Düysenbi, 10 Tamız 2020
COVID-19 QAZAQSTANDA. Jwqtırğandar — 99442. Jazılğandar — 72523. Qaytıs bolğandar — 1058
Ädebiet 4442 12 pikir 2 Şilde, 2020 sağat 13:25

Şahanov. Oylanalıq, biz qandaymız?

Suret: adebiportal.kz

Bügin Qazaqstannıñ halıq jazuşısı, aqın, qoğam jäne memleket qayratkeri Mwhtar Şahanovtıñ tuğan küni. Qırğız Respublikasınıñ halıq aqını, Türik düniesi jazuşılar birlestiginiñ «Şahriyar», YUNESKO-nıñ «Booruker» klubı sıylıqtarınıñ iegeri – Mwhtar Şahanov. Mwhtar Şahanovtıñ kim ekenin jwrtqa jeke tanıstırıp jatudıñ özi artıq bolar. Şahanovtıñ atı aytılğan jerde onıñ aqındığımen qatar azamattıq wstanımı da qatar aytıladı. Jeltoqsan. Naurız. Üş twğırlı til. Qazaqstandıq wlt...

Bügin alaştıñ ardaqtı aqını Mwhtar Şahanov 78 jasqa toldı. Osığan oray, aqınnıñ Abai.kz aqparattıq portalı mwrağatındağı öleñder toptamasın oqırman nazarına wsınğandı jön kördik.

Mahabbattı qorğau
Kirispe yaki ğaşıqtar jazğan hattardan

I
Biz ekeumiz jolıqtıq,
Bipaq tım keş jolıqtıq,
Dostasudan ot twtap, qoştasuğa qorıqtıq.
Mağan qwydı jarığın seniñ köñil-terezeñ,
Arqamızda - qwzar şıñ,
Aldımızda - ör özen.
Ör özennen ötuge kim beredi qayıqtı,
Kim bar bizdi tüsiner, qane, kim bar bayıptı?
Al qayıqşı - qiqar şal,
Jalınğanmen, ne bitti?
Qayığına qabağan itin baylap ketipti...
YApıray, biz sonşama därmensiz bop tudıq pa?
Boyımızda joq eken itti aldaytın qulıq ta.

II
Köbelektiñ "keseli" -
Twraqsızdıq desedi.
Gülden alğan şapağattı cezimi
Kelesi bip gülge jetpey öşedi.
Öz minezi özine ükim kesedi...
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
Meniñ sağan aytpağım da osı edi!

III
Amal bar ma, mahabbatqa jan pidalıq ete almadıñ,
Aqqu-arman jalt bergende, quıp kördiñ, jete almadıñ.
Jete almadıñ, köleñkeñnen alıs wzap kete almadıñ,
Janar mayın jağıp bitken maşinaday ot almadıñ.
Epkiñ qayda,
Sertiñ qayda,
(börkiñ qayda, qwrıp qalğır?)
Eñ şeşuşi kez kelgende, tiliñ tistep twrıp qaldıñ.
Eñselim dep oylauşı edim,
Erkeleuşi em erge balap,
Eñ şeşuşi kez kelgende twrıp qaldıñ jerge qarap.
Artıq qorlıq bar ma älemde sengeniñnen bezinuden,
Qwlay süygen adamıñnıñ osaldığın sezinuden...
Köz jasımdı körsetpeuge tırıstım men sağan bipaq,
Sen dep şıqqan senimimniñ biiginen baram qwlap.
Mahabbatqa jan pidalıq etpediñ be,
Bäri beker!
Endi qalğan qızığıñnıñ narqı kemip, mäni keter.
Öziniñ eñ qasietti änin qorğay almağan jan -
Basqa icte de qabiletsiz... bağı mäñgi janbağan jan.
Cipä, bağıñ jana qoymas, basqan iziñ ketti keyin,
Äytse de, men jılap twrıp,
jolıñ bolsın dep tileymin.

IV
Baqşadan alma wrlağan baladay naq
Keudemde ürkek sezim saladı oynaq.
Otızdıñ ormanında jürgenimde
Aldımnan şıqtıñ, aynam, ağataylap.
Sen mendik bar şattıqtıñ töresi me eñ,
Jür edim ötken şaqtıñ elesimen.
"Mwnda kel, mwnda kel" dep qol bwlğadıñ
Jiırmanıñ kök balausa belesinen.
Selk ettim dauısıñnan şoşığanday,
Jür edim öz mwñımdı öşire almay.
Jiırmamda aldap ketken mahabbattıñ
Künäcin äli künge keşire almay.
Sen bolıp qayta jandı-au sağınışım,
Bälkim, tar mañdayımnıñ bağımısıñ?!
Bälkim, sen menen qaşqan mahabbattıñ
Oylanıp qayta soqqan şağımısıñ?!
Sol bolsañ, qolıñdı ber, jür, qarağım,
Sen barğan jerge men de bip baramın.
Köl edim tasımağan, tasıttıñ ğoy,
Baqşa edim bağı tayğan, gülge oradıñ.
Käneki, jalınıña jalğa meni,
Kütip twr päk mahabbat, arman eli.
Ömirde meni aldağan adamdar köp.
Tek qana sen aldauşı bolma meni!

V
Ar aldında adal, aqpız desek te,
San swraqtar alar keyde jağadan.
Mümkin, bizdi tañar şulap ösekke,
Mümkin, bizdi tüsinbeydi köp adam.
Aluan wğım aluan jaqqa tartadı,
San köñildiñ twyığına maltıdım.
Ğaşıq bolıp körmegender bar tağı,
Olar bizdi qaydan wqsın, altınım.
Közimdi almay mazdap janğan ottardan,
Sağan senem, Sağan senim artamın.
Qorıqpaymın tücinigi joqtardan,
Jüregi joq adamdardan qorqamın!

Samattıñ jwbayı Ayjanarmen jekpe-jek

Zamana twr börkin alıp oylanıp,
Sol tüngi oylar ketti bizdi qayda alıp?
...Sol tüni biz seniñ tuğan siñliñniñ
On cegizge tolğan künin toyladıq.
Men quana tost köterdim qızğa arnap:
- Al saparıñ sätti bolsın, qızğaldaq.
Ömip mınau:
Qatar tosqan jeñili men auırın,
Qayğısı men sauığın,
Şuağı men dauılın.
Bügin, mine, seniñ tuğan küniñde
Qanday tilek aytsam eken, bauırım?
Sağan baylıq tiler em men,
bipaq ol - bir äñgüdik,
Esigiñnen kirgenimen pañ külip,
Jürgenimen şeru tartıp, sän qwrıp,
Sağan joldas bola almaydı ol mäñgilik.
Bälkim, erlik tiler em men tamır alğan tözimnen,
Erlik sezim bipaq seniñ tabıladı öziñnen,
Onsız adam jüre ala ma soqpaqtar men jolsızda,
Al swlulıq tiler edim,
swlusıñ sen onsız da.
Qaytsem eken?
Men odan da bükil adam añsağan,
Bükil adam san mıñ jıldar arman etip, şarşağan,
Azı jetip, al san mıñı tek elesin tamsanğan,
Kez kelgenniñ baqşasında pispeytin,
Kez kelgenniñ uısına tüspeytin,
Zor mahabbat tileyinşi men sağan, -
Dep edim.
Tipti sol sät wqpay qaldım sebebin,
Sen ornıñnan kenet atıp twrdıñ da:
- Mahabbat joq! - dep kürsindiñ,
ızğar şaşıp qabağıñ.
Men jüziñe añ-tañ qalıp ejireye qaradım,
Qarap edim, jasqa tolıp ketken eken janarıñ.
- Mahabbat joq! - dediñ tağı, -
ol - änşeyin dalbasa,
Ğaşıqpın dep,
Süyemin dep,
Senem dep,
Adamdardıñ bipin-bipi aldaytını bolmasa,
Mahabbat joq, ol - änşeyin dalbasa!
Aytıp-aytpay ne kerek,
Bip kez men de mına siñlim siyaqtı
Wyañ edim,
swlu edim keremet.
Meniñ asqaq sezimimnen ümitker
Az bolmaytın bizdiñ jaqta jigitter.
Qatal-qiqar tağdırınan tek mahabbat swrağan,
Mahabbattı tappay qoyman dep talpınsa bip adam,
Ol men edim.
Biraq bügin sol sezimnen ne qaldı?
Sondağı ümit taldan wşqan japıraqtay joğaldı.
Qazir momın küyeuim bar
jäne eki-üş balam bar,
Jağdayım joq eşteñege alañdar.
Ne işemin, ne kiemin demeymin,
Mäselesin şeşip alğam qarın menen kömeydiñ.
Mine, qara, sausaqtarım körinbeydi altınnan,
Tek bayağı şat qiyal joq san tarapqa şarq wrğan,
Tek bayağı jigitter joq terezemdi torığan,
Olardıñ da bağı alıstau bolğan şığar sorınan.
Kezdeskende jalqau tartqan basın izep ötedi,
Wlın eptip soñınan.
Jıldar boyı alañdaumen quatımdı sarqıdım,
Bosqa şaştım jigerimniñ jarqılın.
Jer betinde mahabbattıñ bar ekeni şın bolsa,
Aytşı, käne,
men nelikten jolıqpadım,
jarqınım?
Ündemedim,
tarılğanday keñisim.
Mosqal köpşi jauap berdi men üşin.
- Iä, iä, ömiriñe ökpelisiñ, qarındas,
Oğan bipaz sebepter bar,
Tiplikte bip beketter bar kiltin tappay, alınbas.
Irıq bermes bögetter bar ne türli,
...Almatıdan şıqqan joldıñ barlığı
Otırarğa bastap alıp barmaytını sekildi.
Ömirdegi san salalı jolığu men jüzdesu,
Tabısu men kezdesu,
Talpınu men tüyisu,
Sağınu men süyisu,
Tipti keyde odan da özge sezimder
Mahabbatqa bastap bara almaytını belgili,
Mahabbat ol - jan men tänniñ tize qosqan epligi.
Ne boldı eken seni mwnşa jüdetken,
Ümit qayda jüregiñe gül ekken?
Swlulığıñ kem emes qoy Bayannan,
Aqılıñ da kem tüspeydi Jibekten.
Sende de bar tım sezimtal köz, köñil,
Köñili men közderindey özgeniñ.
Aylı keşte sağan da ayttı ğaşığıñ
Wlı Abaydıñ Toğjanğa aytqan sözderin.
Ot bop örtep ğaşıqtıqtıñ ıqpalı,
Än qostıñdar...
Jwrt quana qwptadı.
Talpındıñdar,
Alqındıñdar, al biraq
Odan Qozı, senen Bayan şıqpadı.
Hege bwlay?
Ömir baqi bwl swraq
Öter, mümkin, namısıñdı şımşılap.
Qayda jürse tek öz änin aytatın,
Elikpeytin özge şu men sarınğa,
Qajımaytın qar men jeldiñ ötinde,
Mahabbat ta wqsaydı wlı darınğa,
Şın darındar az ğoy jerdiñ betinde.
Iä, mahabbat - qaysar qwzdı jarıp öter tastı jol,
Mahabbatta sezim ğana oynamaydı bastı röl,
Wğa almadıñ sen onı, aynam.
Jetken jerge talabıñ men aqılıñ,
Cezimiñ men batılıñ,
Qırsıqqanda, jetpey qaldı şıdamıñ,
Äne, sonıñ kecipinen qanşama jıl jıladıñ.
Şıdam joqta, tözim joqta,
Kökiregiñde köziñ joqta,
Jüregiñde erlik joqta qorğay alar şattığın,
Mahabbat ta joq, künim!
Kezder az ba oy körgendi köz körer,
Otın öziñ jağa almağan,
Öziñ izdep taba almağan asıldı
Tappaydı dep nege oylaysıñ özgeler?
Qaraşı, äne, mına siñliñ siyaqtı
Inabattı, albırt äri wyattı,
Alaulağan jelegi
Soñımızdan asau wrpaq, arındı wrpaq keledi.
Olarğa päs bolar äli
Bizge biik köpinetin töbeler.
Biz cüpingen kezeñderden,
Biz jüzuge jasqanğan özenderden
Solar jüzip ötedi dep sene ber.
Bwğan kümän keltiruiñ azamattıq bolmas ta.
Bükil adam izdegenmen baqıt jolın, baq jolın,
Eşkim oñay taba almaydı Abayı men Toğjanın.
Öytkeni asqaq azamattıq joq jerde,
Qaysar senim joq jerde,
Mahabbat ta joq, janım!
- ?
Ortamızda qaljıñ aytıp bip jigit,
Otır edi qalıñ jwrttı küldirip.
Otır edi bizden göpi siñliñe
Jaqın, sırlas ekendigin bildirip.
- Al men taptım Toğjan sındı päk jandı, -
dedi ol masañ diril qosıp sözine.
- Öziñ Abay bolmağan soñ,
Mazalama Toğjandı, -
dedi siñliñ jas üyirip közine...
- ?..

Erkekterge közqaras nemese äyelge sirek jolığatın baq

Otırarda bir qadirli qariyanıñ qanattı
Twlpar tektes atı boptı süysintken bar alaptı.
Minezi säl jaysız eken şodır bala ispetti, -
Şarşap-talıp şöldese de arıqtan su işpepti.
Jek körgeni jaqın kelse, tarpıp, teuip tistepti,
Sodan ayaq şiderlenip, bastan jügen tüspepti.
Bozbalalar sımbatına köz tastaytın tabına,
Qariyanıñ ay didarlı qızı boptı tağı da.
Sol jas aru, äkesine bılay depti bir küni:
- Äke, seniñ darqandığıñ şaqıradı külkini,
Qiqar, tentek mına atıñdı mäpeleudi qoymaysıñ,
Ayırbastap,
satıp,
soyıp, nege közin joymaysıñ?
- Ras, qızım, söziñniñ joq qatesi,
Attıñ qiqar minezi bar, - dep kürsindi äkesi, -
Tek bwl beybaq - at bitkenniñ zeregi,
Tüsken kezde bäygelerge, jarısqa,
Jaralğanday şabu üşin alısqa
Arın salıp,
küşin, terin tögedi,
Biraq sözsiz birinşi bop keledi.
Äygilegen elge küşin,
Sol ğalamat eñbegi üşin,
Qiqarlığın keşiruge bolmay ma?!
Keşirmesek, bette tañba qalmay ma?!
Az ba elde twlpardı asqan bağı bar,
Juas,
könbis,
mop-momaqan jabılar?!
Qasietin sezbese de, tälim alar, tabınar,
Juastı ärkez maqtaytın jwrt tabılar.
Bälkim, twlpar sol üşin de ızalı,
Izalını bağalauğa şabandaumız biz äli.
Nağız erkek twlparğa wqsas, aynam-au,
Sağan qılmıs ol jayında oylamau.
Tolğağı kem talğamıña bar tañım,
Basıña baq qonbay ma dep qorqamın...
Dwrıs şığıp äkesiniñ esebi,
Qızdıñ jolı bolmay qaptı desedi.
Oylan, juas jan izdegen, jar izdegen, jas talap,
Ömir seniñ kütkeniñnen äldeqayda basqaraq,
Erkek swlu körinbey me erkimen,
Erkindiktiñ nwrı oynağan körkimen.
Jalğandıqqa küres aşqan isimen,
Süygenine bergen qaysar sertimen
Jäne sonı qorğay bilgen küşimen.
Oylı älemniñ äyeldersiz küni bar ma köktegen,
Äytse de men äyelge wqsas erkekterdi jek körem!

Erkekterge eliktegen äyeldiñ de az tabarı,
Iä, är jınıs öz minezin saqtauımen bağalı.
Jigit jigit sanala ma bwğıp jürse tasañda,
Öz pikiri joq erkekten qorqu kerek qaşanda!
Qanattını keri tartıp, tabandap,
Wşar kezde wşa almaytın şabandap,
Öz pikiri joq erkekter el basqarsa, ne bolmaq?!
Toqtamaydı erkekter men telpekterdiñ jarısı,
Oylan, qalqam, erkekti erkek etip kelgen - namısı.
Mıqtı kim bar namıs attı batırdan,
Bir söz üşin qanşama erkek tirşilikten jan keşti.
Bir söz üşin jekpe-jekke şaqırğan
Qaysar Puşkin Dantesti.
Ar-namıstıñ qwrbandığı
Az bolmaptı, qayraulı äli ädilettiñ baltası.
Jerdiñ aman twrğandığı -
Sol namısqoy erkekterdiñ arqası.
Ärkez nwrlı ümit seuip aldımızda tañ jatsın,
Qayğı kelse jeñilmeytin,
Baqıt kelse semirmeytin,
Er minezin qadirleytin
Äyelderdiñ dañqı artsın!
Al, jas aru, twrmaydı eşkim jolıñda,
Öz tağdırıñ däl qazir öz qolıñda.
Talğamıñdı äygiley me talabıñ,
Kökeyiñdi sezip twrmın, qarağım.
Aytqanıñnan şıqpaytın,
Meseliñdi jıqpaytın,
Sağan momın, jwp-juas erkek kerek,
Jo-joq, erkek emes-au, telpek kerek.
Eger bügin qayta tusa wlı Abay,
Ol da sağan qalar edi wnamay.
Baqanıñ da änine say bağı bar,
İzdegeniñ jabı bolsa, tabılar.
Nağız baqıt twyağımen twlpardıñ,
Qiyalımen swñqardıñ
Ölşenetin mına wşqır zamanda
Birte-birte qwnsızdanar bağañ da.
Men senemin, şın erkektiñ aldında
Qızaratın kün tuadı sağan da...
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
Tek ol künniñ keş kelgeni jaman da!

Äyelder

Ne tolqıtsa sonıñ mwñın tartasıñ...
Auruhana aulasında sıtırlatıp kartasın
Janarında äzil oynap jarastı
Mağan bir qız bal aştı:
- Nauqastan ba eriniñiz kezergen,
Jazılasız,
Nalımañız beker siz.
Äytse de äyel qauımına ejelden
Nemqwraydı qaramaydı ekensiz.
Süyudi Siz erlik dep te aytasız,
Onsız aqın bolarsız ba oy örgen.
Degenmen Siz abaylañız, bayqañız,
Bağıñız da, sorıñız da äyelden.
- Bärekelde,
Örken jaysın talabıñ,
Säuegeyi sen bop jürme qalanıñ.
Bwl betiñmen ñıgandardı jümıssız
Qaldırarsıñ, qarağım, -
Dedim külip. Biraq qızdıñ baysaldı
Äzil sözi mağan biraz oy saldı.
Düniege qan tamırday taraytın
Jer betinde äyel jaylı ertek köp.
Äyelderge nemqwraydı qaraytın,
Erkekti men sanamaymın erkek dep.
Qay kezde de swlulıqtıñ jolı - mwz.
Äyel bizdiñ äziz baylıq qorımız.
Äyel bizdiñ tağdırımız,
Tağdırımız bolğan soñ
Belgili ğoy, bağımız ne sorımız.
Has sülulıq älsizderdiñ qızğanışın mazdatqan,
Al qızğanış kürdı dep kim ayta aladı az qaqpan.
Bir äyelge bola keyde el menen el jaulasıp,
Jer jastanğan bozdaqtar.
Oğan kuä anau töbe tompiğan
Anau şındar qwlaqtarı qalqiğan.
San wrpaqqa twlğa bolğan aqındar
Bir äyeldiñ namısı üşin jan qiğan.
Mağınasız jıltıraqtı saqtamaydı el eske.
Jalın bolıp jılu bolmau,
Äyel bolıp sülu bolmau
Tabiğattı aldaumen teñ emes pe?
Gülzar äyel qauımına swlulıqsız baq qayda,
Şın swlulıq tereñdikte jatpay ma?
Qayırlatqan kemesin talay erdiñ
Sayaz kölğe şaşılmağay şwğılañ.
Tereñdigi joq äyeldiñ
Qorqu kerek sırtqı swlulığınan.
Äyel - erkek namısınıñ qorğanı.
Nağız sülu äyel tabu -
Bükil erkek ataulınıñ armanı. -
Nağız sülu äyel üşin qajet kezde jan qiyu,
Bwl - jigittik kodekstiñ jazılmağan tarmağı.
Biraq, biraq talaylardıñ baqıtı alıs, sorınan,
Bwl kez kelgen böriktiniñ kele bermes qolınan.
Erlik semse azamattıq semedi.
Ülken erlik ülken küşke keledi.
Mağan ğaşıq bir äyel bar.
Ol äyel
Mende sonday küş barına senedi!


Oylanalıq, biz qandaymız?

Soñğı on jılda, elimizde örge basqan öreli
Bir zor is bar. Ol - «TJ»-lıq, «tufli jalau» öneri.
Jağımpazdar jarısında bilik şeksiz qwptağan,
Biz dara şıñ ielendik bwrın eşkim şıqpağan.
Bwl önerde biz özgeşe, elden-erek jañğırdıq,
Tipti Türikmenbaşını da jartı jolda qaldırdıq.

Türikmenbaşı keude qaqsa öz eliniñ işinde,
Böspelikti aynaldırdıq biz älemdik pişinge.
Bilik sözin, bilik isin aytsaq eldiñ parqı dep,
«Zeynetkerdiñ aqşasın biz ösirippiz altı ret!»
Sol «altı zor igilikti» oyğa bwrsaq bastapqı,
Qwnı mısıq tamağınıñ bağasınan aspaptı.

Eger jönsiz maqtanbaudı wqsaq bilik saltı dep,
Et pen süttiñ qwnı nege qımbattadı altı ret?
Keude wramız igi isterde birinşi orın alarday,
Onda nege är ay sayın qımbattauda janarmay?
Biz şığarar mwnay arab elderinen kem emes,
Tım qwrısa bir isimiz nege olarğa teñ emes?

Arabtardıñ bizden bölek eldikke til qatısı.
Nege olarda oqu tegin, tegin päter aqısı?
Olar nege är säbige dollar sıylap jeti mıñ,
Jel ötine tastamaydı qartın, jesir, jetimin?
Alpıs tört mıñ dollar almaq jaña üylengen otbası.
Nege olarda ülken baylar igi isterdiñ jaqtası?
Bar ğwmırı dañğoylıqqa bolğanımen aşına,
Päteraqın tegin etti tipti Türikmenbaşı da.

Al bizdegi bos maqtanu, bos keude wru sorıñ ba?
Darın emes, qarın şığıp eñ negizgi orınğa,
Demokratiya bwl künderi «jemokratiya» torında,
Elimizdiñ bar baylığı jiırma adamnıñ qolında.
Bizdiñ baylar nege sarañ tis sındırar tiınğa,
İzgiliktiñ wşqını joq nege olardıñ miında?

Elimizdiñ «zor baylığın» dastan etip tolğaymız,
Baylıqtağı jwrt ülesin...Mülde auızğa almaymız
Tek «TJ»-lıq önerinde şırqau kökke samğaymız,
Naq osılay kete bersek el bop, wlt bop oñbaymız,
Qwldıq sana ayasında mayğa pisken nandaymız...
Oylanalıq, biz qandaymız, minekey, biz qandaymız?


“Tek bayudıñ jolın üyren,
bir küniñdi bos etpe!”
Adamdığıñ bar ma, joq pa, alınbaydı esepke...

Narıqta mıñ qaltarıs bar jeñ wşınan bwrılar,
Eldegi eñ qwrmettiler – eñ toyımsız wrılar,
Baylıq kimde bolsa, sonıñ mañdayınıñ nwrı bar,
Wrlıq zañğa aynalğan soñ ruh jırın kim wğar?..

Qayda barsañ köz arbaydı toyşıl meyramhanalar.
Tüngi klub, tüngi külki – oysız sayranhanalar

Şarşau bilmes tabıs közi retinde tanıldı.
Tek Baylıq pen Qızıqşılıq bastı mwrat sanalıp,
Ğasır tüpki ruhani kompasınan jañıldı.

Bazbir şağın qalalarda üş jüz mıñday halqı bar,
Söz joq, üş mıñ näpsi küytter arnaulı üy sän qwrar.

Är adamnıñ pendelik osaldığınan,
Dañğaza şuğa, dumanğa bosañdığınan

Saudagerler ardan attap, baq tabuğa talpınar,
Qazir Ar men Namıstıñ da materialdıq narqı bar...

Köşelerde jwrttı bwrar pendeşilik arnağa,
Jan-jağıñnan antalaydı,
Närsiz közi qantalaydı,
Kileñ arsız, payda-narqı aqırğan bir jarnama,
Köre almaysıñ izgilikke şaqırğan bir jarnama,
Jarnama emes, sekildi bir Ornama ne Tornama.

Qanday bedel wsınbaqpız bizder keler zamanğa?
Neden qaştıq,
neni şaştıq,
neni bastıq tabanğa?
Talay taban nwrlı oylardı aynaldırdı sabanğa,
Sol sabanğa qarap endi ayqındalar bağañ da.
Eskermedik,
senim artu qılmıspen teñ ekenin
Ruhani baylığı joq, aydını joq adamğa...


«Öleñ qwrau – aqındıqtıñ köp qırınıñ bir türi.
Tek sol üşin onı ardaqtau, jönsizdeu häm külkili.
Däuiri men biligine sanalğanmen alımdı,
Wltın satqan aqındar bar, biraq jırı darındı...
Erligi joq, eldigi joq, auzı ğana belsener,
Sözden isi alşaq jatsa, oğan qalay el sener?
Nege bügin wlt müddesi nauqas janday teñseler?..
Mwnday şaqta aqındıq küş tek şındıqpen  ölşener.

Nağız aqın är kezeñde özin qağıp ülesten,
Ruhani müdde şıñı – şındıq üşin küresken.
Şındıq käusar aqındıqqa bolu kerek asıl än,
Şındıqtı aytıp er Mahambet ayırılğan basınan.
«Aqındar az sın sağatta sözden isi zorayğan»,
Desek-tağı «Abay qaşan jol izdepti oñaydan?»
El, wlt jaylı sırlarımen,
Jırı biik twrğanımen,
İsi üşin men Mahambetti biik qoyam Abaydan!
Bwl aqındıq wstanımım qalıptasqan talaydan...

...Şındığı joq pendelerdi basar uaqıt köşkini.
Dañqqa moyın sozğanımen,
Tom-tom öleñ jazğanımen,
Şındığı ölgen aqındardıñ aqın emes eşbiri!
Şındığı ölgen minezsizdik bolmaq kimniñ maqtanı?
Qazir barlıq salalardı minezsizder qaptadı.
Basşılarğa jağımpazdıq bwl kezeñde dara küş,
Sodan aqınsımaqtardıñ köbi «tufli jalağış»...

Şınşıl aqın bolu degen – azaptıñ eñ azabı,
Sol azapqa töze bilu – ğajaptıñ eñ ğajabı...
Aqındıq küş – aytılmağan oy-sezimder jiını,
Ol biikten boy körsetu – qiınnıñ eñ qiını!

Bastı maqsat – öz halqıñnıñ san ğasırlıq ağısın,
Jeñisi men jeñilisin, tilin, ruhın, namısın,
Jüregiñniñ sanasınan, eleginen ötkizu,
Jäne onıñ qasiretin,
Wltqa, tilge bas ietin,
Qalıñ elge jırmen, ispen, mineziñmen jetkizu.
Jetkize almay dirildeseñ... ol – şoşınu, tosılu,
Ürkekterdiñ, qorqaqtardıñ qatarına qosılu.
Ondaylardıñ mañdayına mäñgilikke sor qatqan,
Eşqaşanda şınşıl aqın şıqqan emes qorqaqtan!

Aqınğa eger sözine say şındıq parqı qonbasa,
Odan ülken öris kütu, jeñis kütu dalbasa...
Keyde wqsap köringenmen zañğarğa,
Sözi basqa, isi basqa, ekijüzdi jandarğa,
Batıl, qarsı bağıt wstau – ädil ömir talabı.
Pendelikpen tiresken jan,
Şındıq üşin küresken jan,
Sol şındıqtıñ aybını men bedeli bop qaladı!
* * *
Şındıq keyde qalıñ «arpa işindegi bir biday»,
Nege ädildik küresinde jwrttıñ köbi «Tımpibay?»
Ruhsızdıqqa kim şın minez körsetpese qırğiday,
Ondaylardıñ bügingi atı – Irbikül men Jırbibay.

Abai.kz

12 pikir