Beysenbi, 6 Tamız 2020
COVID-19 QAZAQSTANDA. Jwqtırğandar — 95942. Jazılğandar — 68871. Qaytıs bolğandar — 1058
Talqı 8084 33 pikir 9 Şilde, 2020 sağat 16:13

Qırğız tarihşısı: Qırğızdar Kenesarığa eskertkiş qoyuı kerek!

Qırğız tarihşısı Zamirbek Osorovtıñ qazaqtıñ Kenesarı hanına qırğız astanasında eskertkiş qoyu kerek degen jazbası jelige taradı. Zamirbek mırza bwl sözdi 30 mausım küni Facebook jelisindegi jeke paraqşasında jazıptı. Büy depti:

«Biz el astanasına qazaqtıñ soñğı Wlı hanı Kenesarığa arnap eskertkiş qoysaq dwrıs boladı. Qırğız halqı oğan ädiletsizdik jasadı. Ömir boyı patşa basqınşılarımen küresken bwl Wlı adam patşa quğınşılarınan qaşıp bizge, jaqın tuısqanına keldi. Al, biz onıñ basın kesip, patşa ökimetine tapsırdıq. Soğan qaramastan qazaq halqı bizge degen bauırmaldıqtı saqtap qaldı.  

Sondıqtan, Wlı hanğa eskertkiş qoyıp, bauırlas qazaq halqınan keşirim swrap, Bişkektegi ortalıq bir köşege Kenesarınıñ atın bersek dwrıs boladı», - dep jazıptı. Jazıptı da, «Bor'ba za mir» Qoğamdıq qorınıñ atınan Valeriy YAkovlev pen Zamir Osorov dep «qol qoyıptı».

Zamirbek Osorovtıñ bwl jazbasına jelidegi qırğız tuğandar şamdana qarap, qabaq tüyip, qatu söylepti. Sodan 1 şilde küni Osorov mırza tağı bir jazba jariyalaptı. Onda:

«Eger Kenesarı Şu jazığında qırğızdarmen soğıssa, özi de öldi. Al qırğızdar patşalıq Resey biliginiñ aldında qwrday jorğalap, qwldıq körsetip, hannıñ mäyitin qorladı.

Biraq Şabdan batır da patşa şeneugini retinde köp qırğızdı öltirdi jäne soğan maqtandı. Eldiñ är aymağındağı qırğızdı jazalau akciyasın jaqsı atqarğanı üşin Aq patşadan marapat aldı.

Al onıñ qwrmetine Bişkektiñ eñ ülken köşeleriniñ birine atı berildi. Eskertkişi twr. Menşe ol bwl qwrmetke layıq emes! Sol sekildi Mihail Frunzeniñ eskertkişi de bizdiñ halqımızdıñ birligin äspettep twrğan joq. Ol basşı da azamattıq soğıs jıldarı köp qırğızdı qırıp salıp atı şıqqan adam. Eger Şabdan batır men Mihail Frunzeniñ eskertkişterin almaydı ekenbiz, endeşe qırğız halqın basqınşılardan qorğaymın dep ömirin qiğan batırlarğa da eskertkiş qoyu kerek! Olardı sovet tarihşıları «basmaşı» dep atağan. Sovet jäne patşa baskeserleriniñ qolınan şeyit ketken qırğızdarğa da eskertkiş qoyu kerek! Sonda ädiletti boladı! Osı jağınan Kenesarınıñ eskertkişi de äbden layıqtı bolar edi.

Men Ol (Kenesarı) qırğızğa soğıs üşin, jer üşin keldi degenge senbeymin. Aq patşağa qarsı küresken batır ondayğa bara qoyuı ekitalay... Ol qırğızdıñ bi-manaptarı men halqınan kömek swrap kelse kerek. Biraq, qırğızdar onıñ arqasına pışaq swqtı. Al onıñ basın eñ qwndı olja retinde patşa biligine aparıp berui osınıñ däleli. Qırğızdıñ bir ğana ruınıñ bileriniñ bwl aqılsız äreketinen bükil qırğızğa satqın, qılmısker degen at keldi. Eger biz Kenesarığa eskertkiş qoysaq, bwl – qazaq-qırğız qarım-qatınasın jaqsartatın qadam boladı!».

Ras, qazaq-qırğız qarım-qatınası konteksinde Kenesarı hannıñ esimi erekşe mañızdı faktor. Kenesarı han qazaq üşin qadirli twlğa! Al onıñ tarihtağı röline qatıstı qırğızdağı pikir ekiwştı. Qazaq-qırğız tarihşılarınıñ arasındağı bwl dau, tipti, bir jıldarı memleket basşılarınıñ deñgeyinde söz bolğan.

Bw jolı äne, qırğız tarihşısı «Kenesarı babamızğa eskertkiş ornatıp, ortalıqtan köşe bereyik» dep söylepti. «Kenesarınıñ basqınşı imperiyağa birlesip küreseyik dep kelgenin moyındayıq, bwl qazaq-qırğız dostığın nığaytadı» depti.

Eger qırğız tarihşısı aytqanday, Kenesarığa eskertkiş ornatılıp, köşe atı berilse, bwl – qazaq-qırğız dostığın nığaytuğa jasalğan ülken qadam, sayasi diplomatiyalıq şeşim boları sözsiz.

Ökinişke oray, post-keñestik elderdiñ köbinde tarihi oqiğalarğa qatıstı äli künge reseylik közqaras basımdıqqa ie ekeni şındıq. Sonıñ işinde Kenesarığa qatıstı tarih ta bar. Resey biligi mwnı eki el arasına jaulıq közqaras qalıptastıru üşin tiimdi qoldanıp kele jatır. Bwrın da, qazir de... Sondıqtan, tarihi şındıq qanday bolmasın, qırğız tarihşısınıñ wsınısı bauırlastıqtı arttıratını sözsiz. Siz ne deysiz?

Abai.kz

33 pikir