Beysenbi, 9 Şilde 2020
COVID-19 QAZAQSTANDA. Jwqtırğandar — 41065. Jazılğandar — 13614. Qaytıs bolğandar — 188
Jauap 8019 35 pikir 7 Mamır, 2020 sağat 19:37

Şahanovtıñ şındığı. «Öleñ 40-45 jıl bwrın jazılğan...»

Osıdan biraz uaqıt bwrın «Facebook» jelisinde Qazaqstannıñ Halıq jazuşısı, aqın, qoğam qayratkeri Mwhtar Şahanovtıñ Serikjan Bilaşwlına «arnağan» öleñi jariya boldı. Dälirek aytsaq, äleumettik jeli qoldanuşıları aqınnıñ «Erkekterge közqaras jäne äyelge sirek jolığatın baq» attı öleñin jariyalap, «avtor bwl öleñdi Serikjan Bilaşwlına arnağan», dep tarattı.

Äueli älgi öleñniñ tolıq mätinimen tanıs bolıñızdar:

ERKEKTERGE KÖZQARAS nemese
ÄYELGE SIREK JOLIĞATIN BAQ

(Qazaqtıñ batır wlı Serikjan Biläşwlına arnadım)

Otırarda bir qadirli qariyanıñ qanattı,
Twlpar tektes atı boptı süysintken bar alaptı.
Minezi säl jaysız eken şodır bala ispetti,
Şarşap-talıp şöldese de arıqtan su işpepti.
Jek körgenin jaqın kelse, tarpıp, teuip tistepti,
Sodan ayaq şiderlenip, bastan jügen tüspepti.
Bozbalalar sımbatına köz tastaytın tabına,
Qariyanıñ ay didarlı qızı boptı tağı da.
Sol jas aru, äkesine bılay depti bir küni:
- Äke, seniñ darqandığıñ şaqıradı külkini,
Qiqar, tentek mına atıñdı mäpeleudi qoymaysıñ,
Ayırbastap,
satıp,
soyıp, nege közin joymaysıñ?
- Ras, qızım, söziñniñ joq qatesi,
Attıñ qiqar minezi bar, - dep kürsindi äkesi, -
Tek bwl beybaq - at bitkenniñ zeregi,
Tüsken kezde bäygelerge, jarısqa,
Jaralğanday şabu üşin alısqa
Arın salıp,
küşin, terin tögedi,
Biraq sözsiz birinşi bop keledi.
Äygilegen elge küşin,
Sol ğalamat eñbegi üşin,
Qiqarlığın keşiruge bolmay ma?!
Keşirmesek, bette tañba qalmay ma?!
Az ba elde twlpardı asqan bağı bar,
Juas,
könbis,
mop-momaqan jabılar?!
Qasietin sezbese de, tälim alar, tabınar,
Juastı ärkez maqtaytın jwrt tabılar.
Bälkim, twlpar sol üşin de ızalı,
Izalını bağalauğa şabandaumız biz äli.
Nağız erkek twlparğa wqsas, aynam-au,
Sağan qılmıs ol jayında oylamau.
Tolğağı kem talğamıña bar tañım,
Basıña baq qonbay ma dep qorqamın...
Dwrıs şığıp äkesiniñ esebi,
Qızdıñ jolı bolmay qaptı desedi.
Oylan, juas jan izdegen, jar izdegen, jas talap,
Ömir seniñ kütkeniñnen äldeqayda basqaraq,
Erkek swlu körinbey me erkimen,
Erkindiktiñ nwrı oynağan körkimen.
Jalğandıqqa küres aşqan isimen,
Süygenine bergen qaysar sertimen
Jäne sonı qorğay bilgen küşimen.
Oylı älemniñ äyeldersiz küni bar ma köktegen,
Äytse de men äyelge wqsas erkekterdi jek körem!
Erkekterge eliktegen äyeldiñ de az tabarı,
Iä, är jınıs öz minezin saqtauımen bağalı.
Jigit jigit sanala ma bwğıp jürse tasañda,
Öz pikiri joq erkekten qorqu kerek qaşanda!
Qanattını keri tartıp, tabandap,
Wşar kezde wşa almaytın şabandap,
Öz pikiri joq erkekter el basqarsa, ne bolmaq?!
Toqtamaydı erkekter men telpekterdiñ jarısı,
Oylan, qalqam, erkekti erkek etip kelgen - namısı.
Mıqtı kim bar namıs attı batırdan,
Bir söz üşin qanşama erkek tirşilikten jan keşti.
Bir söz üşin jekpe-jekke şaqırğan
Qaysar Puşkin Dantesti.
Ar-namıstıñ qwrbandığı
Az bolmaptı, qayraulı äli ädilettiñ baltası.
Jerdiñ aman twrğandığı -
Sol namısqoy erkekterdiñ arqası.
Ärkez nwrlı ümit seuip aldımızda tañ jatsın,
Qayğı kelse jeñilmeytin,
Baqıt kelse semirmeytin,
Er minezin qadirleytin
Äyelderdiñ dañqı artsın!
Al, jas aru, twrmaydı eşkim jolıñda,
Öz tağdırıñ däl qazir öz qolıñda.
Talğamıñdı äygiley me talabıñ,
Kökeyiñdi sezip twrmın, qarağım.
Aytqanıñnan şıqpaytın,
Meseliñdi jıqpaytın,
Sağan momın, jwp-juas erkek kerek,
Jo-joq, erkek emes-au, telpek kerek.
Eger bügin qayta tusa wlı Abay,
Ol da sağan qalar edi wnamay.
Baqanıñ da änine say bağı bar,
İzdegeniñ jabı bolsa, tabılar.
Nağız baqıt twyağımen twlpardıñ,
Qiyalımen swñqardıñ
Ölşenetin mına wşqır zamanda
Birte-birte qwnsızdanar bağañ da.
Men senemin, şın erkektiñ aldında
Qızaratın kün tuadı sağan da...
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
Tek ol künniñ keş kelgeni jaman da!

R.S.
Beu, Serikjan, ardaqtı inim, batırım,
Swyıqtadı meniñ dağı aqılım.
Jas wlğaydı, bilmey qalam,
Alısım kim, jaqınım,
Namıssız kim, batırım.
Tipti keyde senip qalam,
Ösek aytsa qatınım.

Azayğanı osı bolar
Tau kötere almas salmaqtıñ,
Osı küni jel aydağan qañbaqpın.
Sezedi işim azayğanın,
Jigitsiñ dep şığaratın barmaqtıñ.
Käriliktiñ kesirinen,
Bir itterdiñ şeşimimen,
Kestim seniñ jolıñdı,
Keşir sonı, ardaqtım!
Keşire gör, Ardaqtım!

"Oyan, qazaq!" Fb-paraqşasınan.


Öz kezeginde bwl aqparat ta, ondağı öleñ de qoğamnıñ qızu talqısına tüsti. Äleumettik jelide ärtürli äñgimeler aytıldı. El pikiri ekige jarıldı. Aqın Mwhtar Şahanovtı aqtauşılar men jaqtauşılar da, dattauşılar da boldı. Bir top qazaq ziyalıları aqındı qoldap mälimdeme jasağan eken. 

Al bügin aqın atalğan öleñge häm jelide öz atına aytılıp jatqan sıni pikirlerge jauap beripti. 2,5 minuttıq beyne rolikte talqı tudırğan öleñiniñ osıdan 40-45 jıl bwrın jazılğanın jäne onıñ Serikjan Biläşwlına eş qatısı joq ekenin aytıptı...

Mwhtar Şahanov:

- Osıdan 40 jıl, 45 jıl bwrın men «Erkekterge közqaras jäne äyelge sirek jolığatın baq» degen öleñ jazğan ekem. Al ol öleñde ruhsızdarğa tisedi. Sodan keyin, eldik, wlttıq müddege tamır jibere almağan adamdarğa tisedi...

Mine, sol öleñdi «Men Serikjan Bilaşqa arnap jazıppın», degen ötirik şığıp jatır. Ol kezde Serikjan Biläştiñ zatı tügili atın da bilmeytin, eşkim. Al, qalay men oğan arnap jazamın? Bwl endi wyat mäsele ğoy! Osığan baylanıstı mağan bılapıt sözder aytılıp jatır. Jüzden astam adam söylegen. Ärtürli deñgeydegi pikirlerin aytadı. Sonıñ barlığı meni jamandağanda töbe şaşıñ tik twradı. Meni qoldap, birneşe mıñ adam pikir bildiripti. Solardı men qoldaymın. Barlığımız, eldik, wlttıq, şındıq müdde biiginde jolığa bereyik! Meniñ mınaday wstanımım bar:

Kim şındığın joğaltıp alsa,
Aqtı – aq, qaranı – qara, dep aytudan qalsa,
YAğni, sözi basqa, isi basqa bolsa,
Eldik, wlttıq müddege tamır jibere almasa,
Pendeligi özin emes, qoğamın da aldasa,
Onday aqınnıñ da, ğalımnıñ da, sayasatkerdiñ de
mazmwnı, dañqı dalbasa!

;feature=youtu.be

Abai.kz

35 pikir