Jeksenbi, 5 Şilde 2020
COVID-19 QAZAQSTANDA. Jwqtırğandar — 41065. Jazılğandar — 13614. Qaytıs bolğandar — 188
Alaş arısı 5832 0 pikir 21 Mamır, 2020 sağat 12:20

Abaqtıdağı soñğı tün

«Men eger, aldında bar şınımdı aytpasam, oğan sebepter boldı!
Tak znayte: - YA iz hanskogo roda,
otec moy han, sultan, polkovnik Tezek Tore Abılayhanov...
Qwdiyarhan (Hudairhan) Tezekov-Ablayhanov».
Swraq alu hattamasınan. 79 jasta
1931 jıl. Almatı...

Abaqtıdağı soñğı tün

(Qwdiyarhan Tezek Törewlı repressiyada. 80-ge şığarında atılıp, atı atalmay ketken. 1916 jılğı köteriliste Jetisudıñ bes bolıs eli «Asıldıñ sınığı...» retinde han saylağan. Naqtı tarihi oqiğalar öz atınan, birinşi jaqtan bayandaldı...)

1

«Arğı atam Ädil Töre, Abılaydan,
Üş Jüzdiñ balasına dañqın jayğan...».
Bwnı aytqan Tezek Töre, äkem edi,
Demeñiz, estidim dep, bwnı qaydan.

2

Mine sol! Wlılardıñ wrpağımın,
Esimderi mäñgilik! Qwrtadı kim?!
Olarday bar qazaqqa söz aytpadım,
Osı ökiniş, jandırıp, twrğanı şın.

3

Ata-saltqa äkemiz berik edi,
Otızında men tuıp körip edi.
Ağalarım Batırhan, Bolathandar,
Jetisuda bar elge körik edi.

4

Orıs, Qıtay patşası, Qoqan hanı,
Sanastı äkemizben, tügel bäri.
Şen-şekpen, sıylıqtarın wsınğanmen,
Bärinen qımbat boldı, qazaq janı!

5

Jetisudı jattardan tazaladı,
Wstamı patşalardı mazaladı.
Han köterdi, tügeldey Qazaq-Qırğız,
Bwzaqını ayausız jazaladı.

6

Batırhan bolıs boldı, batır ağam,
Tik minezdi qiındau, şatınağan.
Imperiyağa onısı jaqpay qoyıp,
Otarşı qwrtıp tındı, basıp alğan.

7

Süleymen inimmenen oqu qudıq,
Molda-qoja aytqanğa moyın bwrdıq.
Säl eseyip, arnayı orındarda,
Orıstıñ ğılımımen jalğastırdıq.

8

Simağanday qazaqtıñ dalasına,
Bilim aldım, Orınbor qalasında.
Joğarı gimnaziyada bes jıl oqıp,
Qamqor boldım, az qazaq balasına.

9

Jetisuda tötenşe ister şığıp,
Alañdadım elime, sonı bilip.
Şaqırıp aqırında, aldı äkem,
Balalıqpen qoştastım, jürgen külip.

10

El isine kiristim, sodan bastap,
Oqudı jalğastırmay, kettim tastap.
Elu segiz jasında äkem qayttı,
Bwl tağdır osılayşa qoydı, jasqap.

11

Barlıq el hanın joqtap, küñirendi,
Bäribir ömirden kim tüñiledi?!
Jalğasın tauıp jıldar ötip jattı,
İlese almağandar, sürinedi.

12

On altınşı jıl keldi, dübirlegen,
Jarlıqtı estip, bar qazaq dirildegen.
Şıdamastan aqırı, qarsı şıqtı,
Aşu-ıza işinde, küñirengen.

13

Täuelsizdik añsağan qazaq eli,
Twyaq serpip ölmekke bekingendi.
Bes bolıs Jetisudıñ jamağatı,
Han sayladı, dästürmen, mına meni.

14

Bärin de şeşedi ğoy qaru-jaraq,
Bilgenmin, bwyırmasın bizge ğälab.
Küşti jau, işki satqın qosılğan soñ,
Toz-toz bop bosıp ketti, qırğız-qazaq.

15

Jauızdar qırıp-joydı, ayamastan,
Jas-käri dep, eşkimdi sanamastan.
General Fol'baumge alıp bardı,
Meni wstap, qarsılıqqa qaramastan.

16

Gubernator jekeley jauap aldı,
El turalı tügeldey swraq saldı.
Olardıñ jauızdığın aytqanımda,
Oylanıp, nege ekenin, twrıp qaldı.

17

Bosattı, qarsılıqtı toqtat dedi,
Artıma jansızdarın toptap berdi.
Odan keyin töñkeris, aq pen qızıl,
Elime nağız zwlmat kezeñ keldi.

18

Bosqındıq, quğın-sürgin, aşarşılıq,
Jan tüsinbes, bireudi, bireu bilip.
Qolına qaru alğan, wrı-qarı,
Öz elin jauday şaptı, külip jürip.

19

Adamdı adam jegen, közben kördim,
Qızıldıñ zwlımdığın anıq bildim.
Sasqanımnan Qıtayğa barmaq bolıp,
Bar malımdı taratıp, elge berdim.

20

Äziz közim solayşa jasqa toldı,
Qıtaydıñ basşıları tüsindi oñdı.
Sorlı elimdi solarğa asırmaq bop,
Talaptanıp, köş bastau oyğa qondı.

21

Qarğıstı jıl! Küz edi qarasuıq,
El qaşuğa qamdanğan belin buıp.
Qızıldıñ otryadı sap etkendey,
Alqın-jwlqın üyime keldi kirip.

22

Eldi atqızbay olardı toqtatqızdım,
Seksen jastı swmdarğa boqtatqızdım.
Barlığın öz moynıma tügel alıp,
Artta qalğan tuıstı joqtatqızdım.

23

Ol swmdar bar auıldı timiskelep,
Qwtırğan ittey bolıp, iiskelep.
Tonadı iler zattı, kitaptardı,
Örtedi üyip qoyıp, kimge kerek?!

24

Tau asıp, alıp bardı Qoğalığa,
Allanıñ salğan isi boladı da!
Dikeñ-dikeñ! Adamdıq qasieti joq,
Aqırı, aydap ketti Almatığa.

25

Jauap alu! Zirkildep küşenedi,
Birdeme aytsañ jındanıp, tistenedi.
Fol'baum äldeqayda adam eken,
Osındayda esime tüsedi endi.

26

Bas jendettiñ aldına barıp twrıp,
Habarladım şındıqtı jayıp twrıp.
Orısşa, mwsılmanşa bilerimdi,
Tügendedim, etpesten qauip qılıp.

27

Teksizder jaza berdi qağazına,
Şıdadım basqa salğan azabına.
Jasımdı, saqalımdı sıylamadı,
Bwndaydı berme, Qwday, qazağıma!

28

Bügin ayttı, atatın ükimderin,
Ne üşin eken? Bäribir tüsinbedim.
El sıylağan jan edim, qaraqşı emes,
Qorlaytın, ay swmdar-ay, kisiñ be edim?!

29

Qarataban teksizge jalınbaymın,
Elim üşin janamın! Jalındaymın!
Meni öltirseñ, erteñ-aq, qayta şığam,
Ötirik Zañdarıña bağınbaymın!

30

Qoş elim! Kebinsizden ketti deme,
Tübine «Töreligi» jetti deme!
Armanım halıq üşin ölu edi,
Şeyittik bwyıradı, tekti erge...

Azken Altay,

Jetisulıq.

Abai.kz

0 pikir