Jwma, 14 Tamız 2020
COVID-19 QAZAQSTANDA. Jwqtırğandar — 101372. Jazılğandar — 76756. Qaytıs bolğandar — 1269
46 - söz 3039 15 pikir 8 Şilde, 2020 sağat 12:31

Astananı auıstırudıñ tiimdi jäne tiimsiz twstarı

Tiimdi twstarı:

1. Kez kelgen memlekettiñ astanası soğıs jağdayında jau tez jetpeytin aymaqta ornalasuı tiis degen zañdılıq bar. Astana elimizdiñ ortalığında ornalasqan. Almatı ol jağınan şekarada edi. Sondıqtan geosayasi twrğıdan astananı auıstıru dwrıs qadam boldı. Mısalı 2000-jıldarı Qazaqstan men Özbekstan özara aymaqtıq bäsekelestikte bolğan sätte, äskeri sarapşılar soğıs bolsa Taşkentti qorğau qiın degendi ayttı. Sebebi bizdiñ şekarağa tiip twr. Bwl twrğıdan qarasaq, auıstıru dwrıs şeşim.

2. Ideologiyalıq twrğıdan der kezinde şeşim qabıldandı. Mısalı 1999 jılı Astanada 300 mıñ halıq bolsa, qazir 1,1 mln adam twradı. Sol sätte etnikalıq qwramınıñ 40% ğana qazaqtar bolsa, qazir ol körsetkiş 80%. 90-jıldarı Astana qalasında 45% orıs twrsa, qazir 12-15% orıstar. YAğni orıs azayğan, qazaq köbeygen. Bwl dwrıs.

3. Astana soltüstikke ıqpal etu üşin de qajet. Biz "Qırım scenariyin" ünemi eske alamız. Sonı boldırmau üşin ortalıqtan şeşim qabıldanıp, qazaqılandıru iske asırılıp jatır. Tasbaqanıñ jıldamdığımen. Biraq äyteuir bar. Ol twrğıdan Astananıñ soltüstikke jaqın boluı äser etude. Almatıda bolsa bwl tipti qiın bolar ma edi. Biraq bağdarlamanıñ iske asu jıldamdığına qarap şaşım ağardı.

4. Tağı bir million halqı bar qalanı jasay aldıq. Ol jaqsı. Älemdik standartqa säl-päl jaqın ğimarattar salındı. Olda dwrıs.

Tiimsiz twstarı:

1. Qalanıñ atauı. Basında tañdağan sätte-aq birden "Alaş Orda" dep qoysa, onda wlttıq ideologiyağa äser eter edi. Joq, olay bolmadı. Mümkin soltüstikten jasqanğan bolar. Qazirgi atauı jaylı söz qozğamay-aq qoyayın.

2. Bir twlğanı däripteudiñ, kul't retinde körsetudiñ qalasına aynaldı. Äuejay, universitet, vokzal, qala atauı. Ol kisiniñ eñbegi joq emes, bar. Naqtı şeşim qabıldağan da sol adam. Biraq osınşalıq jağınatınday ne boldı? "Astananı bir adam saldı" deu qate tüsinigin tıqpıştauda. Astana bir adamnıñ şeşimimen auıstı, ol ras. Biraq qalanıñ är kirpişinde qazaqtıñ mañday teri jatır.

3. Astananı salu üşin köp qarjı ketti. Säykesinşe aymaqtar damuı tejeldi. YAğni qala saluğa tım köp resurs şaştıq.

4. Astana ekonomikalıq belsendi qala emes. Ol önerkäsip ordası emes, şeşimder ordası. Säykesinşe qarjı tappaydı. Mısalı mwnaylı batıs, kömirli ortalıq, astıqtı Qostanay, künbağıstı, urandı şığıs, bau-baqşalı oñtüstik siyaqtı emes. Almatı siyaqtı ekonomikalıq belsendi de emes. YAğni qarjı aladı, biraq qarjını arttırmaydı. Ekonomikalıq aktiv joq.

5. Qalanıñ su jüyesiniñ "swmdıqtığı". Jauın sayın Veneciya.

6.LRT-nı salamız degen dañğazalıq. Qala halqı men ketetin qarjını eseptep-aq, onıñ tiimsiz ekenin jas bala da tüsindi. Biraq qarjı bölindi, jelindi. LRT joq. Aytpaqşı 92 mlrd teñgelik köşe ne boldı?

Qorıta aytqanda: Astana qalası men Almatı arasında tañdau bolsa, Almatını tañdaymın. Jastardıñ jäne kreativtiñ, mümkindikterdiñ qalası. Demokratiyanıñ qalası da osı Almatı. Keşegi Jeltoqsan men bügingi sayasi qozğalıstar sonıñ körinisi.

Astana jazda salqın, qısta boran, suıq. Aua-rayı tiimsiz. Almatı siyaqtı tauğa şığu mümkindigi joq. Masası gemoglobiniñdi azaytıp, jüyke talşıqtarıñdı üzedi. Sondıqtan Astana sayasi şeşim ordası, biraq ömirden kayf alatın şahar emes dep bağalaymın.

Ashat Qasenğalidıñ äleumettik jelidegi jazbası

Abai.kz

15 pikir