bastauğa bolmaydı" dedim.

- Nwrlan Segizbaevtıñ scenariyi qanday edi? Qalay bastalatın?

- Onda auıldan kelgen bir jigit qalada jwmıs isteydi. Söytip, 17-si küni araq işip alañğa şığıp, policeydiñ maşinasın örteydi. Alañda jürip orıstıñ bir äyeline küş körsetedi. Sodan auılına qaşıp baradı. Onda da öz üyine bara almay tauğa ketedi. Sonda qar köşkini bolıp, älgi jigit sonda öledi. Qısqaşa osılay. Biraq, men ol jerden eşqanday Jeltoqsandı körmedim. Öytkeni men alañda boldım ğoy. Sondıqtan Segizbaevtıñ poziciyası bizdiñ wltqa qarsı boldı. Onıñ üstine Nwrlan "Allajar" degendi tüsinbey "Allayar" dep jazıptı. Meniñ tüzetuime "sonıñ ne keregi bar" degendey kijine söyledi. Orıs tildi ğoy... Odan bölek, birneşe jerde ekeumizdiñ wstanımdarımız säykes kelmedi. Söytip, ol "Allajardan" bas tartamın dep qolhat jazıp berdi. Segizbaevtıñ sol hatı mende äli künge saqtaulı.

- Sodan keyin, fil'mniñ scenariyin öziñiz jazdıñız... 

- Iä. Men scenariy jazbas bwrın Läzzat Asanova turalı estigen edim. Sosın birden Läzzat turalı "Dolgoe doroga domoy" degen esse jazdım. Sol esse arqılı "Allajardıñ" scenariyin bastadım. Söytip Mäskeuden Aleksandr Lavşin degen dramaturgtı şaqırttım.

Lavşin ekeumiz Almatınıñ JOO-ların aralap jürip sol köteriliske qatısqan qız jigitter turalı swrastıra bastadıq. Alğaş barğan oqu ornımız qazirgi Jürgenov atındağı öner instutı edi. Sol jerden Äsiya degen aktrisa qızdı jolıqtırdıq. Ol qız da alañda bolğan eken. Söytip Äsiyanıñ kömegimen birneşe jeltoqsandıqtardı taptıq. Sol tapqan qız-jigitterdiñ aytqanın qaz-qalpında qağazğa tüsirip, sonıñ negizinde scenariy jazıp şıqtıq.

Mwñaytpasova degen apamız yubkasına tığıp KGB-nıñ tört karopka plenkasın berdi

- Siz "Allajardıñ" jwmısın bastağan 1988 jıl. Sol kezde bilik basında jañağı Kolbin boldı. Fil'mniñ jwmısına kedergi, qısım köp bolğan şığar?

- Iä. 1989 jıldıñ mausım ayında ärtürli kedergilerdiñ saldarınan fil'mniñ jwmıstarı toqtatıldı. Biraq, biz sol uaqıtqa deyin edäuir jwmıs istedik. Biraz aqiqatqa köz jetkizdik. Alañda bolğan oqiğanı tüsirgen KGB-nıñ beyne materialdarın taptım...

Ol kezde barlıq plenkalar plenka öñdeu cehında (COP) bolatın. Bizdiñ "Qazaqfil'mdegi" kinoplenkalar da sol COP-ta jasaladı. Onıñ bastığı Janna Mwñaytpasova degen apamızben jaqsı aralasatın edim. Sol kisi mağan yubkasınıñ arasına tığıp  KGB-nıñ tört karopka kinoplenkasın bergen.

Sol kezde KGB alañda bolğan oqiğanı özderi tüsirgen ğoy. Keyin köp jastardı sol kadrler arqılı wstadı. Biraq, olar özderi tüsirgenimen, plenkanı saqtaytın, öñdeytin jer bolmağan soñ, COP-qa bergen. Sol kadrlerdi alu üşin Janna apamız mağan ülken kömek körsetti. Men fil'mde sol KGB-nıñ materialdarın paydalandım.

Janna apa meniñ Jeltoqsan turalı kino bastağanımdı biletin. Onıñ üstine men sol jılı "Allajarmen" birge Şäkärim turalı derekti fil'mdi qatar tüsirip jürdim. Al, Janna apamız sol Şäkärimniñ tikeley wrpağı.

Men ol kisini soñğı ret 2009 jılı "Dom kinoda" kördim.

 Aqan Sataevtı 2 mıñ jigittiñ işinen bastı rölge tañdap aldım

- Al, osı fil'mde bastı rol'di oynağan Aqan Sataev. Aytıñızşı, Aqan Sataev bwl fil'mge qalay tañdaldı?  

- Iä, ol qazirgi öte talanttı rejissarlardıñ biri. Men Aqandı "Allajarğa" eki mıñ jigittiñ işinen tañdap aldım. Ol kezde kasting degen fotoproba dep atalatın. Men bwl fil'mniñ bastı rol'ine Aqan men "Balkon" fil'minde oynağan jigitti qatar qoyıp qoydım. "Balkondağı" jigit öte mıqtı akter boldı. Biraq, onıñ türi men oylağan keyipkerge kelmedi. Al, Aqanğa toqtauğa bata almay jürdim. Öytkeni, ol kezde Aqan 10-sınıptı endi bitirgen bala edi. Sosın izdeudi jalğastıra berdim. Biraq, bir jıldan soñ Aqan mağan qayta keldi. Bir jılda edäuir eseyip, jigit bolğanın bayqadım. Söytip, qaytalap tüsirip kördim. Akterlığı keremet. Söytip birden rol'ge bekitip, s'emkağa şığıp kettik.

Nwrswltan Nazarbaev "Allajardı" eki ret körgen eken

- Osı "Allajar" fil'min sol kezdegi prezident Nwrswltan Nazarbaev kördi me?

- Kördi. Ol bılay boldı. Biz 1996 jıldıñ 17-mamırı küni "Arman" kinoteatrınıñ qos zalında (qızıl, kök) "Allajardıñ" twsaukeserin jasadıq. Prezentaciya anşlagpen ötti.

Sol twsaukeserde men birinşi zalda akterlardı tanıstırıp jatqan kezimde, qasımdağı kinoteatrdıñ direktorına kinomehanik kelip, "ekinşi zaldağı (kök zal) plenkanı prezident äkimşiliginen bir kisiler swratıp jatır. Mwnı rejisserğa aytpañız" depti. Alayda, direktor fil'mniñ avtorına aytpasaq wyat boladı dep, mağan kinodan şıqqannan keyin bolğan jayttı eskertti. Men direktorğa kök zalda körsetilgen plenkanıñ bir-eki jeri jırtılğanın ayttım. Ol birden "sen Imanğalimen habarlasıp plenkanı auıstırıp ber, wyat bolar" dedi.

Sosın men prezident apparatındağılarmen baylanısıp, "bwl plenkanı kim swrattı?" dedim. Olar prezident Nwrswltan Nazarbaev swratıp jatqanın ayttı. Men olarğa plenkanıñ jırtılğanın aytıp, "menen basqa plenka alıñızdar" dedim. Olar birden kelisip, 10 minutta baramız dedi. Meniñ adresimdi de swrağan joq. Al, men jañadan köşip barğan päterdi köp adam bilmeytin. Biraq, prezident apparatındağılar däl 10 minutta üyime kelip, plenkanı alıp ketti.

Ol "Allajardıñ" twsaukeserinen keyin, 4-5 sağattıñ işinde bolğan jağday.

- Ol kisi fil'mdi qalay qabıldağan eken? Sizben özi kezdesti me? Äytpese, jañağı äkimşilik adamdarı arqılı habarlastı ma?

- Joq. Biraq, kömekşileri "Allajardı" alıp ketkennen keyin eki ay bwl fil'm Onıñ kabinetinde jatadı. Ol kezde Nazarbaev şet elde jüredi. Söytip eki aylıq jwmıs saparın bitirip kelgennen keyin, "Allajardı" körmek boladı. Kinonıñ basşıları Nazarbaevtıñ qasına keñesşi retinde öz adamdarın jiberedi. Talğat Temenov sol keñesşilerdiñ biri bop otıradı. Täkeñniñ mağan degen közqarası dwrıs emes edi. Temenovten bölek birneşe adam otıradı. Biraq, Talğat meniñ fil'mdegi qatelikterimdi öte "ädemilep" körsetedi. Jäne, "ol Ükimetke qarsı, oppozicioner" degen siyaqtı äñgimeler aytadı. Nwrekeñ onı tıñdadı ma, tıñdamadı ma bilmeymin, biraq, körgennen keyin ol kisi Imanğalidı şaqırıp alıp, "Men "Allajardı" eki ret kördim. Öte jaqsı tüsirilgen. Biraq, bwl fil'mde biraz qısqartatın jerleri bar eken" deydi. Mwnı mağan Imanğali arnayı kezdeskende aytıp berdi.

"Allajardı" köteruge kömektesken - Imanğali Tasmağambetov!

- Ol kisimen qaşan, qalay jolıqtıñız?

- Sol twsaukeserden eki aydan keyin. Biz Bişkekke barar jolda, köldiñ jağasında Mwhtar Şahanov ağamızdıñ tuğan künin toylap otırğanbız. Sol jerge qara kölik kelip toqtadı. Kele salıp: "Qaleke, jüriñiz" dedi bir kisi. "Qayda" dep edim, "Sizdi vice-prem'er Imanğali Tasmağambetov kütip otır" dedi. Men: "Keşiriñizder, biz mwnda Mwhañnıñ tuğan künin toylap jatır edik. Men qazir Mwqañdı, Jeltoqsandıqtardı tastap ketsem wyat boladı ğoy. Keyinge qaldırsaq qaytedi" dedim olarğa ötine qarap. "Vice-prem'er Sizdi jedel jetkiz degen! Dayınsız ba, dayın emessiz be, biz onı bilmeymiz. Jüriñiz! Imekeñ kütip otır" dedi.

Söytip, Ükimet Üyindegi Imanğali Tasmağambetovtıñ keñsesine keldim. Ekeumiz stol basına jayğastıq.

Men Imanğaliğa:

-Imeke, keşiriñiz, üsti basım şañ, bügin Sizben jolığuğa dayın emes edim,-degenimde, ol:

-Oqası joq, Sizder öner adamdarısızdar ğoy, -dedi.

Söytip Imanğali Tasmağambetov mağan:

-Qaleke, fil'miñizdi köpşilik jaqsı qabıldap jatır. Bwl fil'mdi keleşekte memlekettik sıylıqqa wsınu oyımızda bar. Prezidentimiz de "Allajardı" jaqsı bağaladı. Bir emes, eki ret körip fil'mdi wnatıp otır. Biraq, bwl fil'mde biraz qısqartatın jerleri bar eken deydi.

Sosın, Imekeñ mağan fil'mdi qısqartu turalı prezidentimizdiñ keñesi jazılğan qağazdı körsetti.Onda Nwrekeñ fil'mde alıp tastauğa tiis kadrlerdiñ tizimin beripti.

Men qağazdağı joldardı qarap şığıp, ol kisige:

-Siz öziñiz ayttıñız, Nwrekeñ fil'mdi wnatıp otır dep. Fil'm nesimen wtımdı? Öytkeni, körermen quanatın jerde quanadı, mwñayatın jerde mwñayadı. Namısı oyanğan kezde, ruhı köteriledi emes pe?! Sondıqtan, Imeke, qısqartuğa meniñ batılım barmaydı, dep, qısqartu turalı körsetilgen qağazdı Imanğalidıñ aldına sırıp qoydım.

Imekeñ biraz ünsizdikten keyin:

-Oylanıp köriñiz...- dedi mağan. Qağaz ekeumizdiñ ortamızda qaldı.

Al 10 mamır küni Prezident äkimşiliginiñ işki sırtqı sayasatındağılar men KGB MVD nıñ adamdarı kördi. Sol kezdesude Uälihan Qalijan ağamız da boldı.

Qajıgeldin "Allajarğa" birden qarsı bolğan adam

Şın mäninde mağan "Allajardı" köteruge kömektesken - Imanğali Tasmağambetov. Imekeñ sol kezde Qajıgeldinnen keyingi üşinşi adam ğoy. Biraq, Qajıgeldin "Allajarğa" birden qarsı bolğan adam. Al, Imekeñ sol kezde Qajıgeldindi aynalıp ötip Nazarbaevqa tikeley şığıptı.

Jalpı, Imanğali qazaq sayasatkerleriniñ arasındağı eline janaşır azamat. Özim onıñ eñbegin joğarı bağalaymın. Ol 2006 jılı Jeltoqsanğa 20 jıl tolğanda da, bizge köp kömegin tigizdi.

Ärine, sol jılı bolğan Şañıraq oqiğası Imekeñniñ ülken qateligi boldı. Men ol kezde Imanğaliğa tikeley qarsı şıqtım. Sol oqiğada meniñ dosım Aron Atabek sottaldı ğoy. Men onıñ qoğamdıq qorğauşısı boldım. Biraq, sol qarsı şıqqanımda kömekşisi Aida Balaeva "Siz beker istediñiz. Ol kisi sizdi jaqsı köredi" dedi.

Reseydiñ tüpki maqsatı - bükil türki memleketterin qwrtu!

- Qazir biz sol Jeltoqsan köterilisiniñ män-mañızın egjey-tegjeyli tüsine alıp jürmiz be, osı?

- 1986 jılı Mäskeu Kolbindi taqqa äkelu arqılı şın mäninde qazaqsızdandıru sayasatına tikeley kiristi. Meniñşe, Reseydiñ äridegi tüpki maqsatı - bükil türki memleketterin qwrtu. Sebebi olar pantürkizmnen qorıqtı.

Öytkeni mwnıñ aldında KSRO qwramındağı türki elderine eksperiment jasap körgen bolatın. Söytip, "Uzbekskoe delo",  "Kırgızskoe delo" bastalıp ketken edi. Endi olar birtindep Qazaq memleketine şabuıldı bastadı. Biraq, oğan qazaqtar basqaşa minez körsetti.

Meniñ oyımşa, Jeltoqsan köterilisi degende osı bir tüpki mänine boylasaq, bwl köterilistiñ mañızı bwrınğıdan da arta tüsedi. Sondıqtan biz bwl köterilistiñ türkilik tüp tamırına äli boylay qoyğan joqpız.

- Sizdiñ ömirlik wstanımıñız qanday?

- Eñ äueli öz arımnıñ aldında taza bolğım keledi. Ekinşiden, er azamat bolğannan keyin namıs degen wğım men üşin öte qasterli. Bizdiñ qazaqtıñ azamattarı sertine berik, batıl bolğan. Onı Jeltoqsanda kördik qoy. Sosın, öz jwmısıñdı tiyanaqtı istep, öziñnen keyingi wrpaqqa jaqsı iz qaldıru.

Bolathan Tayjan ağamdı sağınamın

- Kimderdi sağınasız?

- Men qazaqtıñ belgili twlğalarımen köp aralastım. Bolathan Tayjan degen ağamız boldı. Arı taza, sayasatta aldıñğı qatarda jürgen twlğalarımızdıñ biri edi. Ol kisi osı üyde talay qonaq boldı. Mağan köp aqıl-keñesin aytqan. Men keyde sol kisini sağınam.

Sosın Mäskeude bilim bergen wstazım YUriy Nikolaeviç Ozerovtı sağınamın. Ol kisi mağan äkemdey janaşır boldı. Bir qızığı ol kisiniñ aytqanınıñ bäri meniñ ömirimde tura keldi. Biraq, men wstazımnıñ aqıldarın asa tıñdamadım.

Öz tilinde söylemegen adam ruhani mügedek!

- Siz keşirimşilsiz be?

- Men eşkimge renjimeymin. Bärimiz adam balasımız. Ökinişke qaray, qazaq kinosında jürgen keybir kisilerdiñ mağan jasağan kedergileri köp boldı. Olarğa äriptes retinde renjitinim ras. Biraq, adam retinde ol azamattardı da tüsinemin.

-Täuelsiz Qazaqstannıñ jastarınıñ boyınan sonau Jeltoqsan jastarınıñ qayratın köresiz be?

- Ökinişke qaray, qazir qazaq tiline qırın qaraytın jastardı bayqap qalamın. Öziniñ tilinde söylemegen adam ruhani mügedek boladı. Olardan eşteñe küte almaysıñ.

Biraq, bizdiñ qazirgi ümitimiz Dimaş Qwdaybergen siyaqtı jastar bolıp twr. Dimaş bizdiñ ruhımızdı köterip, abıroyımızdı asqaqtatıp jatır. Men osınday elin süyetin jastarğa senemin!

Abai.kz

7 pikir